Νίκος Μάνεσης: Κυρίες και κύριοι, έχουμε τη χαρά και την τιμή να έχουμε μαζί μας τον Πρωθυπουργό. Καλή χρονιά, κ. Πρόεδρε. Κυριάκος Μητσοτάκης: Καλημέρα σας, κ. Μάνεση.
Νίκος Μάνεσης: Προσωπική υγεία και ευχές για την οικογένεια
και για την Ελλάδα.Κυριάκος Μητσοτάκης: Και σε εσάς, καλή χρονιά εύχομαι σε εσάς, στους τηλεθεατές σας, όλα τα καλά, υγεία πάνω απ΄ όλα.
Νίκος Μάνεσης: Άμα έχουμε την υγεία, τα άλλα κατακτώνται, εύκολα ή δύσκολα.
Μια και αρχίσαμε με τις ευχές και την καλή χρονιά, είναι καλή χρονιά; Και να ξεκινήσουμε με τα θετικά, με την άφιξη του «Κίμωνα», της πρώτης Belh@rra, τι αλλάζει στην Ελλάδα, τι αλλάζει στο Αιγαίο;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, πρέπει να σας πω ότι για εμένα προσωπικά, αλλά πιστεύω ότι και για όλες τις Ελληνίδες, για όλους τους Έλληνες που παρακολούθησαν από τους δέκτες τους τις σκηνές άφιξης του «Κίμωνα», πιστεύω ότι ήταν μία μέρα όμορφη, πολύ συγκινητική. Ήταν μια ημέρα ελπίδας και αυτοπεποίθησης.
Θέλω να θυμίσω ότι είναι η πρώτη από τις τέσσερις φρεγάτες Belh@rra που συνολικά θα παραλάβει το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, το πρώτο καινούργιο πλοίο το οποίο παραλαμβάνουμε εδώ και σχεδόν 30 χρόνια.
Μία υπερσύγχρονη φρεγάτα, όμοια της οποίας δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή στη Μεσόγειο. Θα έλεγα, μια προβολή ισχύος και αυτοπεποίθησης και ένα σύμβολο μιας ισχυρής Ελλάδας, η οποία αλλάζει και ατενίζει το μέλλον με περισσότερη αισιοδοξία.
Όλοι οι Έλληνες και οι Ελληνίδες γνωρίζουν ότι η φρεγάτα αυτή αποκτήθηκε με το υστέρημα του ελληνικού λαού, ως μία απαραίτητη επένδυση, προκειμένου όλες και όλοι να αισθανόμαστε ασφαλείς και η χώρα μας να εξακολουθεί να είναι ένας πυλώνας σταθερότητας σε μία ταραγμένη γεωπολιτικά περιοχή.
Νίκος Μάνεσης: Αχρείαστη να είναι ξεκάθαρα, αλλά…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αχρείαστη να είναι, αλλά ξέρετε ότι οι επενδύσεις στην άμυνα γίνονται πρωτίστως για να μπορούμε να προβάλλουμε την αποτρεπτική μας ισχύ.
Και σήμερα -και θέλω να διαβεβαιώσω τις Ελληνίδες και τους Έλληνες γι’ αυτό- οι Ένοπλες Δυνάμεις μας δεν έχουν καμία σχέση με την κατάσταση στην οποία τις παραλάβαμε το 2019, μετά από μία δεκαετή κρίση. Έχουν γίνει πολύ σημαντικές επενδύσεις, στην Αεροπορία μας, με τα Rafale, τα F-35 τα οποία θα έρθουν σε λίγα χρόνια, στο Πολεμικό μας Ναυτικό, στον Στρατό Ξηράς. Αλλά κυρίως υπάρχει, ξέρετε, μία αλλαγή φιλοσοφίας, η οποία επενδύει στον ανθρώπινο παράγοντα, με πολύ καλύτερες απολαβές πια για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων.
Πρέπει να σας πω ότι η μεγαλύτερη εντύπωση στον «Κίμωνα», εκτός από τα υπερσύγχρονα συστήματα, τα οποία δυσκολεύομαι να τα περιγράψω γιατί είναι σαν να μπαίνει κανείς σε ένα…
Νίκος Μάνεσης: Σε άλλα χωράφια;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, προφανώς, πολλά από τα τεχνικά χαρακτηριστικά είναι εμπιστευτικά, αλλά μου έκανε εντύπωση το ανθρώπινο δυναμικό. Νέοι και νέες, πολλές γυναίκες, νέα κορίτσια στο πλήρωμα χειρίζονται υπερσύγχρονα…
Νίκος Μάνεσης: Επιστήμονες και επιστημόνισσες.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Βεβαίως, όλες και όλοι.
Νίκος Μάνεσης: Δεν υπάρχει ο παραδοσιακός ναυτικός.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Υπάρχει και ο παραδοσιακός ναυτικός, αλλά μιλάμε ουσιαστικά -να το πω πολύ απλά- για τα F-35 της θάλασσας, άρα για υπερσύγχρονες πλατφόρμες, όπου αυτοί που χειρίζονται τα συστήματα πρέπει να έχουν πολύ υψηλή κατάρτιση. Και χαίρομαι πραγματικά γιατί αυτά τα στελέχη αποτελούν το μέλλον των Ενόπλων Δυνάμεων.
Όσο, λοιπόν, εντύπωση μου έκανε το πλοίο αυτό καθ’ αυτό, άλλο τόσο εντύπωση μου έκανε το καλά εκπαιδευμένο και αφοσιωμένο πλήρωμα.
Νίκος Μάνεσης: Να σας πω και ένα δεύτερο που μου έκανε εμένα εντύπωση; Μετά την αρχική ευχάριστη εικόνα και αίσθηση με την άφιξη της πρώτης Belh@rra, την ώρα που βλέπαμε σε ζωντανή εικόνα ότι εσείς μαζί με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ήσαστε στη γέφυρα, μία ξενάγηση εκεί που βρίσκεται ο κυβερνήτης, την ώρα εκείνη ανακοινώθηκε, συγκυριακά, ότι μέσα στο Φεβρουάριο θα έχετε συνάντηση με τον Erdoğan. Έχει κλειδώσει η ημερομηνία;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Η ημερομηνία δεν έχει κλειδώσει ακόμα. Ευελπιστούμε ότι θα είναι το πρώτο δεκαπενθήμερο του μηνός Φεβρουαρίου. Είναι μία συνάντηση η οποία εκκρεμεί εδώ και έναν χρόνο και μία συνάντηση η οποία εντάσσεται σε ένα πλαίσιο ανοιχτού διαλόγου με την Τουρκία, το οποίο πάντα επεδίωκα και το οποίο πιστεύω το τελικά είναι προς όφελος και των δύο χωρών.
Νίκος Μάνεσης: Ο κ. Fidan είπε «οριστική λύση στο Αιγαίο». Το συζητάμε αυτό; Γιατί ο καθένας έχει άλλη οπτική.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ο καθένας έχει μία διαφορετική οπτική για το τι πρέπει να λύσουμε. Η Ελλάδα προσέρχεται πάντα σε αυτές τις συζητήσεις λέγοντας ότι: βεβαίως οριστική λύση στο Αιγαίο, αλλά για το ένα και μόνο ζήτημα το οποίο μας αφορά, που είναι η οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, της υφαλοκρηπίδας, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Διότι για να μπορούμε να συζητήσουμε, κ. Μάνεση, για το θέμα αυτό, θα πρέπει η Τουρκία να αποστεί από μία σειρά διεκδικήσεων τις οποίες είχε βάλει στο τραπέζι τα τελευταία χρόνια, οι οποίες είναι παντελώς ανυπόστατες και οι οποίες δεν μπορούν ποτέ να αναγνωριστούν από καμία Ελληνική Κυβέρνηση.
Θεωρώ λοιπόν ότι διαμορφώνεται, υπό προϋποθέσεις, ένα πλαίσιο τουλάχιστον για μία ειλικρινή συζήτηση. Και δεν θα κουραστώ να το λέω ότι και να διαφωνούμε, που διαφωνούμε αυτή τη στιγμή με την Τουρκία στο κρίσιμο αυτό ζήτημα, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει μονίμως να είμαστε σε ένα καθεστώς έντασης, να είμαστε συνεχώς «στα κόκκινα», για να το πω πολύ απλά. Οι ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας πρέπει να διατηρούνται.
Και βέβαια, υπάρχουν και άλλες πτυχές της σχέσης μας με την Τουρκία οι οποίες μπορεί να είναι αμοιβαία ωφέλιμες: η συνεργασία στο μεταναστευτικό, η διευκόλυνση στη βίζα. Κάνετε συχνά ρεπορτάζ για τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Είναι πάρα πολύ θετικό για την οικονομία των νησιών το γεγονός ότι έρχονται Τούρκοι και παίρνουν τη βίζα αμέσως και μπορούν να επισκέπτονται τα νησιά μας.
Άρα, υπάρχει και ένα πλαίσιο ευρύτερης συνεργασίας. Υπάρχουν περιφερειακά ζητήματα τα οποία πρέπει να συζητηθούν, έστω και αν σε πολλά από αυτά μπορεί να διαφωνούμε.
Άρα, εγώ θα πάω στην Τουρκία ως επικεφαλής μιας υπουργικής αντιπροσωπείας, γιατί μιλάμε για το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, για να συζητήσουμε και τα μεγάλα, αλλά και τα επιμέρους θέματα τα οποία αφορούν στο χαρτοφυλάκιο του κάθε Υπουργού.
Νίκος Μάνεσης: Πριν πάμε στο αγροτικό, γιατί έχω να σας κάνω ερωτήσεις, θα ήθελα ένα σχόλιο για τον κ. Edi Rama, ο οποίος μίλησε υποτιμητικά για τους Έλληνες, το έχουμε πληροφορηθεί όλοι. Μερικές ώρες μετά, για να είμαι ακριβοδίκαιος, ανασκεύασε λέγοντας ότι έκανε χιούμορ. Προσωπικά δεν έγινε αντιληπτό το χιούμορ του.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κοιτάξτε, θέλω να είμαι ειλικρινής. Ξέρω τον κ. Rama πολλά χρόνια. Έχει έναν ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο εκφράζεται και μερικές φορές, θα το πω πολύ απλά, του ξεφεύγουν πράγματα που δεν πρέπει να τα λέει.
Νομίζω ότι το κατάλαβε. Αυτό που είπε ήταν, να το πω απλά, μια χοντράδα, αχρείαστη. Και νομίζω ότι χαίρομαι που βρήκε τον τρόπο να το διορθώσει.
Δεν υπάρχει λόγος, ξέρετε… Η Αλβανία είναι μια γειτονική χώρα. Έχουμε και με την Αλβανία πολλά θέματα προς διευθέτηση. Είναι υποψήφια χώρα προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ξέρει πολύ καλά και ο κ. Rama ότι και η πορεία της Αλβανίας προς την Ευρώπη περνάει μέσα από την Ελλάδα. Άρα πιστεύω…
Νίκος Μάνεσης: Άφησε κι έναν υπαινιγμό, «γι’ αυτό σας αγαπάει η Ευρωπαϊκή Ένωση».
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κρατώ τη διόρθωση και νομίζω ότι ήταν μια άστοχη δήλωση. Καλύτερα να την αφήσουμε πίσω μας.
Νίκος Μάνεσης: Λοιπόν, πάμε τώρα στα καθημερινά. Οι αγρότες έρχονται στο Μαξίμου τελικά, μετά την τρίτη πρόσκληση για διάλογο. Βλέπετε ότι το μεσημέρι της Δευτέρας βρίσκουμε τη χρυσή τομή και τελειώνουμε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Να σας διορθώσω. Καταρχάς, οι αγρότες έχουν ήδη έρθει στο Μαξίμου.
Νίκος Μάνεσης: Εννοώ οι «σκληροί». Από τα «σκληρά μπλόκα»: Μάλγαρα, Νίκαια και τα λοιπά.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το λέω διότι συναντήθηκα την προηγούμενη εβδομάδα με μια μεγάλη ομάδα, αντιπροσωπευτική, πολλών αγροτών και κτηνοτρόφων από όλη την Ελλάδα.
Το λέω αυτό για να μην νομίζουμε ότι αυτοί οι οποίοι μονοπωλούν τον τηλεοπτικό χρόνο κατ’ ανάγκην εκφράζουν όλους τους αγρότες. Εκφράζουν κάποιους αγρότες και κάποια μπλόκα.
Η συζήτηση η οποία έγινε την προηγούμενη εβδομάδα ήταν μια πολύ ουσιαστική συζήτηση. Και πρέπει να σας πω ότι πίσω από κλειστές πόρτες πολλές φορές συζητιούνται και διαφορετικά θέματα από αυτά τα οποία μονοπωλούν την επικαιρότητα και τις δημόσιες δηλώσεις: διαρθρωτικά θέματα του πρωτογενούς τομέα, το μέλλον των καλλιεργειών μας, η εκπαίδευση των αγροτών, το νερό -μείζον ζήτημα σε βάθος χρόνου για τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα μας.
Πάντως, για να απαντήσω στο ερώτημά σας, εγώ θα τους υποδεχτώ, θα τους ακούσω. Γνωρίζουν, όμως, ότι το πλαίσιο των παρεμβάσεων που η κυβέρνηση μπορεί να κάνει έχει πρακτικά ήδη ανακοινωθεί.
Με χαρά να κάνουμε μία ευρεία συζήτηση, αλλά δεν έχω καμία πρόθεση αυτή τη στιγμή να δώσω περισσότερα χρήματα από αυτά τα οποία αντέχει ο προϋπολογισμός, από αυτά τα οποία επιβάλλει η κοινωνική δικαιοσύνη -γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι αγρότες είναι μια κοινωνική ομάδα μόνο- και από αυτά, φυσικά, τα οποία μας επιτρέπει και η Ευρώπη. Διότι δεν πρόκειται να ξαναθέσουμε σε κίνδυνο τη συνεργασία μας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Εγώ καταλαβαίνω απόλυτα, κ. Μάνεση, γιατί οι αγρότες κινητοποιήθηκαν τον Δεκέμβριο. Υπήρχε ζήτημα με τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Πρώτοι εμείς το αναγνωρίσαμε. Υπήρχαν καθυστερήσεις στις πληρωμές. Διορθώθηκε, όμως, το ζήτημα αυτό. Οι πληρωμές έγιναν μέχρι 31 Δεκεμβρίου, όπως είπαμε, με μεγάλη προσπάθεια. Έστω και με έναν μήνα καθυστέρηση, οι πληρωμές έγιναν και έγιναν με πιο σωστό τρόπο.
Γι’ αυτό και περίσσεψαν λεφτά. Να το ακούσουν αυτό, είναι πολύ σημαντικό να το ακούσουν αυτό οι τηλεθεατές μας. Περίσσεψαν λεφτά. Γιατί; Διότι το σύστημα πια μπορεί να εντοπίζει αυτούς οι οποίοι έπαιρναν λεφτά στο παρελθόν και δεν τα δικαιούνται.
Αυτά τα λεφτά τα οποία περίσσεψαν, σε πρώτη φάση κάτι παραπάνω από 160 εκατομμύρια, θα επιστρέψουν στους αγρότες και στους κτηνοτρόφους. Οι κτηνοτρόφοι μας θα πάρουν 80 εκατομμύρια παραπάνω, μέσα από τα διάφορα εργαλεία ενίσχυσης, ακριβώς γιατί εξοικονομήσαμε χρήματα μέσα από τη μεταρρύθμιση του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Νίκος Μάνεσης: Μια και αναφερθήκατε στον ΟΠΕΚΕΠΕ, αμιγώς τώρα στο θέμα του σκανδάλου: σοφότεροι από την Εξεταστική Επιτροπή δεν νομίζω ότι έχουμε γίνει. Ακούσαμε πολύ ωραία καλαμπούρια, επιτρέψτε μου τη λέξη. Ακούσαμε «καλσόν που σχίζονται» ή δεν σκίζονται. Ακούσαμε «φραπέδες», ακούσαμε «τζιτζίδες» και πολλά ακόμα ευτράπελα. Αυτό είναι πλήγμα ή όχι στον θεσμό της Εξεταστικής Επιτροπής;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κοιτάξτε, δύο παρατηρήσεις. Πρώτον, εγώ θεωρώ ότι καλώς έγινε αυτή η Εξεταστική. Έστω και αν μερικές φορές η εικόνα η οποία βγήκε ήταν πραγματικά θλιβερή, αλλά βγήκε και μια πλευρά της Ελλάδος την οποία πρέπει να την αφήσουμε πίσω μας. Δεν θέλω να αναφερθώ ονομαστικά.
Νομίζω ότι υπάρχει και ένα πρόβλημα με τις Εξεταστικές, το οποίο δεν συνιστώ να το διορθώσουμε με κάποιον τρόπο, γιατί είναι θέμα αυτορρύθμισης, ότι ο κάθε βουλευτής ή ο κάθε αρχηγός επιδιώκει τα δέκα δευτερόλεπτα του TikTok για να πει μία έξυπνη ατάκα, για να μπορέσει στη συνέχεια να αναπαραχθεί. Άρα, αυτό επιτείνει, θα έλεγα, ένα κλίμα οξύτητας και έντασης.
Παρά ταύτα, η Εξεταστική κάνει τη δουλειά της. Όλοι κλήθηκαν. Είναι πολύ σημαντικό αυτό, γιατί μας λέγανε στην αρχή ότι «θα κρύψετε», «θα κρυφτούν». Όχι, ήρθαν όλοι. Όποιος έπρεπε να έρθει, ήρθε.
Από εκεί και πέρα, νομίζω ότι βγαίνουν και πολύ χρήσιμα συμπεράσματα και για το γεγονός ότι αυτό ήταν ένα πρόβλημα διαχρονικό. Μην κοροϊδευόμαστε, όλοι το ήξεραν. Έσκασε στα χέρια μας; Βεβαίως. Έχουμε ευθύνη γιατί δεν το αντιμετωπίσαμε νωρίτερα; Βεβαίως. Το αντιμετωπίζουμε τώρα, όμως.
Η μεταρρύθμιση στον ΟΠΕΚΕΠΕ και η μετάπτωση στην ΑΑΔΕ είναι η πιο σημαντική μεταρρύθμιση που έχει γίνει στον πρωτογενή τομέα. Γιατί μόνο έτσι μπορούμε να χτίσουμε πάνω σε σταθερά θεμέλια μια σοβαρή αγροτική πολιτική.
Νίκος Μάνεσης: Εύχομαι ως τη Δευτέρα να βρεθεί λύση. Να ζητήσω ένα σχόλιο για τον κ. Ανεστίδη, ο οποίος δεν θα είναι, αντικαταστάθηκε.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν θέλω να πω τίποτα. Νομίζω ότι όλοι μπορούν να βγάλουν τα συμπεράσματά τους. Να πω, όμως, κάτι: ξέρετε, δυστυχώς, για τα δέκα δευτερόλεπτα, για το ένα λεπτό δημοσιότητας, πολλοί μερικές φορές, ειδικά άνθρωποι που μπορεί να μην έχουν κάποια εμπειρία στα μέσα, μπορεί να καταφεύγουν στην κάθε ακρότητα για να ειπωθεί μία κουβέντα παραπάνω.
Εν πάση περιπτώσει, δεν νομίζω ότι είναι αυτή η εικόνα του πρωτογενούς τομέα. Δεν θέλω να πω τίποτα παραπάνω.
Νίκος Μάνεσης: Θα ήθελα να κάνω μία τελευταία ερώτηση. Περισσότερα τη Δευτέρα το μεσημέρι. Υπάρχει μια μεγάλη ανησυχία και στην Ευρώπη και στην Ελλάδα για τη συνθήκη της Mercosur, με χώρες της Λατινικής Αμερικής.
Η ανησυχία είναι διπλή. Το πρώτο είναι τι θα γίνει με τα ελληνικά προϊόντα. Αν έρθουν φθηνότερα τα εισαγόμενα, τι θα γίνει με τις τιμές;
Και το δεύτερο, και για εμένα πιο σημαντικό, είναι η ανησυχία που εκφράζεται για φυτοφάρμακα, για οποιεσδήποτε παρεμβάσεις, διότι δεν υπάρχει ο έλεγχος όπως είναι στην Ευρώπη.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αντιθέτως, θα σας έλεγα, μια τέτοια συμφωνία εξασφαλίζει ότι τα προϊόντα τα οποία μπαίνουν στην Ευρώπη υπόκεινται σε πολύ αυστηρό έλεγχο. Άρα, τέτοιο ζήτημα δεν θεωρώ ότι υπάρχει.
Νίκος Μάνεσης: Η Ευρώπη και οι υπηρεσίες ελέγχουν ό,τι μπει;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Βεβαίως, γιατί τώρα έχουμε ένα πλαίσιο, όπου λέμε και στα προϊόντα τα οποία έρχονται στην Ευρώπη, «αυτές είναι οι προδιαγραφές», ενώ πριν αυτό ουσιαστικά δεν υπήρχε.
Άρα, υπάρχει ένα πλαίσιο ελέγχου και υπάρχει κι ένα πλαίσιο παρεμβάσεων και στις τιμές. Να το πω πολύ απλά, αν οι τιμές πέσουν κάτω από ένα επίπεδο, η Ευρώπη έχει τη δυνατότητα να παρέμβει και να περιορίσει και πάλι τις εισαγωγές από τη Λατινική Αμερική.
Από την άλλη, τι διασφαλίσαμε εμείς; Ότι τα προϊόντα με ονομασία προέλευσης, η φέτα μας, οι ελιές Καλαμών, θα είναι προστατευμένα σε αυτές τις αγορές και ανοίγονται πολύ σημαντικές προοπτικές για τις ελληνικές εξαγωγές. Μιλάμε για μία τεράστια αγορά, σκεφτείτε Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη, εκατοντάδες εκατομμύρια δυνητικοί καταναλωτές ελληνικών προϊόντων.
Η Ελλάδα αγωνίστηκε και διαπραγματεύτηκε να υπάρχουν δικλίδες ασφαλείας, συνολικά όμως θεωρώ ότι είναι μία ωφέλιμη συμφωνία, η οποία θυμίζω ότι υπάρχει στο τραπέζι από το 2019, άσχετα αν κάποιοι τη θυμήθηκαν πολιτικά τον τελευταίο μήνα.
Νίκος Μάνεσης: Άρα αυτό το οποίο λέμε, για να ησυχάσουν οι αγρότες και οι Έλληνες πολίτες, οι καταναλωτές, ό,τι ισχύει για τα ευρωπαϊκά προϊόντα και τα ελληνικά, σε επίπεδο ελέγχου ποιότητας…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ακριβώς.
Νίκος Μάνεσης: …η πράσινη καλλιέργεια και τα λοιπά, το ίδιο θα ισχύσει, είναι οι προδιαγραφές που είναι δεσμευτικές και για τη Λατινική Αμερική;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Υπάρχει ένα αυστηρό πλαίσιο για το τι μπαίνει και το τι εισάγεται στην Ευρώπη.
Θέλω να πω και κάτι ακόμα όμως, το οποίο αφορά τους κτηνοτρόφους μας, το οποίο είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Διότι, ξέρετε, πολύ συχνά είμαστε θύματα μιας συνολικής παραπληροφόρησης.
Έχουμε το πρόβλημα της ευλογιάς. Εμείς σκύψαμε πάνω στο πρόβλημα, στηρίξαμε τους κτηνοτρόφους μας και είναι κάτι το οποίο το αναγνωρίζουν και οι ίδιοι. Δηλαδή, στον κτηνοτρόφο ο οποίος έχασε το κοπάδι του, καταλαβαίνετε ότι και ψυχικά είναι δύσκολο για έναν κτηνοτρόφο να θανατώσει τα ζώα του, ερχόμαστε και λέμε: θα σου αναπληρώσω το εισόδημα, μέχρι που να ξαναφτιάξεις το κοπάδι σου. Οσο χρειαστεί. Είπαμε για το 2025, το 2026 και ενδεχομένως και για μετά.
Όμως, υπάρχει μια μεγάλη παραφιλολογία και θέλω να το πω, για το θέμα του εμβολίου. Λοιπόν, εδώ θέλω να είμαι απολύτως σαφής: δεν υπάρχει καμία σοβαρή κτηνιατρική σχολή και κανείς σοβαρός επιστήμονας ο οποίος να εισηγείται στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή να κάνουμε εμβόλιο, διότι αν κάνουμε εμβόλιο η ευλογιά θα γίνει ενδημική, κατά πάσα πιθανότητα…
Νίκος Μάνεσης: Και κάποια ΠΟΠ προϊόντα…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και μετά δεν θα μπορούμε να εξάγουμε τα προϊόντα μας.
Θέλω να το ακούσουν αυτό, όλοι αυτοί οι οποίοι σήμερα ξαφνικά… Και είναι παράξενο, ξέρετε, αυτοί που ήταν κατά του εμβολίου του Covid στους ανθρώπους, ξαφνικά είναι οι ίδιοι, ως δια μαγείας, που είναι υπέρμαχοι του εμβολίου για τα ζώα.
Άρα, εγώ θα ζητήσω από όλους, και από τους κτηνοτρόφους μας, απόλυτη εφαρμογή. Έχουμε μία μείωση σημαντική αυτή τη στιγμή των κρουσμάτων ευλογιάς. Να εφαρμόσουμε τα πρωτόκολλα και να κοιτάξουμε να εξαλείψουμε την ευλογιά, χρησιμοποιώντας τις διαδικασίες οι οποίες θα μας επιτρέψουν να προστατεύσουμε τις ελληνικές εξαγωγές.
Νίκος Μάνεσης: Λοιπόν, οι αγρότες πίεσαν, έκλεισαν δρόμους. Από ό,τι φαίνεται, παίρνουν. Οι υπόλοιποι που δεν έχουμε τη δυνατότητα να κλείσουμε δρόμους, λαός, συνταξιούχοι, μικρομεσαίοι, τι θα πάρουμε; Το λέω χαριτολογώντας, γιατί, ξέρετε, ακούγεται αυτό. Όποιος μπορεί να πιέσει κάτι παίρνει. Οι υπόλοιποι;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το καταλαβαίνω αυτό το οποίο λέτε, όμως οι αγρότες, να πάμε να δούμε τελικά αυτά τα οποία πήραν, είναι αυτά τα οποία θεωρούμε ότι θα ήταν δίκαια να πάρουν και θα τα έπαιρναν είτε έκλειναν τους δρόμους είτε δεν τους έκλειναν.
Δηλαδή, αν βρούμε έναν τρόπο, που τον βρίσκουμε, να παίρνουν την επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στην αντλία χωρίς να γίνεται λαθρεμπόριο, γιατί αυτό είναι το βασικό ζητούμενο, μπορούμε να το κάνουμε και θα το κάνουμε.
Αν πρέπει να στηρίξουμε κάποιες καλλιέργειες από τα υπόλοιπα χρήματα τα οποία εξοικονομήσαμε, γιατί έχουμε πολύ χαμηλές τιμές, σιτάρι, βαμβάκι, το κάνουμε. Να στηρίξουμε ειδικά την κτηνοτροφία μας; Το κάνουμε.
Θα τα κάναμε αυτά, κ. Μάνεση, είτε γινόντουσαν οι αποκλεισμοί των δρόμων είτε δεν γινόντουσαν. Γιατί εμείς θέλουμε να στηρίζουμε κάθε κοινωνική ομάδα με ένα αίσθημα δικαιοσύνης.
Διότι μιλάμε για χαμηλές τιμές στο ρεύμα και δώσαμε χαμηλές τιμές στο ρεύμα. Αλλά εγώ ξέρω ότι υπάρχουν και πολλοί άλλοι οι οποίοι διεκδικούν χαμηλές τιμές στο ρεύμα, και μικρομεσαίοι επιχειρηματίες, οι οποίοι μπορεί να μην έχουν τις ίδιες τιμές και τις ίδιες δυνατότητες να ακουστεί η δική τους φωνή. Γι’ αυτό η δική μας δουλειά είναι να βλέπουμε όλη την κοινωνία.
Και μιας και με ρωτάτε «οι άλλοι τι παίρνουν;», θα σας πω ότι αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στην αρχή εφαρμογής ενός πολύ φιλόδοξου προϋπολογισμού για το 2026, με σημαντικές αυξήσεις μισθών. Οι ιδιωτικοί υπάλληλοι, οι οποίοι μας ακούν αυτή τη στιγμή…
Κάποιοι συνταξιούχοι είδαν ήδη τις αυξήσεις στις πραγματικές συντάξεις διότι μειώσαμε τους φόρους.
Αν σήμερα έχεις παιδιά, όσα περισσότερα παιδιά έχεις τόσο μεγαλύτερη μείωση φόρου θα δεις στο εκκαθαριστικό σου στις 31 Ιανουαρίου.
Αν είσαι κάτω των 25 και εργάζεσαι, δεν θα πληρώσεις φόρο εισοδήματος.
Μειώνουμε και μηδενίζουμε τον ΕΝΦΙΑ σε παραπάνω από 12.000 χωριά και οικισμούς. Θα εφαρμοστεί το 2026.
Ο μειωμένος ΦΠΑ κατά 30% στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου έχει ήδη αρχίσει και εφαρμόζεται.
Άρα, οι πολίτες θα αρχίσουν να βλέπουν από τον Ιανουάριο ένα συνολικό αποτύπωμα στήριξης του διαθέσιμου εισοδήματος, με πραγματικές αυξήσεις μισθών, που είναι και η καλύτερη απάντηση στο πρόβλημα, το υπαρκτό πρόβλημα, της ακρίβειας.
Νίκος Μάνεσης: Και οι έμμεσοι φόροι κάποια στιγμή είναι στην οπτική σας;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, έχουμε ήδη μειώσει έμμεσους φόρους, έχουν γίνει πολλές επιμέρους μειώσεις, μεταπτώσεις σε χαμηλότερο συντελεστή του ΦΠΑ.
Αλλά η έμφασή μας για το 2026 -αυτό έχουμε ψηφίσει, αυτό έχουμε ανακοινώσει και αυτό αντέχει η ελληνική οικονομία- είναι μία σημαντική παρέμβαση στους άμεσους φόρους. Μείωση στον άμεσο φόρο σημαίνει τελικά, κ. Μάνεση, ότι έχεις περισσότερα χρήματα στο πορτοφόλι σου στο τέλος του μήνα. Και εμείς εμπιστευόμαστε τους πολίτες να αξιοποιήσουν αυτή την πρόσθετη στήριξη με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Νίκος Μάνεσης: Μια και μιλάμε για το πορτοφόλι και την καθημερινότητα του Έλληνα, είναι γεγονός ότι οι αυξήσεις μισθών και η αύξηση εισοδήματος μέσα από μείωση φόρων είναι τελικά ίσως το καλύτερο αντίδοτο στην ακρίβεια. Γιατί η ακρίβεια δεν έχει νικηθεί ακόμα, κ. Πρόεδρε.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι.
Νίκος Μάνεσης: Το ανέδειξαν οι αγρότες με ένα παράδειγμα που έγινε σημαία. Το θυμίζω για τους τηλεθεατές: 80 λεπτά αγορά στο χωράφι οι φακές το κιλό, 8,80 στα ράφια του σούπερ μάρκετ. Πόσοι μεσάζοντες μπορεί να έχουν μεσολαβήσει για να γίνουν τα 80 λεπτά 8,80;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αυτό, το οποίο είναι ένα ακραίο…
Νίκος Μάνεσης: Αναφέρθηκε ως ακραίο αλλά δεν είναι ακραίο…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ένα ακραίο παράδειγμα…
Νίκος Μάνεσης: Μια παθογένεια του συστήματος.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Υπάρχουν πάντα, σε όλες τις αγορές υπάρχουν ενδιάμεσοι. Υπάρχουν χονδρέμποροι, υπάρχουν αγορές. Όσο περιορίζεται ο αριθμός τους τόσο καλύτερο και για τον παραγωγό και για τον καταναλωτή.
Να δώσω ένα παράδειγμα: υπάρχουν σήμερα, ξέρετε, καινοτόμα αγροκτήματα τα οποία, και μέσα από καινούργια δίκτυα διανομής, μπορούν να πουλάνε απευθείας στον τελικό καταναλωτή. Αυτό κάπου μας δείχνει και το μέλλον του τρόπου με τον οποίο μπορεί το χωράφι να φτάσει τελικά, αν όχι στο ράφι, στον ίδιο τελικό καταναλωτή.
Εμάς μας ενδιαφέρει να υπάρχει περισσότερος ανταγωνισμός και καλύτερος έλεγχος της αγοράς. Φτιάξαμε κάτι…
Νίκος Μάνεσης: Οι τιμές πώς θα κρατηθούν, όμως;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα σας πω. Φτιάξαμε κάτι πολύ σημαντικό, που είναι η Εθνική Αρχή Καταναλωτή. Γιατί το κάναμε αυτό; Γιατί δεν θέλαμε να είναι μόνο μια δουλειά του Υπουργείου.
Θέλαμε μια ισχυρή Εθνική Αρχή Καταναλωτή -τη στελεχώσαμε- που να μπορεί να ελέγχει κατά πόσο ο ανταγωνισμός πραγματικά λειτουργεί και οι τιμές προσαρμόζονται, χωρίς να υπάρχουν καρτέλ και χωρίς να υπάρχουν άλλου είδους πρακτικές.
Να δώσω ένα άλλο παράδειγμα: γίνεται πολύς λόγος για το μοσχάρι. Και πράγματι, το μοσχαρίσιο κρέας έχει αυξηθεί. Γιατί, όμως; Διότι υπάρχει παγκόσμια αύξηση στις τιμές του μοσχαρίσιου κρέατος. Πόσο μοσχάρι παράγει η Ελλάδα; Το 15% των αναγκών της. Άρα, το 85% είναι εισαγωγές. Όταν, λοιπόν, αυξάνεται παγκόσμια η τιμή του μοσχαριού, δεν μπορεί κάτι…
Νίκος Μάνεσης: Και όχι λόγω της ευλογιάς που έχουμε στην Ελλάδα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι. Μα η ευλογιά δεν αφορά το μοσχάρι, αφορά άλλα ζώα. Άρα, εκεί το να έρθει κάποιος και να πει «φταίει η κυβέρνηση» ή με κάποιο μαγικό τρόπο, τι; Θα βάλει κάποιος πλαφόν στο μοσχάρι; Δεν θα έχεις μοσχάρι την επόμενη μέρα.
Άρα, έχει σημασία να καταλάβουμε πού μπορούμε να παρέμβουμε και πού δεν μπορούμε να παρέμβουμε.
Αν αυξάνεται η τιμή του κακάο παγκόσμια, γιατί υπάρχει στη Βραζιλία ξηρασία, δεν μπορεί να κάνει κάτι η Ελληνική Κυβέρνηση. Οποιαδήποτε κυβέρνηση δεν μπορεί να κάνει κάτι.
Νίκος Μάνεσης: Ακριβαίνει η σοκολάτα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Άρα, έχει πολύ μεγάλη σημασία και εσείς που έχετε έναν ρόλο, να εξηγείτε πού μπορούμε να παρέμβουμε -και μπορούμε να παρέμβουμε σε πολλά επίπεδα- και πού δεν μπορούμε να παρέμβουμε.
Νίκος Μάνεσης: Ευθέως κάνω την ερώτηση: 13ος και 14ος μισθός. Αφορά και σε Δημόσιο και συνταξιούχους.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι.
Νίκος Μάνεσης: Σκέψη για επιστροφή, έστω και τμηματικά, 13ου και χρονοδιάγραμμα για 14ο;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι, δεν είναι στον προγραμματισμό μας, με αυτή την έννοια. Αλλά θέλω να θυμίσω ότι αυξήσεις στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων έχουν γίνει. Και έχουν γίνει αυξήσεις όχι μόνο στους οριζόντιους μισθούς, αλλά και στους πραγματικούς μισθούς διότι και οι δημόσιοι υπάλληλοι ωφελούνται από τις μειώσεις φόρων. Δηλαδή, ένας δημόσιος υπάλληλος με τρία παιδιά θα έχει σημαντική αύξηση του πραγματικού του μισθού.
Έχουν γίνει αυξήσεις στους προϊσταμένους, στα επιδόματα θέσεων. Είναι πολύ σημαντικό αυτό, γιατί αν σε κάποιον αναθέσεις μια παραπάνω ευθύνη, θέλω να πληρώνονται καλύτερα.
Έχουμε για πρώτη φορά -και να το ακούσουν αυτό οι τηλεθεατές μας, γιατί δεν έχει αναδειχθεί επαρκώς- μπόνους παραγωγικότητας στο Δημόσιο. Με βάση την αξιολόγηση, μπορείς να πάρεις στο τέλος του χρόνου ένα μπόνους, αν πετύχεις τους στόχους σου.
Αυτά είναι όλα καινούργιες παρεμβάσεις για τους δημόσιους υπαλλήλους, που τελικά στηρίζουν το πραγματικό τους εισόδημα, και βέβαια σε επιμέρους κατηγορίες -γιατί και αυτοί εν τη ευρεία έννοια δημόσιοι υπάλληλοι είναι, οι ένστολοί μας- σημαντικότατες αυξήσεις στα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, στην Αστυνομία, στην Πυροσβεστική.
Άρα, συνολικά, νομίζω ότι το κεφάλαιο Δημόσιο, σε όλες του τις εκφάνσεις, η κυβέρνηση το στηρίζει έμπρακτα, χωρίς να καταφύγουμε σε εύκολες λύσεις τις οποίες ουσιαστικά και δεν τις αντέχει η οικονομία μας στην πλήρη της έκταση -δεν μπορούμε να δώσουμε 13ο και 14ο μισθό έτσι όπως το εννοεί η αντιπολίτευση- αλλά και μου φαίνονται και πολύ απλοϊκές προσεγγίσεις.
Ξέρετε, πολλές φορές αισθάνομαι ότι όταν η αντιπολίτευση δεν έχει τι να πει, που είναι κάτι αρκετά συχνό, καταφεύγουμε στα κλισέ.
Νίκος Μάνεσης: Μιας και με φέρατε στα της πολιτικής, ένα σχόλιο για τα όσα έχουν διαμειφθεί με την κα Καρυστιανού, η οποία εμφανίζεται δεύτερη μετά τη Νέα Δημοκρατία σε κάποιες δημοσκοπήσεις, χωρίς καν να έχει ανακοινώσει το κόμμα και κάποιο πρόγραμμα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, είναι παράξενο, ξέρετε, δημοσκοπικά, θα έλεγα, δεν ξέρω και πόσο δεοντολογικό είναι, να μετριούνται κόμματα τα οποία ακόμα δεν έχουν καν δημιουργηθεί. Δεν γίνεται μόνο με την περίπτωση της κας Καρυστιανού.
Νίκος Μάνεσης: Έγινε και με τον κ. Τσίπρα, ναι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Έγινε και με τον κ. Τσίπρα. Θα αποτυπωθεί η πραγματικότητα όταν έχουμε συγκεκριμένες εξαγγελίες. Εγώ το μόνο το οποίο, και δεν θέλω να πω κάτι παραπάνω για το θέμα αυτό… Ξέρετε, υπάρχει μια απόσταση μεγάλη μεταξύ του να είσαι γονιός ενός θύματος μιας εθνικής τραγωδίας και αρχηγός κόμματος. Η απόσταση είναι μεγάλη. Αφήστε να δούμε πώς θα διανυθεί.
Νίκος Μάνεσης: Εκλογές οριστικά το 2027;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εκλογές το 2027, την άνοιξη.
Νίκος Μάνεσης: Άνοιξη 2027.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το σημειώσατε.
Νίκος Μάνεσης: Το σημείωσα. Γιατί κάθε φορά εγώ σημειώνω κάτι και σας λέω, μου το είπατε, δεν ήταν έτσι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θυμάστε, όμως…
Νίκος Μάνεσης: Πολύ καλά θυμάμαι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θυμάστε ότι και πριν από τις εκλογές του 2023, όταν είχαμε ξαναμιλήσει, και σας έλεγα τότε ότι οι εκλογές θα γίνουν στο τέλος της τετραετίας, πολλοί το αμφισβητούσαν.
Νίκος Μάνεσης: Εξακολουθούν πολλοί να το αμφισβητούν αυτή τη χρονική στιγμή, και από το κόμμα σας. Ράβουν κοστούμια, ετοιμάζονται, αρχίζουν συγκεντρώσεις και τα λοιπά. Εσείς το κλειδώνετε, άνοιξη 2027 εκλογές.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, πρέπει να σας πω ότι όντως γίνονται πολλές συγκεντρώσεις από τα στελέχη μας, ειδικά τώρα τέτοια εποχή που κόβουμε πίτες.
Νίκος Μάνεσης: Είναι οι πίτες περισσότερες.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και εγώ αμέσως μετά θα βρεθώ να κάνω μία βόλτα στο Μαρούσι, να δω τι γίνεται στην αγορά. Το κάνω, εξάλλου, συχνά, θέλω να σας θυμίσω. Θέλω να βγαίνω από το γραφείο μου όσο πιο συχνά γίνεται. Χθες βρέθηκα στον «Ερυθρό», μετά από μία εφημερία.
Βγαίνω συνήθως χωρίς κάποια ιδιαίτερη προετοιμασία. Είναι χρήσιμο και για εμένα, ξέρετε, να μπορώ να μιλώ με τους πολίτες, οι οποίοι θα μου πούνε και τα καλά και τα στραβά.
Νίκος Μάνεσης: Να υπάρχει ιδίαν αντίληψη, ιδίαν άποψη.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Οι πολίτες, ξέρετε, θα μου πουν και τα καλά και τα στραβά. Και τα παράπονά τους, αλλά να ακούμε και τα καλά.
Και πρέπει να σας πω ότι ειδικά για το Εθνικό Σύστημα Υγείας γίνεται μία τεράστια προσπάθεια. Τα επείγοντα εξακολουθούν πάντα να είναι δύσκολα, μία εφημερία δεν είναι απλή υπόθεση, αλλά δεν έχει σχέση η εφημερία πια στα μεγάλα νοσοκομεία της Αθήνας σήμερα με αυτό που ήταν πριν από κάποια χρόνια.
Νίκος Μάνεσης: Προσωπικό λείπει, όμως.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα έρθω στο προσωπικό. Το λεγόμενο «βραχιολάκι», οι ανακαινίσεις των Τμημάτων Επειγόντων Περιστατικών, οι παρεμβάσεις που γίνονται στις υποδομές μας. Πήγα στα χειρουργεία του «Αγίου Σάββα». Δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν από τα καλύτερα χειρουργεία του καλύτερου ιδιωτικού νοσοκομείου.
Το Εθνικό Σύστημα Υγείας αλλάζει. Το λέω γιατί ήταν μία από τις κεντρικές μου δεσμεύσεις. Πέφτουν πολλά χρήματα στις υποδομές, πέφτουν πολλά χρήματα στην ψηφιοποίηση. Προσλαμβάνουμε προσωπικό, όχι όσο θα θέλαμε.
Νίκος Μάνεσης: Δεν υπάρχουν ενδιαφερόμενοι;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Για τους νοσηλευτές και τις νοσηλεύτριες είναι το μεγάλο μας πρόβλημα.
Νίκος Μάνεσης: Το υγειονομικό προσωπικό.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εκεί, γιατί εκεί νομίζω ότι είναι το μεγάλο πρόβλημα, όχι μόνο του ελληνικού συστήματος υγείας, έχουμε έλλειψη νοσηλευτών.
Νοσηλεύτριες και νοσηλευτές -και το λέω και στα νέα παιδιά που μας ακούνε- είναι μία καριέρα που πάντα θα είναι σε ζήτηση. Ειδικά την εποχή, ξέρετε, της τεχνητής νοημοσύνης, όταν κάποιος είναι 16, 17, 18 χρονών και θέλει να σκεφτεί «πώς θα είναι η ζωή μου σε 15, 20 χρόνια από τώρα», γιατί μπορεί να υπάρχουν επαγγέλματα τα οποία δεν θα υπάρχουν τότε, άλλα καινούργια επαγγέλματα τα οποία θα δημιουργηθούν, είναι βέβαιο ότι νοσηλευτές και νοσηλεύτριες θα χρειαζόμαστε περισσότερες και περισσότερους από όσους έχουμε σήμερα.
Νίκος Μάνεσης: Να επιστρέψω στα της πολιτικής. Οι δημοσκοπήσεις, αν γίνονταν σήμερα εκλογές, σας δείχνουν να κερδίζετε, χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Δεν δείχνουν τη Νέα Δημοκρατία αυτοδύναμη. Θα πάτε σε απόπειρες συνεργασίας; Τι ακριβώς θα κάνετε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, απέχουμε ακόμα αρκετά, έναν χρόνο και, από τις εκλογές. Πρώτη παρατήρηση. Στην πολιτική ένας χρόνος είναι ένας αιώνας, ειδικά αν λάβει κανείς υπόψη το πόσο γρήγορα αλλάζουν τα πράγματα και σε τι ευμετάβολο περιβάλλον είμαστε αυτή τη στιγμή.
Δεύτερη παρατήρηση. Και πριν από τις εκλογές του 2023 οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι η Νέα Δημοκρατία ήταν στο 33-34% και ο ΣΥΡΙΖΑ θυμάμαι τότε τον έδειχναν στο 25-26-27% και τελικά πήγαμε στο 41% και ο ΣΥΡΙΖΑ στο 20%. Το λέω απλά για να θυμόμαστε ότι δεν πέφτουν πάντα μέσα οι δημοσκοπήσεις.
Τρίτη παρατήρηση. Εγώ πιστεύω στις αυτοδύναμες κυβερνήσεις. Σκεφτείτε να είχαμε μία κρίση, σαν την κρίση του Έβρου ή σαν την πανδημία, και να έπρεπε εκείνη τη στιγμή να συνεννοηθούμε με άλλα κόμματα και να πάρουμε συλλογικές αποφάσεις.
Πιστεύω ότι οι αυτοδύναμες κυβερνήσεις εξυπηρετούν καλύτερα την υλοποίηση μιας τολμηρής μεταρρυθμιστικής ατζέντας. Για να δανειστώ και μία ναυτική αναλογία, γιατί είχαμε τον «Κίμωνα»: το δικό μου σύνθημα είναι «πρόσω ολοταχώς». Πρόσω ολοταχώς στις μεγάλες αλλαγές, στην υλοποίηση του προγράμματός μας, σε μία χώρα η οποία θα καλύψει το χαμένο έδαφος από την Ευρώπη. Αυτό, κατά την άποψή μου πάντα, γίνεται καλύτερα με αυτοδύναμες κυβερνήσεις.
Αλλά τελικά, για να απαντήσω ερώτημά σας, ο κυρίαρχος ελληνικός λαός θα καθορίσει, με βάση τους κανόνες του παιχνιδιού έτσι όπως έχουν διαμορφωθεί από τον εκλογικό νόμο, γιατί δεν τίθεται κανένα ζήτημα αλλαγής του εκλογικού νόμου, αν η επόμενη κυβέρνηση της χώρας πρέπει να είναι αυτοδύναμη ή πρέπει να είναι μία κυβέρνηση συνεργασίας.
Νίκος Μάνεσης: Αν δεν είναι αυτοδύναμη ή συνεργασίας, τότε τίθεται ζήτημα ηγεσίας;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Τώρα, με πάτε…
Νίκος Μάνεσης: Είναι 1,5 χρόνος.
Κυριάκος Μητσοτάκης: …με πάτε πάρα πολύ μακριά.
Κανείς δεν είναι ισόβιος και όλοι κρινόμαστε τελικά από τα αποτελέσματα. Εγώ ξέρω ότι πριν από λίγες μέρες συμπληρώθηκε μία δεκαετία από τότε που οι πολίτες με εξέλεξαν -δεν με διόρισε κανείς, θυμίζω ότι οι πολίτες με εξέλεξαν- Πρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας και μάλιστα, όπως θυμάστε, δεν ήμουν και το φαβορί τότε.
Ξέρω ότι για μία δεκαετία έχω καταφέρει να έχω τη Νέα Δημοκρατία πρώτη πολιτική δύναμη και κυρίαρχη πολιτικά. Και θέλω να συνεχίσω σε αυτή τη διαδρομή, όχι γιατί είναι αυτό θέμα προσωπικής φιλοδοξίας, γιατί πιστεύω ότι σήμερα η πολιτική σταθερότητα που δίνει η Νέα Δημοκρατία είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να έχουμε σταθερές αυξήσεις στους μισθούς, σταθερή πρόοδο στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, σταθερή επένδυση στις Ένοπλες Δυνάμεις. Άρα, όλοι ανά πάσα στιγμή κρινόμαστε από τα αποτελέσματα.
Εγώ σας είπα ότι φιλοδοξώ να διεκδικήσω, να διεκδικήσουμε -θέλω να χρησιμοποιώ πάντα α’ πληθυντικό και όχι α’ ενικό- μία τρίτη τετραετία. Έχουμε πολλά πράγματα να κάνουμε ακόμα, έχουμε μία πολύ σημαντική Συνταγματική Αναθεώρηση, η οποία πρέπει να γίνει σε δύο κύκλους. Θα ξεκινήσει σε λίγους μήνες από τώρα η διαδικασία, θα ολοκληρωθεί στην επόμενη Βουλή, θα απαιτήσει από τη φύση της, γιατί αυτό επιβάλλει το Σύνταγμα, ευρύτερες συναινέσεις.
Να αλλάξουμε το άρθρο 86, επιτέλους, περί ευθύνης Υπουργών, κάτι για το οποίο θέλω να θυμίσω ότι αγωνίζομαι από το 2006, όταν κανείς δεν ασχολείτο με το ζήτημα αυτό.
Να αλλάξουμε το άρθρο 16, να επιτρέψουμε, επιτέλους και με το γράμμα του Συντάγματος, μη κρατικά πανεπιστήμια στη χώρα μας.
Να κάνουμε μία σειρά από άλλες σημαντικές παρεμβάσεις. Να δούμε το ζήτημα της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων μέσα από ένα διαφορετικό πρίσμα, βάζοντας και την έννοια της αξιολόγησης.
Είναι σημαντικές αλλαγές αυτές οι οποίες πρέπει να γίνουν και οι οποίες μπορούν να ολοκληρωθούν μόνο σε μία τρίτη κυβερνητική θητεία, έτσι όπως τουλάχιστον εμείς την οραματιζόμαστε.
Νίκος Μάνεσης: Μια και εμμέσως αναφερθήκατε στα της παιδείας, μέσω της επόμενης συζήτησης για τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Οδεύουμε προς το εθνικό απολυτήριο για να υπάρχει περισσότερο ενδιαφέρον για τις τάξεις του Λυκείου, όπου μέχρι στιγμής οι μαθητές αφήνουν τα μαθήματα και εστιάζουν στις πανελλαδικές. Αυτό μήπως ενέχει τον κίνδυνο να αυξηθούν τα φροντιστήρια; Και μήπως πέφτουν πολλές εξετάσεις για τους μαθητές;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Είναι ένα πολύ εύλογο ερώτημα. Ξέρω ότι υπάρχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον από τους γονείς και από τους ίδιους τους μαθητές. Και, προφανώς, κανείς δεν θα έκανε τέτοιες αλλαγές χωρίς μια μεγάλη και μακρά περίοδο διαβούλευσης.
Τι έχω ζητήσει, λοιπόν, από την Υπουργό Παιδείας. Άμεσα θα ξεκινήσουμε έναν μεγάλο εθνικό διάλογο για το Λύκειο. Μην πούμε τώρα για το εθνικό απολυτήριο. Συνολικά…
Νίκος Μάνεσης: Για το Λύκειο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Συνολικά για το νέο Λύκειο, έτσι όπως εμείς το οραματιζόμαστε. Θα συστήσουμε μια επιτροπή με πρόσωπα εγνωσμένου κύρους. Θα καταθέσουμε τις αρχικές δικές μας σκέψεις, χωρίς όμως να θεωρούμε ότι αυτές είναι μονόδρομος. Να το πω αλλιώς: μπορεί να θέσουμε ένα μενού επιλογών προς συζήτηση έτσι ώστε να καταλήξουμε μέσα στους επόμενους έξι με εννιά μήνες, σε μια πρόταση η οποία ελπίζω θα έχει ευρύτερη διακομματική συναίνεση.
Γι’ αυτό το οποίο αποκαλούμε «εθνικό απολυτήριο», έχει τοποθετηθεί θετικά ήδη το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ. Άρα, θεωρώ ότι υπάρχει ένα πεδίο να μπορούμε να δούμε πώς θα σταματήσει το Λύκειο να είναι απλά ένας μηχανισμός προετοιμασίας εξετάσεων, θα αποκτήσει αυτοτελή χαρακτήρα, χωρίς όμως να χάσουμε και τα μεγάλα πλεονεκτήματα των πανελλαδικών εξετάσεων, που είναι η αντικειμενικότητα και ο αδιάβλητος χαρακτήρας τους.
Άρα, αυτός ο διάλογος θα ξεκινήσει άμεσα, θα είναι μακρής. Δεν μπορούμε να πειραματιστούμε με αυτές τις αλλαγές. Απαιτούν και ενημέρωση, απαιτούν και συζήτηση με τους γονείς, με τους μαθητές, με τους δασκάλους, με τους καθηγητές, έτσι ώστε να μπορούμε, ευελπιστώ το φθινόπωρο, να φτάσουμε σε ένα πλαίσιο, το οποίο και αυτό θα εφαρμοστεί σταδιακά, όπως καταλαβαίνετε.
Διότι όταν έχεις παιδιά αυτή τη στιγμή στην Ά, στη Β´, στην Γ´ Λυκείου, αυτά έχουν μπει σε έναν τρόπο προετοιμασίας. Μπορεί αυτή η αλλαγή να αφορά τα παιδιά που σήμερα είναι στο Γυμνάσιο, έτσι ώστε καθώς προχωρούν στο Λύκειο να αντιμετωπίσουν ένα διαφορετικό Λύκειο.
Αλλά αυτό είναι το χρονοδιάγραμμα το οποίο έχω στο μυαλό μου. Ένας τουλάχιστον εξάμηνος εκτενής εθνικός διάλογος γύρω από το θέμα αυτό και μια ενδεχόμενη νομοθέτηση το φθινόπωρο του 2026.
Νίκος Μάνεσης: Μια ερώτηση επ’ αυτών: στον διάλογο που θα γίνει θα μπει και το γεγονός, το οποίο από ό,τι φαίνεται είναι κάτι που αφορά την Ελλάδα περισσότερο, δεν βλέπω στη Δύση και στην Ευρώπη να είναι σε πλήρη ανάπτυξη: φροντιστήρια εκτός σχολείου, ιδιαίτερα μαθήματα εκτός σχολείου; Και όποιος θέλει να μάθει μια ξένη γλώσσα, όποια γλώσσα και να είναι, θα πάει σε ένα Ινστιτούτο. Σε άλλες χώρες αυτά γίνονται μέσα στο σχολείο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα έλεγα ότι και στην Ελλάδα διδάσκουμε ξένες γλώσσες στο σχολείο, από το Δημοτικό, και δύο μάλιστα. Άρα…
Νίκος Μάνεσης: Δεν θυμάμαι πολλούς να έχουν πάρει το Proficiency μέσα από το σχολείο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εμείς θέλουμε να δίνουμε περισσότερες δυνατότητες και περισσότερες δεξιότητες στο σχολείο, ώστε να υπάρχει λιγότερη ανάγκη για εξωσχολική επιμόρφωση. Φροντιστήρια και ιδιαίτερα δεν υπάρχουν μόνο στην Ελλάδα, απλά εδώ υπάρχουν σε μεγαλύτερη ένταση.
Και θέλω επίσης να θυμίσω ότι το ψηφιακό φροντιστήριο είναι μία σημαντική καινοτομία. Αυτή τη στιγμή οι μαθητές και οι μαθήτριες που προετοιμάζονται για τις εξετάσεις έχουν πρόσβαση σε πολύ ποιοτικό υλικό, διαδικτυακά, και αυτό για παιδιά που είναι σε απομονωμένες περιοχές της χώρας ή για γονείς, οικογένειες που δεν έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν φροντιστήρια, είναι μία κάποια όχι αμελητέα βοήθεια.
Νίκος Μάνεσης: Μια και αναφερόμαστε στα παιδιά μας, στους νέους, βλέπουμε αύξηση της παραβατικότητας και της βιαιότητας. Δηλαδή, βλέπαμε τα προηγούμενα χρόνια επεισόδια, τα οποία είχαν να κάνουν και με τα social media. Δηλαδή μία ομάδα νεαρών λίντσαραν κάποιον, για να «ανεβάσουν» και να πάρουν likes. Τώρα έχουν φτάσει και στους φόνους. Τι κάνουμε για να περιορίσουμε…;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εμείς, καταρχάς, έχουμε ένα συνολικό σχέδιο για την ανήλικη παραβατικότητα. Είναι ένα πολύ σύνθετο κεφάλαιο, με πολλές επιμέρους διαστάσεις: από την πλατφόρμα για το bullying στα σχολεία, μέχρι την καλύτερη αστυνόμευση. Το βλέπουμε σε περιοχές που συχνάζουν έφηβοι, στη Γλυφάδα, στην Κηφισιά, όπου είχαμε τέτοια περιστατικά, να μην τις χαρακτηρίσω συμμορίες, αλλά ομάδες νέων που ουσιαστικά ασκούσαν βία πάνω σε άλλα παιδιά.
Αλλά να αναφέρω δύο στοιχεία πολιτικής, τα οποία έχουν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον για εμένα. Χθες είχα μία μεγάλη σύσκεψη, παρουσία του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, για ένα πάρα πολύ σημαντικό πρόγραμμα για την ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων.
Η ψυχική υγεία πια είναι μείζον ζήτημα και είναι καλό ότι τα παιδιά μας μιλούν ανοιχτά για τα ζητήματα αυτά. Τη δική μας εποχή, όπως θυμάστε, ήταν λίγο ταμπού τα θέματα αυτά. Τώρα τα παιδιά μιλούν ανοιχτά.
Έχουμε, λοιπόν, ένα πολύ σημαντικό πρόγραμμα επιμόρφωσης δασκάλων, παιδιάτρων, για τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να αντιμετωπίσουν προβλήματα που έχουν να κάνουν με την ψυχική υγεία ενός παιδιού ή ενός εφήβου.
Πώς θα γίνει η πρώτη διάγνωση, πώς θα υποστηρίξουμε το δημόσιο σύστημα με παραπάνω θεραπευτές, έτσι ώστε να μπορούν οι δημόσιες δομές να υποστηρίζουν τα παιδιά τα οποία έχουν ψυχολογικά προβλήματα.
Και βέβαια, τι θα κάνουμε τελικά για το ζήτημα των social media. Ήμασταν από τις πρώτες χώρες που θέσαμε το ζήτημα αυτό. Εγώ θεωρώ ότι…
Νίκος Μάνεσης: Σκέφτεστε «κόφτη»;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Σκεφτόμαστε τα πάντα, δεν αποκλείουμε τίποτα. Μελετάμε με μεγάλη προσοχή και το παράδειγμα της Αυστραλίας, της καθολικής απαγόρευσης από μία ηλικία και κάτω. Η ηλικία την οποία θα θέσουμε εμείς είναι τα 15, όχι τα 16.
Ήδη υπάρχουν εργαλεία, και θέλω να το τονίσω αυτό, έχουμε μέσα στο gov.gr το parco.gov.gr (parental controls), όπου οι γονείς μπορούν να μπουν από εκεί, να παραμετροποιήσουν το τηλέφωνο του παιδιού τους, ώστε αν εσείς είστε γονιός και, παραδείγματος χάρη, δεν θέλετε το παιδί σας να έχει πρόσβαση σε μία συγκεκριμένη εφαρμογή ή θέλετε να είναι σε αυτή την εφαρμογή μία ώρα την ημέρα, μπορείτε μέσα από αυτή την εφαρμογή να παραμετροποιήσετε το τηλέφωνο του παιδιού σας. Και ενθαρρύνω όλους τους γονείς αυτό να το κάνουν.
Μπορεί, όμως, κ. Μάνεση, και αυτό να μην είναι αρκετό. Τι ξέρω; Εγώ δεν θέλω τα παιδιά να είναι κολλημένα μπροστά σε μία οθόνη αντί να βγαίνουν έξω να παίζουν, να αθλούνται, να παίζουν ένα μουσικό όργανο…
Νίκος Μάνεσης: Να βλέπουν λίγο ορίζοντα, να μην είναι και πολύ….
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και το βλέπετε γύρω σας. Βλέπετε παιδιά, παρέες και επικοινωνούν μέσα από το κινητό. Είναι πρόβλημα. Μας το λένε οι γονείς οι ίδιοι.
Νίκος Μάνεσης: Είναι εξάρτηση.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν είναι εξάρτηση, έχει τα ίδια χαρακτηριστικά εξάρτησης με άλλες εξαρτήσεις, δεν αφορά μόνο τα παιδιά, αφορά και εμάς. Αν δείτε πόσο χρόνο, εμείς πόσο ενστικτωδώς πιάνουμε το κινητό….
Νίκος Μάνεσης: Μα έχετε δει στους δρόμους τι γίνεται; Αυτοκίνητα τα οποία λοξοδρομούν γιατί κάποιος είναι στα social media.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Μιας και μου μιλάτε για τα αυτοκίνητα, να πω και κάτι ακόμα που νομίζω ότι είναι σημαντικό, γιατί κάνετε μία πολύ ωραία εκπομπή με θέματα που ενδιαφέρουν πραγματικά την κοινωνία: οδική ασφάλεια, νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, κάμερες.
Για πρώτη φορά, το 2025, είδαμε μία σημαντική μείωση στα θανατηφόρα τροχαία. Με κάνει πολύ χαρούμενο αυτό. Σκεφτείτε ότι είχαμε 150 λιγότερους νεκρούς από ό,τι είχαμε, στατιστικά, τα προηγούμενα χρόνια, και μπορούμε να πάμε και πολύ καλύτερα.
Και για πρώτη φορά βλέπουμε ότι προβλήματα τα οποία θεωρούσαμε ότι είναι περίπου άλυτα, λες και έχουμε κάποιο θέμα εμείς οι Έλληνες να σκοτωνόμαστε στον δρόμο, όχι, είναι θέμα εκπαίδευσης και εφαρμογής του νόμου.
Και να σας πω κάτι; Όταν υπάρχουν ήδη κάμερες που σας στέλνουν αυτόματα την κλήση και δεν παρεμβαίνει κανείς, δεν μπορείς να πάρεις τηλέφωνο να πεις «σβήσε μου την κλήση» ή το ένα ή το άλλο, η τεχνολογία λύνει πολλά τέτοια ζητήματα και τελικά όλοι προσαρμοζόμαστε και αλλάζουμε τη συμπεριφορά μας.
Θέλει συν Αθηνά και χείρα κίνει. Θέλει και εκπαίδευση, αλλά θέλει και το φόβητρο ότι το κράτος είναι εδώ, επιβάλλει τον νόμο και αν παρανομήσεις στον δρόμο, δεν θέτεις μόνο σε κίνδυνο την δική σου ζωή, των συνεπιβατών σου, θέτεις και σε κίνδυνο τη ζωή άλλων.
Ειδικά για το θέμα του αλκοόλ, εγώ χαίρομαι για τα αλκοτέστ, γιατί ξέρω ότι αν θέλεις να γυρίσεις σπίτι σου στη 1:00 το πρωί και ξαφνικά σε σταματάει… Τα βλέπετε, γίνονται συνέχεια. Σταματάς και σε υποβάλλουν σε μία μικρή χρονική καθυστέρηση. Οι πολίτες λένε «μπράβο», όμως. Λίγοι είναι αυτοί που γκρινιάζουν. Λένε μπράβο, γιατί έτσι θα γίνει, δεν μπορεί να γίνει αλλιώς.
Και νομίζω ότι αυτή η κουλτούρα, ειδικά στα νέα παιδιά, ότι αν οδηγούμε δεν πίνουμε, αρχίζει και περνάει. Και έτσι τελικά αλλάζουν οι συνειδήσεις και έτσι σώζουμε ζωές.
Νίκος Μάνεσης: Να έρθουμε στο διεθνές πεδίο. Υπάρχει ένταση στο Ιράν, Βενεζουέλα, Γροιλανδία. Για τη Βενεζουέλα ήθελα να ρωτήσω. Είναι γεγονός ότι ο Maduro ήταν ένας δικτάτορας, δεν το συζητάμε αυτό το πράγμα. Έτσι, όμως, λύνονται τα προβλήματα με χώρες με τις οποίες έχεις πρόβλημα; Δηλαδή, αρπάζεις, να το πω έτσι απλά, έναν Πρόεδρο και μετά κοιτάς να βάλεις και χέρι στον φυσικό πλούτο μιας χώρας; Το λέω γιατί υπάρχουν και άλλες ασθενείς χώρες δίπλα σε ισχυρές. Και αν αποτελεί προηγούμενο τα πράγματα είναι δύσκολα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι. Η απομάκρυνση του Maduro -έτσι όπως έγινε…
Είναι αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη για να περάσει η Βενεζουέλα στη δημοκρατία. Και προφανώς, εμείς ήμασταν σαφείς ότι η παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου είναι κάτι το οποίο δεν μας βρίσκει σύμφωνους. Και το είπαμε με όλους τους τρόπους.
Από την άλλη, ο Maduro ήταν ένας στυγνός δικτάτορας και σίγουρα μπορεί να υπάρχουν καλύτερες προοπτικές για τη Βενεζουέλα.
Αλλά αν μου πείτε αν αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο λύνονται τα προβλήματα, όχι. Η Ελλάδα παραμένει προσκολλημένη στο Διεθνές Δίκαιο και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών.
Από την άλλη, το να κάνει κανείς συγκρίσεις τώρα μεταξύ αυτού που έγινε στη Βενεζουέλα ή αυτού το οποίο έγινε στη Ρωσία και στην Ουκρανία, προφανώς καταλαβαίνετε ότι αυτές οι συγκρίσεις είναι παντελώς, μα παντελώς άστοχες.
Νίκος Μάνεσης: Γροιλανδία;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Για τη Γροιλανδία η θέση της Ελλάδος και της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι απολύτως σαφής: η Γροιλανδία ανήκει στο Βασίλειο της Δανίας. Είναι έδαφος του ΝΑΤΟ. Τυπικά δεν είναι έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά ανήκει στη Δανία. Μόνο η Δανία μπορεί να αποφασίσει για το μέλλον της.
Πιστεύω και ελπίζω ότι θα βρεθεί ένας τρόπος συνεννόησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, που έχουν εύλογη ανησυχία για την ασφάλεια στην Αρκτική. Μπορούν, όμως, να απαντήσουν στα προβλήματα ασφάλειας τους με βάσεις στη Γροιλανδία, με παραπάνω στρατεύματα -τα είχαν, εξάλλου, στο παρελθόν-, χωρίς να φτάσουμε σε άλλες λύσεις που θα παραβιάζουν κατάφωρα το Διεθνές Δίκαιο και θα οδηγούσαν, μην έχετε καμία αμφιβολία, σε μια καταστροφική σύγκρουση την Ευρώπη με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Άρα, είναι ένα σενάριο το οποίο είναι απευκταίο. Όλοι πρέπει να εργαστούμε για να πείσουμε τις Ηνωμένες Πολιτείες, να βρούμε μια λύση η οποία θα αντιμετωπίζει τις ανησυχίες των Ηνωμένων Πολιτειών μέσα από ένα πλαίσιο συνεργασίας και όχι σύγκρουσης.
Νίκος Μάνεσης: Επιστροφή στην Ελλάδα γιατί θέλω να σας κάνω το ερώτημα. Αυτή η ιστορία που έγινε με την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, FIR, το πρόβλημα το γνωστό. Παραιτήθηκε και ο επικεφαλής της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας. Μας λένε οι αρμόδιοι ότι είναι ασφαλή τα εργαλεία και τα μηχανήματα, αλλά μπορεί και να ξανασυμβεί. Τι προκύπτει και πότε θα τα αλλάξουμε τα απαρχαιωμένα αυτά μηχανήματα;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν κρύβομαι πίσω από το δάχτυλο μου. Το περιστατικό αυτό ήταν πολύ ανησυχητικό ως προς την έκτασή του. Όμως, από την άλλη, δεν υπήρξε κανένα ζήτημα ασφάλειας πτήσεων.
Όμως, αυτό δεν μπορεί να είναι άλλοθι ούτε μπορεί να είναι δικαιολογία για να ξαναγίνει. Δεν μπορεί να κλείνει ο εναέριος χώρος της χώρας. Έκλεισε για λόγους ασφάλειας.
Ζήτημα ασφάλειας πτήσεων, έστω και με τα παλιά μηχανήματα, δεν υπάρχει. Να το πω πολύ απλά: Ποιο είναι το θέμα μας; Ότι τα παλιά μηχανήματα δεν μας επιτρέπουν να έχουμε περισσότερα αεροπλάνα στον εναέριο χώρο. Αυτό έχει επιπτώσεις το καλοκαίρι, διότι όταν έρχονται πολλά αεροπλάνα, υπάρχουν καθυστερήσεις.
Άρα, ένας βασικός λόγος που θέλουμε και αναβαθμίζουμε τον εξοπλισμό μας δεν είναι απλά για να τα κάνουμε ακόμα πιο ασφαλή, ασφάλεια υπάρχει στις πτήσεις, είναι για να μπορέσουμε να αυξήσουμε τη χωρητικότητα του εναέριου χώρου, έτσι ώστε να μπορούν να προσγειώνονται και να απογειώνονται περισσότερα αεροπλάνα, ειδικά το καλοκαίρι που υπάρχει μεγαλύτερη ζήτηση.
Νίκος Μάνεσης: Πότε ολοκληρώνεται αυτός ο εξοπλισμός;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αυτός ο εξοπλισμός θα ολοκληρωθεί εντός των επόμενων δύο ετών. Κληρονομήσαμε, δυστυχώς, μία πολύ δύσκολη κατάσταση, μία προβληματική σύμβαση…
Νίκος Μάνεσης: Ναι, αλλά είστε και πολλά χρόνια κυβέρνηση πια.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν είναι άλλοθι αυτό. Λοιπόν, βρίσκεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Θα το ξεπεράσουμε το πρόβλημα, με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο και με διαδικασίες κατεπείγοντος, ο εκσυγχρονισμός του εξοπλισμού των επικοινωνιών και του ελέγχου του εναέριου χώρου της χώρας αντιμετωπίζεται ήδη, σε συνεννόηση με την Κομισιόν.
Νίκος Μάνεσης: Τώρα που σας βλέπω, θέλω να κάνω επί προσωπικού μία-δύο ερωτήσεις, αν μου επιτρέπετε και οδεύοντας και προς το τέλος της συνάντησής μας αυτής.
Όλοι μας κάποια στιγμή το βράδυ χαλαρώνουμε από ό,τι έχουμε περάσει την ημέρα, αποσυμφόρηση από το άγχος. Εσείς όταν κάθεστε μόνος σας και κάνετε ό,τι θέλετε ή με τους δικούς σας, σκέφτεστε τη ζωή σας εκτός της μάχιμης, της ενεργής πολιτικής;
Για να γίνετε και κανονικότερος άνθρωπος δηλαδή, καμιά εκδρομή, καμιά βόλτα, κανέναν καφέ με φίλους, κανένα σινεμά.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ξέρετε, δυστυχώς, στην πολιτική συχνά -και το συζητάμε με την οικογένειά μου χαριτολογώντας- κάνουμε πολλά σχέδια τα οποία δεν υλοποιούνται. Είχαμε κι εδώ τώρα ένα σχέδιο, θέλαμε να φύγουμε τρεις μέρες μετά την Πρωτοχρονιά, λίγο μέχρι τα Φώτα.
Νίκος Μάνεσης: Δεν προέκυψε το σχέδιο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: «Κουβά» πήγε το σχέδιο. Γιατί καταλαβαίνετε ότι συνεχώς έχουμε… Αλλά το έχουμε ως οικογένεια αποδεχτεί αυτό. Προσπαθώ πάντα να φυλάω λίγο ελεύθερο χρόνο για να αθλούμαι, το θεωρώ απαραίτητο για την ψυχική και σωματική μου υγεία.
Νίκος Μάνεσης: Υγεία και ευεξία, είναι πολύ σημαντικό αυτό. Συνεχίζετε με το μπάσκετ που παίζατε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Παίζω. Τώρα, ευτυχώς, η μέση μου είναι καλά. Παίζω ποδόσφαιρο, παίζω ό,τι μπορώ, ό,τι προφτάσω. Και φυσικά πρέπει να έχω ευελιξία, διότι τα προγράμματά μου είναι πολύ «βαριά».
Νίκος Μάνεσης: Ένας πολιτικός πρέπει να είναι και ευέλικτος, ούτως ή άλλως.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Να περνάω κι εγώ χρόνο με την οικογένειά μου. Για μένα το Σάββατο κατά κανόνα είναι εργάσιμη μέρα, τουλάχιστον μέχρι το μεσημέρι, τουλάχιστον προσπαθώ να προστατεύω τις Κυριακές μου, να διαβάζω λίγο το βράδυ, να βλέπω αθλητικά, να παρακολουθώ τις ελληνικές ομάδες μπάσκετ, ποδόσφαιρο.
Νίκος Μάνεσης: Πρόσφατα έμαθα ότι βλέπετε και Netflix.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Βεβαίως βλέπω.
Νίκος Μάνεσης: Ταινίες διάφορες και σειρές.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, «Emily in Paris» και -γιατί όχι;- ίσως «Emily in Athens», πού ξέρεις;
Νίκος Μάνεσης: Ποτέ δεν ξέρεις, ναι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Μπορεί η έκτη σειρά να μας επιφυλάσσει εκπλήξεις, αλλά και αυτό ξέρετε, τίποτα δεν είναι τυχαίο. Το γεγονός ότι έχουμε μεγάλες παραγωγές στην Ελλάδα, που διαφημίζουν τη χώρα -η «Οδύσσεια» ας πούμε, μία ταινία η οποία διαφημίζει πάρα πολύ την Πελοπόννησο-, όλα αυτά δεν γίνονται τυχαία. Βάζουμε και εμείς λίγο το χεράκι μας, είτε με κίνητρα τα οποία δίνουμε οικονομικά είτε με προσωπικές σχέσεις που μπορεί να έχουμε.
Άρα, θέλουμε να δούμε περισσότερες ελληνικές σειρές ή σειρές που να διαφημίζουν την Ελλάδα στις συνδρομητικές πλατφόρμες.
Νίκος Μάνεσης: Μία τελευταία ερώτηση γιατί βλέπω ότι σε ένα λεπτό, δεν θα τα καταφέρετε, πρέπει να είστε στο Μαρούσι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Μπορούμε να καθυστερήσουμε λίγο.
Νίκος Μάνεσης: Μια και θα πάτε, θα δείτε κόσμο, θα πάτε στην αγορά. Πότε ήταν η τελευταία φορά που ψωνίσατε κάτι;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Είχα πάει σε σούπερ μάρκετ λίγο πριν τα Χριστούγεννα, αλλά η αλήθεια είναι ότι δεν είναι εύκολο ή δεν υπάρχει και πολύς χρόνος για να μπορούμε να το κάνουμε…
Νίκος Μάνεσης: Καλά, είστε και αναγνωρίσιμος και δεν είναι…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Είναι μία διαδικασία που είναι λίγο περίπλοκη.
Τονίζετε, όμως, κάτι σημαντικό: πώς ένας Πρωθυπουργός που είναι μέσα στο Μαξίμου μπορεί να έχει καλή εικόνα του τι γίνεται στην κοινωνία. Θέλω να είμαι δίκαιος, δεν είναι πάντα εύκολο. Προσπαθώ να ακούω, μου αρέσει πολύ να μιλάω με πολίτες στον δρόμο, κινούμαι αρκετά και…
Νίκος Μάνεσης: Ακούτε περισσότερο θετικά ή αρνητικά;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ακούω και τα δύο. Και λογικό είναι.
Νίκος Μάνεσης: Σας έχουν βρίσει;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και αυτό έχει συμβεί.
Νίκος Μάνεσης: Εκ του σύνεγγυς, λέω.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αλλά είναι σπάνιο, ξέρετε, δεν είναι τόσο συχνό όσο νομίζουμε. Μερικές φορές υπάρχει μία κουλτούρα, δυστυχώς, χυδαιότητας η οποία αναπτύχθηκε, και προσωπικά έχω δεχτεί πάρα πολλές επιθέσεις, θα έλεγα μία συνειδητή στρατηγική δολοφονίας χαρακτήρα από τότε που εκλέχθηκα Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας. Το καταλαβαίνω, το δέχομαι, δεν μου αρέσει, δεν με ευχαριστεί, δεν με επηρεάζει.
Αλλά όταν συναντώ κόσμο, αυτή η χυδαιότητα του διαδικτύου δεν υπάρχει στην κοινωνία όταν βλέπεις τον άλλον από κοντά. Μπορεί κάποιος να στρίψει το πρόσωπό του, να μην θέλει να σε χαιρετήσει…
Νίκος Μάνεσης: Παραβιάζεται ο μισός ποινικός κώδικας.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αλλά μη νομίζουμε ότι η κοινωνία ή οι προσωπικές σχέσεις είναι αυτό το οποίο βλέπουμε στο διαδίκτυο.
Νίκος Μάνεσης: Ούτε η ενημέρωση, να προσθέσω εγώ, γιατί είμαι εκ των θιγόμενων. Επιλέγουν κάποιοι να ενημερώνονται μέσα από τα social media, ενώ υπάρχουν επίσημες ιστοσελίδες, εφημερίδες, κανάλια και τα λοιπά.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το ζήτημα της ενημέρωσης και του ελέγχου της ακρίβειας της πληροφορίας έχει τεράστια σημασία την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και των ψευδών ειδήσεων.
Να το πούμε έτσι όπως είναι: ο αλγόριθμος θα σου «σερβίρει» αυτό το οποίο θέλεις να ακούσεις. Άρα, θα σε φέρει σε επαφή με ανθρώπους που πιστεύουν τα ίδια με εσένα. Δεν θα σε εκθέσει στην άλλη άποψη.
Εσείς, τουλάχιστον, με τις ερωτήσεις που κάνετε, γενικά τα μέσα, θα βάλουν τον άλλον να προβληματιστεί λίγο. Αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα με τα social media. Μπαίνουμε σε «σιλό» και ακούμε μόνο αυτά τα οποία θέλουμε να ακούμε και δεν προβληματιζόμαστε.
Νίκος Μάνεσης: Χαριτολογώντας να πούμε ότι με την τεχνητή νοημοσύνη είναι πια εφικτό, έχουμε δει διάφορα fake videos και τα λοιπά, εσείς μπορεί μέχρι το βράδυ να είστε εκεί που είστε και να μιλάτε με τον Αλέξη Τσίπρα, είναι πάρα πολύ πιθανό.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, και θα τα δούμε όλα αυτά στις εκλογές του 2027, γι’ αυτό συνιστώ πολύ μεγάλη προσοχή και έλεγχο. Η νέα γενιά, επειδή είναι εξοικειωμένη, «ψάχνεται» πιο πολύ.
Πιο πολύ φοβάμαι τους ανθρώπους που δεν έχουν μεγάλη εξοικείωση, που δεν θα καταλάβουν και δεν θα ξεχωρίσουν τι είναι πραγματικό από το τι είναι ψεύτικο. Άρα, έχουμε κι εσείς κι εμείς μια μεγάλη δουλειά να κάνουμε, να ενημερώνουμε την κοινή γνώμη.
Νίκος Μάνεσης: Τελειώνοντας, παραμένετε Παναθηναϊκός;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Τι είναι αυτά που μου λέτε; Μη με τρομάζετε έτσι.
Νίκος Μάνεσης: Γιατί;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Γελάνε.
Νίκος Μάνεσης: Ούτε μια προβοκατόρικη ερώτηση δεν μπορούμε να κάνουμε.
Μου λένε οι φίλοι μας εδώ μία πρόβλεψη για το Final Four.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εγώ αυτό το οποίο μπορώ να πω είναι ότι εμείς κάναμε αυτό το οποίο έπρεπε, φέραμε το Final Four στην Αθήνα.
Νίκος Μάνεσης: Σωστό είναι κι αυτό.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Από εκεί και πέρα…
Νίκος Μάνεσης: Και θα είναι αποτυχία αν δεν έχουμε στο Final Four δύο ελληνικές ομάδες.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το ελπίζουμε, εμείς πάντως κάναμε αυτό το οποίο έπρεπε και ευελπιστώ να δούμε δύο ελληνικές ομάδες στο Final Four.
Νίκος Μάνεσης: Καλή χρονιά και καλά ψώνια στο Μαρούσι, κ. Πρόεδρε.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ευχαριστώ πάρα πολύ, καλή χρονιά σε εσάς και στους τηλεθεατές σας.
Νίκος Μάνεσης: Ευχαριστούμε πολύ.Νίκος Μάνεσης: Κυρίες και κύριοι, έχουμε τη χαρά και την τιμή να έχουμε μαζί μας τον Πρωθυπουργό. Καλή χρονιά, κ. Πρόεδρε.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καλημέρα σας, κ. Μάνεση.
Νίκος Μάνεσης: Προσωπική υγεία και ευχές για την οικογένεια και για την Ελλάδα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και σε εσάς, καλή χρονιά εύχομαι σε εσάς, στους τηλεθεατές σας, όλα τα καλά, υγεία πάνω απ΄ όλα.
Νίκος Μάνεσης: Άμα έχουμε την υγεία, τα άλλα κατακτώνται, εύκολα ή δύσκολα.
Μια και αρχίσαμε με τις ευχές και την καλή χρονιά, είναι καλή χρονιά; Και να ξεκινήσουμε με τα θετικά, με την άφιξη του «Κίμωνα», της πρώτης Belh@rra, τι αλλάζει στην Ελλάδα, τι αλλάζει στο Αιγαίο;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, πρέπει να σας πω ότι για εμένα προσωπικά, αλλά πιστεύω ότι και για όλες τις Ελληνίδες, για όλους τους Έλληνες που παρακολούθησαν από τους δέκτες τους τις σκηνές άφιξης του «Κίμωνα», πιστεύω ότι ήταν μία μέρα όμορφη, πολύ συγκινητική. Ήταν μια ημέρα ελπίδας και αυτοπεποίθησης.
Θέλω να θυμίσω ότι είναι η πρώτη από τις τέσσερις φρεγάτες Belh@rra που συνολικά θα παραλάβει το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, το πρώτο καινούργιο πλοίο το οποίο παραλαμβάνουμε εδώ και σχεδόν 30 χρόνια.
Μία υπερσύγχρονη φρεγάτα, όμοια της οποίας δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή στη Μεσόγειο. Θα έλεγα, μια προβολή ισχύος και αυτοπεποίθησης και ένα σύμβολο μιας ισχυρής Ελλάδας, η οποία αλλάζει και ατενίζει το μέλλον με περισσότερη αισιοδοξία.
Όλοι οι Έλληνες και οι Ελληνίδες γνωρίζουν ότι η φρεγάτα αυτή αποκτήθηκε με το υστέρημα του ελληνικού λαού, ως μία απαραίτητη επένδυση, προκειμένου όλες και όλοι να αισθανόμαστε ασφαλείς και η χώρα μας να εξακολουθεί να είναι ένας πυλώνας σταθερότητας σε μία ταραγμένη γεωπολιτικά περιοχή.
Νίκος Μάνεσης: Αχρείαστη να είναι ξεκάθαρα, αλλά…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αχρείαστη να είναι, αλλά ξέρετε ότι οι επενδύσεις στην άμυνα γίνονται πρωτίστως για να μπορούμε να προβάλλουμε την αποτρεπτική μας ισχύ.
Και σήμερα -και θέλω να διαβεβαιώσω τις Ελληνίδες και τους Έλληνες γι’ αυτό- οι Ένοπλες Δυνάμεις μας δεν έχουν καμία σχέση με την κατάσταση στην οποία τις παραλάβαμε το 2019, μετά από μία δεκαετή κρίση. Έχουν γίνει πολύ σημαντικές επενδύσεις, στην Αεροπορία μας, με τα Rafale, τα F-35 τα οποία θα έρθουν σε λίγα χρόνια, στο Πολεμικό μας Ναυτικό, στον Στρατό Ξηράς. Αλλά κυρίως υπάρχει, ξέρετε, μία αλλαγή φιλοσοφίας, η οποία επενδύει στον ανθρώπινο παράγοντα, με πολύ καλύτερες απολαβές πια για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων.
Πρέπει να σας πω ότι η μεγαλύτερη εντύπωση στον «Κίμωνα», εκτός από τα υπερσύγχρονα συστήματα, τα οποία δυσκολεύομαι να τα περιγράψω γιατί είναι σαν να μπαίνει κανείς σε ένα…
Νίκος Μάνεσης: Σε άλλα χωράφια;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, προφανώς, πολλά από τα τεχνικά χαρακτηριστικά είναι εμπιστευτικά, αλλά μου έκανε εντύπωση το ανθρώπινο δυναμικό. Νέοι και νέες, πολλές γυναίκες, νέα κορίτσια στο πλήρωμα χειρίζονται υπερσύγχρονα…
Νίκος Μάνεσης: Επιστήμονες και επιστημόνισσες.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Βεβαίως, όλες και όλοι.
Νίκος Μάνεσης: Δεν υπάρχει ο παραδοσιακός ναυτικός.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Υπάρχει και ο παραδοσιακός ναυτικός, αλλά μιλάμε ουσιαστικά -να το πω πολύ απλά- για τα F-35 της θάλασσας, άρα για υπερσύγχρονες πλατφόρμες, όπου αυτοί που χειρίζονται τα συστήματα πρέπει να έχουν πολύ υψηλή κατάρτιση. Και χαίρομαι πραγματικά γιατί αυτά τα στελέχη αποτελούν το μέλλον των Ενόπλων Δυνάμεων.
Όσο, λοιπόν, εντύπωση μου έκανε το πλοίο αυτό καθ’ αυτό, άλλο τόσο εντύπωση μου έκανε το καλά εκπαιδευμένο και αφοσιωμένο πλήρωμα.
Νίκος Μάνεσης: Να σας πω και ένα δεύτερο που μου έκανε εμένα εντύπωση; Μετά την αρχική ευχάριστη εικόνα και αίσθηση με την άφιξη της πρώτης Belh@rra, την ώρα που βλέπαμε σε ζωντανή εικόνα ότι εσείς μαζί με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ήσαστε στη γέφυρα, μία ξενάγηση εκεί που βρίσκεται ο κυβερνήτης, την ώρα εκείνη ανακοινώθηκε, συγκυριακά, ότι μέσα στο Φεβρουάριο θα έχετε συνάντηση με τον Erdoğan. Έχει κλειδώσει η ημερομηνία;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Η ημερομηνία δεν έχει κλειδώσει ακόμα. Ευελπιστούμε ότι θα είναι το πρώτο δεκαπενθήμερο του μηνός Φεβρουαρίου. Είναι μία συνάντηση η οποία εκκρεμεί εδώ και έναν χρόνο και μία συνάντηση η οποία εντάσσεται σε ένα πλαίσιο ανοιχτού διαλόγου με την Τουρκία, το οποίο πάντα επεδίωκα και το οποίο πιστεύω το τελικά είναι προς όφελος και των δύο χωρών.
Νίκος Μάνεσης: Ο κ. Fidan είπε «οριστική λύση στο Αιγαίο». Το συζητάμε αυτό; Γιατί ο καθένας έχει άλλη οπτική.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ο καθένας έχει μία διαφορετική οπτική για το τι πρέπει να λύσουμε. Η Ελλάδα προσέρχεται πάντα σε αυτές τις συζητήσεις λέγοντας ότι: βεβαίως οριστική λύση στο Αιγαίο, αλλά για το ένα και μόνο ζήτημα το οποίο μας αφορά, που είναι η οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, της υφαλοκρηπίδας, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Διότι για να μπορούμε να συζητήσουμε, κ. Μάνεση, για το θέμα αυτό, θα πρέπει η Τουρκία να αποστεί από μία σειρά διεκδικήσεων τις οποίες είχε βάλει στο τραπέζι τα τελευταία χρόνια, οι οποίες είναι παντελώς ανυπόστατες και οι οποίες δεν μπορούν ποτέ να αναγνωριστούν από καμία Ελληνική Κυβέρνηση.
Θεωρώ λοιπόν ότι διαμορφώνεται, υπό προϋποθέσεις, ένα πλαίσιο τουλάχιστον για μία ειλικρινή συζήτηση. Και δεν θα κουραστώ να το λέω ότι και να διαφωνούμε, που διαφωνούμε αυτή τη στιγμή με την Τουρκία στο κρίσιμο αυτό ζήτημα, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει μονίμως να είμαστε σε ένα καθεστώς έντασης, να είμαστε συνεχώς «στα κόκκινα», για να το πω πολύ απλά. Οι ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας πρέπει να διατηρούνται.
Και βέβαια, υπάρχουν και άλλες πτυχές της σχέσης μας με την Τουρκία οι οποίες μπορεί να είναι αμοιβαία ωφέλιμες: η συνεργασία στο μεταναστευτικό, η διευκόλυνση στη βίζα. Κάνετε συχνά ρεπορτάζ για τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Είναι πάρα πολύ θετικό για την οικονομία των νησιών το γεγονός ότι έρχονται Τούρκοι και παίρνουν τη βίζα αμέσως και μπορούν να επισκέπτονται τα νησιά μας.
Άρα, υπάρχει και ένα πλαίσιο ευρύτερης συνεργασίας. Υπάρχουν περιφερειακά ζητήματα τα οποία πρέπει να συζητηθούν, έστω και αν σε πολλά από αυτά μπορεί να διαφωνούμε.
Άρα, εγώ θα πάω στην Τουρκία ως επικεφαλής μιας υπουργικής αντιπροσωπείας, γιατί μιλάμε για το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, για να συζητήσουμε και τα μεγάλα, αλλά και τα επιμέρους θέματα τα οποία αφορούν στο χαρτοφυλάκιο του κάθε Υπουργού.
Νίκος Μάνεσης: Πριν πάμε στο αγροτικό, γιατί έχω να σας κάνω ερωτήσεις, θα ήθελα ένα σχόλιο για τον κ. Edi Rama, ο οποίος μίλησε υποτιμητικά για τους Έλληνες, το έχουμε πληροφορηθεί όλοι. Μερικές ώρες μετά, για να είμαι ακριβοδίκαιος, ανασκεύασε λέγοντας ότι έκανε χιούμορ. Προσωπικά δεν έγινε αντιληπτό το χιούμορ του.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κοιτάξτε, θέλω να είμαι ειλικρινής. Ξέρω τον κ. Rama πολλά χρόνια. Έχει έναν ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο εκφράζεται και μερικές φορές, θα το πω πολύ απλά, του ξεφεύγουν πράγματα που δεν πρέπει να τα λέει.
Νομίζω ότι το κατάλαβε. Αυτό που είπε ήταν, να το πω απλά, μια χοντράδα, αχρείαστη. Και νομίζω ότι χαίρομαι που βρήκε τον τρόπο να το διορθώσει.
Δεν υπάρχει λόγος, ξέρετε… Η Αλβανία είναι μια γειτονική χώρα. Έχουμε και με την Αλβανία πολλά θέματα προς διευθέτηση. Είναι υποψήφια χώρα προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ξέρει πολύ καλά και ο κ. Rama ότι και η πορεία της Αλβανίας προς την Ευρώπη περνάει μέσα από την Ελλάδα. Άρα πιστεύω…
Νίκος Μάνεσης: Άφησε κι έναν υπαινιγμό, «γι’ αυτό σας αγαπάει η Ευρωπαϊκή Ένωση».
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κρατώ τη διόρθωση και νομίζω ότι ήταν μια άστοχη δήλωση. Καλύτερα να την αφήσουμε πίσω μας.
Νίκος Μάνεσης: Λοιπόν, πάμε τώρα στα καθημερινά. Οι αγρότες έρχονται στο Μαξίμου τελικά, μετά την τρίτη πρόσκληση για διάλογο. Βλέπετε ότι το μεσημέρι της Δευτέρας βρίσκουμε τη χρυσή τομή και τελειώνουμε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Να σας διορθώσω. Καταρχάς, οι αγρότες έχουν ήδη έρθει στο Μαξίμου.
Νίκος Μάνεσης: Εννοώ οι «σκληροί». Από τα «σκληρά μπλόκα»: Μάλγαρα, Νίκαια και τα λοιπά.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το λέω διότι συναντήθηκα την προηγούμενη εβδομάδα με μια μεγάλη ομάδα, αντιπροσωπευτική, πολλών αγροτών και κτηνοτρόφων από όλη την Ελλάδα.
Το λέω αυτό για να μην νομίζουμε ότι αυτοί οι οποίοι μονοπωλούν τον τηλεοπτικό χρόνο κατ’ ανάγκην εκφράζουν όλους τους αγρότες. Εκφράζουν κάποιους αγρότες και κάποια μπλόκα.
Η συζήτηση η οποία έγινε την προηγούμενη εβδομάδα ήταν μια πολύ ουσιαστική συζήτηση. Και πρέπει να σας πω ότι πίσω από κλειστές πόρτες πολλές φορές συζητιούνται και διαφορετικά θέματα από αυτά τα οποία μονοπωλούν την επικαιρότητα και τις δημόσιες δηλώσεις: διαρθρωτικά θέματα του πρωτογενούς τομέα, το μέλλον των καλλιεργειών μας, η εκπαίδευση των αγροτών, το νερό -μείζον ζήτημα σε βάθος χρόνου για τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα μας.
Πάντως, για να απαντήσω στο ερώτημά σας, εγώ θα τους υποδεχτώ, θα τους ακούσω. Γνωρίζουν, όμως, ότι το πλαίσιο των παρεμβάσεων που η κυβέρνηση μπορεί να κάνει έχει πρακτικά ήδη ανακοινωθεί.
Με χαρά να κάνουμε μία ευρεία συζήτηση, αλλά δεν έχω καμία πρόθεση αυτή τη στιγμή να δώσω περισσότερα χρήματα από αυτά τα οποία αντέχει ο προϋπολογισμός, από αυτά τα οποία επιβάλλει η κοινωνική δικαιοσύνη -γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι αγρότες είναι μια κοινωνική ομάδα μόνο- και από αυτά, φυσικά, τα οποία μας επιτρέπει και η Ευρώπη. Διότι δεν πρόκειται να ξαναθέσουμε σε κίνδυνο τη συνεργασία μας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Εγώ καταλαβαίνω απόλυτα, κ. Μάνεση, γιατί οι αγρότες κινητοποιήθηκαν τον Δεκέμβριο. Υπήρχε ζήτημα με τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Πρώτοι εμείς το αναγνωρίσαμε. Υπήρχαν καθυστερήσεις στις πληρωμές. Διορθώθηκε, όμως, το ζήτημα αυτό. Οι πληρωμές έγιναν μέχρι 31 Δεκεμβρίου, όπως είπαμε, με μεγάλη προσπάθεια. Έστω και με έναν μήνα καθυστέρηση, οι πληρωμές έγιναν και έγιναν με πιο σωστό τρόπο.
Γι’ αυτό και περίσσεψαν λεφτά. Να το ακούσουν αυτό, είναι πολύ σημαντικό να το ακούσουν αυτό οι τηλεθεατές μας. Περίσσεψαν λεφτά. Γιατί; Διότι το σύστημα πια μπορεί να εντοπίζει αυτούς οι οποίοι έπαιρναν λεφτά στο παρελθόν και δεν τα δικαιούνται.
Αυτά τα λεφτά τα οποία περίσσεψαν, σε πρώτη φάση κάτι παραπάνω από 160 εκατομμύρια, θα επιστρέψουν στους αγρότες και στους κτηνοτρόφους. Οι κτηνοτρόφοι μας θα πάρουν 80 εκατομμύρια παραπάνω, μέσα από τα διάφορα εργαλεία ενίσχυσης, ακριβώς γιατί εξοικονομήσαμε χρήματα μέσα από τη μεταρρύθμιση του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Νίκος Μάνεσης: Μια και αναφερθήκατε στον ΟΠΕΚΕΠΕ, αμιγώς τώρα στο θέμα του σκανδάλου: σοφότεροι από την Εξεταστική Επιτροπή δεν νομίζω ότι έχουμε γίνει. Ακούσαμε πολύ ωραία καλαμπούρια, επιτρέψτε μου τη λέξη. Ακούσαμε «καλσόν που σχίζονται» ή δεν σκίζονται. Ακούσαμε «φραπέδες», ακούσαμε «τζιτζίδες» και πολλά ακόμα ευτράπελα. Αυτό είναι πλήγμα ή όχι στον θεσμό της Εξεταστικής Επιτροπής;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κοιτάξτε, δύο παρατηρήσεις. Πρώτον, εγώ θεωρώ ότι καλώς έγινε αυτή η Εξεταστική. Έστω και αν μερικές φορές η εικόνα η οποία βγήκε ήταν πραγματικά θλιβερή, αλλά βγήκε και μια πλευρά της Ελλάδος την οποία πρέπει να την αφήσουμε πίσω μας. Δεν θέλω να αναφερθώ ονομαστικά.
Νομίζω ότι υπάρχει και ένα πρόβλημα με τις Εξεταστικές, το οποίο δεν συνιστώ να το διορθώσουμε με κάποιον τρόπο, γιατί είναι θέμα αυτορρύθμισης, ότι ο κάθε βουλευτής ή ο κάθε αρχηγός επιδιώκει τα δέκα δευτερόλεπτα του TikTok για να πει μία έξυπνη ατάκα, για να μπορέσει στη συνέχεια να αναπαραχθεί. Άρα, αυτό επιτείνει, θα έλεγα, ένα κλίμα οξύτητας και έντασης.
Παρά ταύτα, η Εξεταστική κάνει τη δουλειά της. Όλοι κλήθηκαν. Είναι πολύ σημαντικό αυτό, γιατί μας λέγανε στην αρχή ότι «θα κρύψετε», «θα κρυφτούν». Όχι, ήρθαν όλοι. Όποιος έπρεπε να έρθει, ήρθε.
Από εκεί και πέρα, νομίζω ότι βγαίνουν και πολύ χρήσιμα συμπεράσματα και για το γεγονός ότι αυτό ήταν ένα πρόβλημα διαχρονικό. Μην κοροϊδευόμαστε, όλοι το ήξεραν. Έσκασε στα χέρια μας; Βεβαίως. Έχουμε ευθύνη γιατί δεν το αντιμετωπίσαμε νωρίτερα; Βεβαίως. Το αντιμετωπίζουμε τώρα, όμως.
Η μεταρρύθμιση στον ΟΠΕΚΕΠΕ και η μετάπτωση στην ΑΑΔΕ είναι η πιο σημαντική μεταρρύθμιση που έχει γίνει στον πρωτογενή τομέα. Γιατί μόνο έτσι μπορούμε να χτίσουμε πάνω σε σταθερά θεμέλια μια σοβαρή αγροτική πολιτική.
Νίκος Μάνεσης: Εύχομαι ως τη Δευτέρα να βρεθεί λύση. Να ζητήσω ένα σχόλιο για τον κ. Ανεστίδη, ο οποίος δεν θα είναι, αντικαταστάθηκε.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν θέλω να πω τίποτα. Νομίζω ότι όλοι μπορούν να βγάλουν τα συμπεράσματά τους. Να πω, όμως, κάτι: ξέρετε, δυστυχώς, για τα δέκα δευτερόλεπτα, για το ένα λεπτό δημοσιότητας, πολλοί μερικές φορές, ειδικά άνθρωποι που μπορεί να μην έχουν κάποια εμπειρία στα μέσα, μπορεί να καταφεύγουν στην κάθε ακρότητα για να ειπωθεί μία κουβέντα παραπάνω.
Εν πάση περιπτώσει, δεν νομίζω ότι είναι αυτή η εικόνα του πρωτογενούς τομέα. Δεν θέλω να πω τίποτα παραπάνω.
Νίκος Μάνεσης: Θα ήθελα να κάνω μία τελευταία ερώτηση. Περισσότερα τη Δευτέρα το μεσημέρι. Υπάρχει μια μεγάλη ανησυχία και στην Ευρώπη και στην Ελλάδα για τη συνθήκη της Mercosur, με χώρες της Λατινικής Αμερικής.
Η ανησυχία είναι διπλή. Το πρώτο είναι τι θα γίνει με τα ελληνικά προϊόντα. Αν έρθουν φθηνότερα τα εισαγόμενα, τι θα γίνει με τις τιμές;
Και το δεύτερο, και για εμένα πιο σημαντικό, είναι η ανησυχία που εκφράζεται για φυτοφάρμακα, για οποιεσδήποτε παρεμβάσεις, διότι δεν υπάρχει ο έλεγχος όπως είναι στην Ευρώπη.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αντιθέτως, θα σας έλεγα, μια τέτοια συμφωνία εξασφαλίζει ότι τα προϊόντα τα οποία μπαίνουν στην Ευρώπη υπόκεινται σε πολύ αυστηρό έλεγχο. Άρα, τέτοιο ζήτημα δεν θεωρώ ότι υπάρχει.
Νίκος Μάνεσης: Η Ευρώπη και οι υπηρεσίες ελέγχουν ό,τι μπει;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Βεβαίως, γιατί τώρα έχουμε ένα πλαίσιο, όπου λέμε και στα προϊόντα τα οποία έρχονται στην Ευρώπη, «αυτές είναι οι προδιαγραφές», ενώ πριν αυτό ουσιαστικά δεν υπήρχε.
Άρα, υπάρχει ένα πλαίσιο ελέγχου και υπάρχει κι ένα πλαίσιο παρεμβάσεων και στις τιμές. Να το πω πολύ απλά, αν οι τιμές πέσουν κάτω από ένα επίπεδο, η Ευρώπη έχει τη δυνατότητα να παρέμβει και να περιορίσει και πάλι τις εισαγωγές από τη Λατινική Αμερική.
Από την άλλη, τι διασφαλίσαμε εμείς; Ότι τα προϊόντα με ονομασία προέλευσης, η φέτα μας, οι ελιές Καλαμών, θα είναι προστατευμένα σε αυτές τις αγορές και ανοίγονται πολύ σημαντικές προοπτικές για τις ελληνικές εξαγωγές. Μιλάμε για μία τεράστια αγορά, σκεφτείτε Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη, εκατοντάδες εκατομμύρια δυνητικοί καταναλωτές ελληνικών προϊόντων.
Η Ελλάδα αγωνίστηκε και διαπραγματεύτηκε να υπάρχουν δικλίδες ασφαλείας, συνολικά όμως θεωρώ ότι είναι μία ωφέλιμη συμφωνία, η οποία θυμίζω ότι υπάρχει στο τραπέζι από το 2019, άσχετα αν κάποιοι τη θυμήθηκαν πολιτικά τον τελευταίο μήνα.
Νίκος Μάνεσης: Άρα αυτό το οποίο λέμε, για να ησυχάσουν οι αγρότες και οι Έλληνες πολίτες, οι καταναλωτές, ό,τι ισχύει για τα ευρωπαϊκά προϊόντα και τα ελληνικά, σε επίπεδο ελέγχου ποιότητας…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ακριβώς.
Νίκος Μάνεσης: …η πράσινη καλλιέργεια και τα λοιπά, το ίδιο θα ισχύσει, είναι οι προδιαγραφές που είναι δεσμευτικές και για τη Λατινική Αμερική;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Υπάρχει ένα αυστηρό πλαίσιο για το τι μπαίνει και το τι εισάγεται στην Ευρώπη.
Θέλω να πω και κάτι ακόμα όμως, το οποίο αφορά τους κτηνοτρόφους μας, το οποίο είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Διότι, ξέρετε, πολύ συχνά είμαστε θύματα μιας συνολικής παραπληροφόρησης.
Έχουμε το πρόβλημα της ευλογιάς. Εμείς σκύψαμε πάνω στο πρόβλημα, στηρίξαμε τους κτηνοτρόφους μας και είναι κάτι το οποίο το αναγνωρίζουν και οι ίδιοι. Δηλαδή, στον κτηνοτρόφο ο οποίος έχασε το κοπάδι του, καταλαβαίνετε ότι και ψυχικά είναι δύσκολο για έναν κτηνοτρόφο να θανατώσει τα ζώα του, ερχόμαστε και λέμε: θα σου αναπληρώσω το εισόδημα, μέχρι που να ξαναφτιάξεις το κοπάδι σου. Οσο χρειαστεί. Είπαμε για το 2025, το 2026 και ενδεχομένως και για μετά.
Όμως, υπάρχει μια μεγάλη παραφιλολογία και θέλω να το πω, για το θέμα του εμβολίου. Λοιπόν, εδώ θέλω να είμαι απολύτως σαφής: δεν υπάρχει καμία σοβαρή κτηνιατρική σχολή και κανείς σοβαρός επιστήμονας ο οποίος να εισηγείται στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή να κάνουμε εμβόλιο, διότι αν κάνουμε εμβόλιο η ευλογιά θα γίνει ενδημική, κατά πάσα πιθανότητα…
Νίκος Μάνεσης: Και κάποια ΠΟΠ προϊόντα…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και μετά δεν θα μπορούμε να εξάγουμε τα προϊόντα μας.
Θέλω να το ακούσουν αυτό, όλοι αυτοί οι οποίοι σήμερα ξαφνικά… Και είναι παράξενο, ξέρετε, αυτοί που ήταν κατά του εμβολίου του Covid στους ανθρώπους, ξαφνικά είναι οι ίδιοι, ως δια μαγείας, που είναι υπέρμαχοι του εμβολίου για τα ζώα.
Άρα, εγώ θα ζητήσω από όλους, και από τους κτηνοτρόφους μας, απόλυτη εφαρμογή. Έχουμε μία μείωση σημαντική αυτή τη στιγμή των κρουσμάτων ευλογιάς. Να εφαρμόσουμε τα πρωτόκολλα και να κοιτάξουμε να εξαλείψουμε την ευλογιά, χρησιμοποιώντας τις διαδικασίες οι οποίες θα μας επιτρέψουν να προστατεύσουμε τις ελληνικές εξαγωγές.
Νίκος Μάνεσης: Λοιπόν, οι αγρότες πίεσαν, έκλεισαν δρόμους. Από ό,τι φαίνεται, παίρνουν. Οι υπόλοιποι που δεν έχουμε τη δυνατότητα να κλείσουμε δρόμους, λαός, συνταξιούχοι, μικρομεσαίοι, τι θα πάρουμε; Το λέω χαριτολογώντας, γιατί, ξέρετε, ακούγεται αυτό. Όποιος μπορεί να πιέσει κάτι παίρνει. Οι υπόλοιποι;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το καταλαβαίνω αυτό το οποίο λέτε, όμως οι αγρότες, να πάμε να δούμε τελικά αυτά τα οποία πήραν, είναι αυτά τα οποία θεωρούμε ότι θα ήταν δίκαια να πάρουν και θα τα έπαιρναν είτε έκλειναν τους δρόμους είτε δεν τους έκλειναν.
Δηλαδή, αν βρούμε έναν τρόπο, που τον βρίσκουμε, να παίρνουν την επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στην αντλία χωρίς να γίνεται λαθρεμπόριο, γιατί αυτό είναι το βασικό ζητούμενο, μπορούμε να το κάνουμε και θα το κάνουμε.
Αν πρέπει να στηρίξουμε κάποιες καλλιέργειες από τα υπόλοιπα χρήματα τα οποία εξοικονομήσαμε, γιατί έχουμε πολύ χαμηλές τιμές, σιτάρι, βαμβάκι, το κάνουμε. Να στηρίξουμε ειδικά την κτηνοτροφία μας; Το κάνουμε.
Θα τα κάναμε αυτά, κ. Μάνεση, είτε γινόντουσαν οι αποκλεισμοί των δρόμων είτε δεν γινόντουσαν. Γιατί εμείς θέλουμε να στηρίζουμε κάθε κοινωνική ομάδα με ένα αίσθημα δικαιοσύνης.
Διότι μιλάμε για χαμηλές τιμές στο ρεύμα και δώσαμε χαμηλές τιμές στο ρεύμα. Αλλά εγώ ξέρω ότι υπάρχουν και πολλοί άλλοι οι οποίοι διεκδικούν χαμηλές τιμές στο ρεύμα, και μικρομεσαίοι επιχειρηματίες, οι οποίοι μπορεί να μην έχουν τις ίδιες τιμές και τις ίδιες δυνατότητες να ακουστεί η δική τους φωνή. Γι’ αυτό η δική μας δουλειά είναι να βλέπουμε όλη την κοινωνία.
Και μιας και με ρωτάτε «οι άλλοι τι παίρνουν;», θα σας πω ότι αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στην αρχή εφαρμογής ενός πολύ φιλόδοξου προϋπολογισμού για το 2026, με σημαντικές αυξήσεις μισθών. Οι ιδιωτικοί υπάλληλοι, οι οποίοι μας ακούν αυτή τη στιγμή…
Κάποιοι συνταξιούχοι είδαν ήδη τις αυξήσεις στις πραγματικές συντάξεις διότι μειώσαμε τους φόρους.
Αν σήμερα έχεις παιδιά, όσα περισσότερα παιδιά έχεις τόσο μεγαλύτερη μείωση φόρου θα δεις στο εκκαθαριστικό σου στις 31 Ιανουαρίου.
Αν είσαι κάτω των 25 και εργάζεσαι, δεν θα πληρώσεις φόρο εισοδήματος.
Μειώνουμε και μηδενίζουμε τον ΕΝΦΙΑ σε παραπάνω από 12.000 χωριά και οικισμούς. Θα εφαρμοστεί το 2026.
Ο μειωμένος ΦΠΑ κατά 30% στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου έχει ήδη αρχίσει και εφαρμόζεται.
Άρα, οι πολίτες θα αρχίσουν να βλέπουν από τον Ιανουάριο ένα συνολικό αποτύπωμα στήριξης του διαθέσιμου εισοδήματος, με πραγματικές αυξήσεις μισθών, που είναι και η καλύτερη απάντηση στο πρόβλημα, το υπαρκτό πρόβλημα, της ακρίβειας.
Νίκος Μάνεσης: Και οι έμμεσοι φόροι κάποια στιγμή είναι στην οπτική σας;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, έχουμε ήδη μειώσει έμμεσους φόρους, έχουν γίνει πολλές επιμέρους μειώσεις, μεταπτώσεις σε χαμηλότερο συντελεστή του ΦΠΑ.
Αλλά η έμφασή μας για το 2026 -αυτό έχουμε ψηφίσει, αυτό έχουμε ανακοινώσει και αυτό αντέχει η ελληνική οικονομία- είναι μία σημαντική παρέμβαση στους άμεσους φόρους. Μείωση στον άμεσο φόρο σημαίνει τελικά, κ. Μάνεση, ότι έχεις περισσότερα χρήματα στο πορτοφόλι σου στο τέλος του μήνα. Και εμείς εμπιστευόμαστε τους πολίτες να αξιοποιήσουν αυτή την πρόσθετη στήριξη με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Νίκος Μάνεσης: Μια και μιλάμε για το πορτοφόλι και την καθημερινότητα του Έλληνα, είναι γεγονός ότι οι αυξήσεις μισθών και η αύξηση εισοδήματος μέσα από μείωση φόρων είναι τελικά ίσως το καλύτερο αντίδοτο στην ακρίβεια. Γιατί η ακρίβεια δεν έχει νικηθεί ακόμα, κ. Πρόεδρε.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι.
Νίκος Μάνεσης: Το ανέδειξαν οι αγρότες με ένα παράδειγμα που έγινε σημαία. Το θυμίζω για τους τηλεθεατές: 80 λεπτά αγορά στο χωράφι οι φακές το κιλό, 8,80 στα ράφια του σούπερ μάρκετ. Πόσοι μεσάζοντες μπορεί να έχουν μεσολαβήσει για να γίνουν τα 80 λεπτά 8,80;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αυτό, το οποίο είναι ένα ακραίο…
Νίκος Μάνεσης: Αναφέρθηκε ως ακραίο αλλά δεν είναι ακραίο…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ένα ακραίο παράδειγμα…
Νίκος Μάνεσης: Μια παθογένεια του συστήματος.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Υπάρχουν πάντα, σε όλες τις αγορές υπάρχουν ενδιάμεσοι. Υπάρχουν χονδρέμποροι, υπάρχουν αγορές. Όσο περιορίζεται ο αριθμός τους τόσο καλύτερο και για τον παραγωγό και για τον καταναλωτή.
Να δώσω ένα παράδειγμα: υπάρχουν σήμερα, ξέρετε, καινοτόμα αγροκτήματα τα οποία, και μέσα από καινούργια δίκτυα διανομής, μπορούν να πουλάνε απευθείας στον τελικό καταναλωτή. Αυτό κάπου μας δείχνει και το μέλλον του τρόπου με τον οποίο μπορεί το χωράφι να φτάσει τελικά, αν όχι στο ράφι, στον ίδιο τελικό καταναλωτή.
Εμάς μας ενδιαφέρει να υπάρχει περισσότερος ανταγωνισμός και καλύτερος έλεγχος της αγοράς. Φτιάξαμε κάτι…
Νίκος Μάνεσης: Οι τιμές πώς θα κρατηθούν, όμως;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα σας πω. Φτιάξαμε κάτι πολύ σημαντικό, που είναι η Εθνική Αρχή Καταναλωτή. Γιατί το κάναμε αυτό; Γιατί δεν θέλαμε να είναι μόνο μια δουλειά του Υπουργείου.
Θέλαμε μια ισχυρή Εθνική Αρχή Καταναλωτή -τη στελεχώσαμε- που να μπορεί να ελέγχει κατά πόσο ο ανταγωνισμός πραγματικά λειτουργεί και οι τιμές προσαρμόζονται, χωρίς να υπάρχουν καρτέλ και χωρίς να υπάρχουν άλλου είδους πρακτικές.
Να δώσω ένα άλλο παράδειγμα: γίνεται πολύς λόγος για το μοσχάρι. Και πράγματι, το μοσχαρίσιο κρέας έχει αυξηθεί. Γιατί, όμως; Διότι υπάρχει παγκόσμια αύξηση στις τιμές του μοσχαρίσιου κρέατος. Πόσο μοσχάρι παράγει η Ελλάδα; Το 15% των αναγκών της. Άρα, το 85% είναι εισαγωγές. Όταν, λοιπόν, αυξάνεται παγκόσμια η τιμή του μοσχαριού, δεν μπορεί κάτι…
Νίκος Μάνεσης: Και όχι λόγω της ευλογιάς που έχουμε στην Ελλάδα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι. Μα η ευλογιά δεν αφορά το μοσχάρι, αφορά άλλα ζώα. Άρα, εκεί το να έρθει κάποιος και να πει «φταίει η κυβέρνηση» ή με κάποιο μαγικό τρόπο, τι; Θα βάλει κάποιος πλαφόν στο μοσχάρι; Δεν θα έχεις μοσχάρι την επόμενη μέρα.
Άρα, έχει σημασία να καταλάβουμε πού μπορούμε να παρέμβουμε και πού δεν μπορούμε να παρέμβουμε.
Αν αυξάνεται η τιμή του κακάο παγκόσμια, γιατί υπάρχει στη Βραζιλία ξηρασία, δεν μπορεί να κάνει κάτι η Ελληνική Κυβέρνηση. Οποιαδήποτε κυβέρνηση δεν μπορεί να κάνει κάτι.
Νίκος Μάνεσης: Ακριβαίνει η σοκολάτα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Άρα, έχει πολύ μεγάλη σημασία και εσείς που έχετε έναν ρόλο, να εξηγείτε πού μπορούμε να παρέμβουμε -και μπορούμε να παρέμβουμε σε πολλά επίπεδα- και πού δεν μπορούμε να παρέμβουμε.
Νίκος Μάνεσης: Ευθέως κάνω την ερώτηση: 13ος και 14ος μισθός. Αφορά και σε Δημόσιο και συνταξιούχους.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι.
Νίκος Μάνεσης: Σκέψη για επιστροφή, έστω και τμηματικά, 13ου και χρονοδιάγραμμα για 14ο;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι, δεν είναι στον προγραμματισμό μας, με αυτή την έννοια. Αλλά θέλω να θυμίσω ότι αυξήσεις στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων έχουν γίνει. Και έχουν γίνει αυξήσεις όχι μόνο στους οριζόντιους μισθούς, αλλά και στους πραγματικούς μισθούς διότι και οι δημόσιοι υπάλληλοι ωφελούνται από τις μειώσεις φόρων. Δηλαδή, ένας δημόσιος υπάλληλος με τρία παιδιά θα έχει σημαντική αύξηση του πραγματικού του μισθού.
Έχουν γίνει αυξήσεις στους προϊσταμένους, στα επιδόματα θέσεων. Είναι πολύ σημαντικό αυτό, γιατί αν σε κάποιον αναθέσεις μια παραπάνω ευθύνη, θέλω να πληρώνονται καλύτερα.
Έχουμε για πρώτη φορά -και να το ακούσουν αυτό οι τηλεθεατές μας, γιατί δεν έχει αναδειχθεί επαρκώς- μπόνους παραγωγικότητας στο Δημόσιο. Με βάση την αξιολόγηση, μπορείς να πάρεις στο τέλος του χρόνου ένα μπόνους, αν πετύχεις τους στόχους σου.
Αυτά είναι όλα καινούργιες παρεμβάσεις για τους δημόσιους υπαλλήλους, που τελικά στηρίζουν το πραγματικό τους εισόδημα, και βέβαια σε επιμέρους κατηγορίες -γιατί και αυτοί εν τη ευρεία έννοια δημόσιοι υπάλληλοι είναι, οι ένστολοί μας- σημαντικότατες αυξήσεις στα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, στην Αστυνομία, στην Πυροσβεστική.
Άρα, συνολικά, νομίζω ότι το κεφάλαιο Δημόσιο, σε όλες του τις εκφάνσεις, η κυβέρνηση το στηρίζει έμπρακτα, χωρίς να καταφύγουμε σε εύκολες λύσεις τις οποίες ουσιαστικά και δεν τις αντέχει η οικονομία μας στην πλήρη της έκταση -δεν μπορούμε να δώσουμε 13ο και 14ο μισθό έτσι όπως το εννοεί η αντιπολίτευση- αλλά και μου φαίνονται και πολύ απλοϊκές προσεγγίσεις.
Ξέρετε, πολλές φορές αισθάνομαι ότι όταν η αντιπολίτευση δεν έχει τι να πει, που είναι κάτι αρκετά συχνό, καταφεύγουμε στα κλισέ.
Νίκος Μάνεσης: Μιας και με φέρατε στα της πολιτικής, ένα σχόλιο για τα όσα έχουν διαμειφθεί με την κα Καρυστιανού, η οποία εμφανίζεται δεύτερη μετά τη Νέα Δημοκρατία σε κάποιες δημοσκοπήσεις, χωρίς καν να έχει ανακοινώσει το κόμμα και κάποιο πρόγραμμα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, είναι παράξενο, ξέρετε, δημοσκοπικά, θα έλεγα, δεν ξέρω και πόσο δεοντολογικό είναι, να μετριούνται κόμματα τα οποία ακόμα δεν έχουν καν δημιουργηθεί. Δεν γίνεται μόνο με την περίπτωση της κας Καρυστιανού.
Νίκος Μάνεσης: Έγινε και με τον κ. Τσίπρα, ναι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Έγινε και με τον κ. Τσίπρα. Θα αποτυπωθεί η πραγματικότητα όταν έχουμε συγκεκριμένες εξαγγελίες. Εγώ το μόνο το οποίο, και δεν θέλω να πω κάτι παραπάνω για το θέμα αυτό… Ξέρετε, υπάρχει μια απόσταση μεγάλη μεταξύ του να είσαι γονιός ενός θύματος μιας εθνικής τραγωδίας και αρχηγός κόμματος. Η απόσταση είναι μεγάλη. Αφήστε να δούμε πώς θα διανυθεί.
Νίκος Μάνεσης: Εκλογές οριστικά το 2027;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εκλογές το 2027, την άνοιξη.
Νίκος Μάνεσης: Άνοιξη 2027.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το σημειώσατε.
Νίκος Μάνεσης: Το σημείωσα. Γιατί κάθε φορά εγώ σημειώνω κάτι και σας λέω, μου το είπατε, δεν ήταν έτσι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θυμάστε, όμως…
Νίκος Μάνεσης: Πολύ καλά θυμάμαι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θυμάστε ότι και πριν από τις εκλογές του 2023, όταν είχαμε ξαναμιλήσει, και σας έλεγα τότε ότι οι εκλογές θα γίνουν στο τέλος της τετραετίας, πολλοί το αμφισβητούσαν.
Νίκος Μάνεσης: Εξακολουθούν πολλοί να το αμφισβητούν αυτή τη χρονική στιγμή, και από το κόμμα σας. Ράβουν κοστούμια, ετοιμάζονται, αρχίζουν συγκεντρώσεις και τα λοιπά. Εσείς το κλειδώνετε, άνοιξη 2027 εκλογές.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, πρέπει να σας πω ότι όντως γίνονται πολλές συγκεντρώσεις από τα στελέχη μας, ειδικά τώρα τέτοια εποχή που κόβουμε πίτες.
Νίκος Μάνεσης: Είναι οι πίτες περισσότερες.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και εγώ αμέσως μετά θα βρεθώ να κάνω μία βόλτα στο Μαρούσι, να δω τι γίνεται στην αγορά. Το κάνω, εξάλλου, συχνά, θέλω να σας θυμίσω. Θέλω να βγαίνω από το γραφείο μου όσο πιο συχνά γίνεται. Χθες βρέθηκα στον «Ερυθρό», μετά από μία εφημερία.
Βγαίνω συνήθως χωρίς κάποια ιδιαίτερη προετοιμασία. Είναι χρήσιμο και για εμένα, ξέρετε, να μπορώ να μιλώ με τους πολίτες, οι οποίοι θα μου πούνε και τα καλά και τα στραβά.
Νίκος Μάνεσης: Να υπάρχει ιδίαν αντίληψη, ιδίαν άποψη.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Οι πολίτες, ξέρετε, θα μου πουν και τα καλά και τα στραβά. Και τα παράπονά τους, αλλά να ακούμε και τα καλά.
Και πρέπει να σας πω ότι ειδικά για το Εθνικό Σύστημα Υγείας γίνεται μία τεράστια προσπάθεια. Τα επείγοντα εξακολουθούν πάντα να είναι δύσκολα, μία εφημερία δεν είναι απλή υπόθεση, αλλά δεν έχει σχέση η εφημερία πια στα μεγάλα νοσοκομεία της Αθήνας σήμερα με αυτό που ήταν πριν από κάποια χρόνια.
Νίκος Μάνεσης: Προσωπικό λείπει, όμως.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα έρθω στο προσωπικό. Το λεγόμενο «βραχιολάκι», οι ανακαινίσεις των Τμημάτων Επειγόντων Περιστατικών, οι παρεμβάσεις που γίνονται στις υποδομές μας. Πήγα στα χειρουργεία του «Αγίου Σάββα». Δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν από τα καλύτερα χειρουργεία του καλύτερου ιδιωτικού νοσοκομείου.
Το Εθνικό Σύστημα Υγείας αλλάζει. Το λέω γιατί ήταν μία από τις κεντρικές μου δεσμεύσεις. Πέφτουν πολλά χρήματα στις υποδομές, πέφτουν πολλά χρήματα στην ψηφιοποίηση. Προσλαμβάνουμε προσωπικό, όχι όσο θα θέλαμε.
Νίκος Μάνεσης: Δεν υπάρχουν ενδιαφερόμενοι;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Για τους νοσηλευτές και τις νοσηλεύτριες είναι το μεγάλο μας πρόβλημα.
Νίκος Μάνεσης: Το υγειονομικό προσωπικό.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εκεί, γιατί εκεί νομίζω ότι είναι το μεγάλο πρόβλημα, όχι μόνο του ελληνικού συστήματος υγείας, έχουμε έλλειψη νοσηλευτών.
Νοσηλεύτριες και νοσηλευτές -και το λέω και στα νέα παιδιά που μας ακούνε- είναι μία καριέρα που πάντα θα είναι σε ζήτηση. Ειδικά την εποχή, ξέρετε, της τεχνητής νοημοσύνης, όταν κάποιος είναι 16, 17, 18 χρονών και θέλει να σκεφτεί «πώς θα είναι η ζωή μου σε 15, 20 χρόνια από τώρα», γιατί μπορεί να υπάρχουν επαγγέλματα τα οποία δεν θα υπάρχουν τότε, άλλα καινούργια επαγγέλματα τα οποία θα δημιουργηθούν, είναι βέβαιο ότι νοσηλευτές και νοσηλεύτριες θα χρειαζόμαστε περισσότερες και περισσότερους από όσους έχουμε σήμερα.
Νίκος Μάνεσης: Να επιστρέψω στα της πολιτικής. Οι δημοσκοπήσεις, αν γίνονταν σήμερα εκλογές, σας δείχνουν να κερδίζετε, χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Δεν δείχνουν τη Νέα Δημοκρατία αυτοδύναμη. Θα πάτε σε απόπειρες συνεργασίας; Τι ακριβώς θα κάνετε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, απέχουμε ακόμα αρκετά, έναν χρόνο και, από τις εκλογές. Πρώτη παρατήρηση. Στην πολιτική ένας χρόνος είναι ένας αιώνας, ειδικά αν λάβει κανείς υπόψη το πόσο γρήγορα αλλάζουν τα πράγματα και σε τι ευμετάβολο περιβάλλον είμαστε αυτή τη στιγμή.
Δεύτερη παρατήρηση. Και πριν από τις εκλογές του 2023 οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι η Νέα Δημοκρατία ήταν στο 33-34% και ο ΣΥΡΙΖΑ θυμάμαι τότε τον έδειχναν στο 25-26-27% και τελικά πήγαμε στο 41% και ο ΣΥΡΙΖΑ στο 20%. Το λέω απλά για να θυμόμαστε ότι δεν πέφτουν πάντα μέσα οι δημοσκοπήσεις.
Τρίτη παρατήρηση. Εγώ πιστεύω στις αυτοδύναμες κυβερνήσεις. Σκεφτείτε να είχαμε μία κρίση, σαν την κρίση του Έβρου ή σαν την πανδημία, και να έπρεπε εκείνη τη στιγμή να συνεννοηθούμε με άλλα κόμματα και να πάρουμε συλλογικές αποφάσεις.
Πιστεύω ότι οι αυτοδύναμες κυβερνήσεις εξυπηρετούν καλύτερα την υλοποίηση μιας τολμηρής μεταρρυθμιστικής ατζέντας. Για να δανειστώ και μία ναυτική αναλογία, γιατί είχαμε τον «Κίμωνα»: το δικό μου σύνθημα είναι «πρόσω ολοταχώς». Πρόσω ολοταχώς στις μεγάλες αλλαγές, στην υλοποίηση του προγράμματός μας, σε μία χώρα η οποία θα καλύψει το χαμένο έδαφος από την Ευρώπη. Αυτό, κατά την άποψή μου πάντα, γίνεται καλύτερα με αυτοδύναμες κυβερνήσεις.
Αλλά τελικά, για να απαντήσω ερώτημά σας, ο κυρίαρχος ελληνικός λαός θα καθορίσει, με βάση τους κανόνες του παιχνιδιού έτσι όπως έχουν διαμορφωθεί από τον εκλογικό νόμο, γιατί δεν τίθεται κανένα ζήτημα αλλαγής του εκλογικού νόμου, αν η επόμενη κυβέρνηση της χώρας πρέπει να είναι αυτοδύναμη ή πρέπει να είναι μία κυβέρνηση συνεργασίας.
Νίκος Μάνεσης: Αν δεν είναι αυτοδύναμη ή συνεργασίας, τότε τίθεται ζήτημα ηγεσίας;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Τώρα, με πάτε…
Νίκος Μάνεσης: Είναι 1,5 χρόνος.
Κυριάκος Μητσοτάκης: …με πάτε πάρα πολύ μακριά.
Κανείς δεν είναι ισόβιος και όλοι κρινόμαστε τελικά από τα αποτελέσματα. Εγώ ξέρω ότι πριν από λίγες μέρες συμπληρώθηκε μία δεκαετία από τότε που οι πολίτες με εξέλεξαν -δεν με διόρισε κανείς, θυμίζω ότι οι πολίτες με εξέλεξαν- Πρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας και μάλιστα, όπως θυμάστε, δεν ήμουν και το φαβορί τότε.
Ξέρω ότι για μία δεκαετία έχω καταφέρει να έχω τη Νέα Δημοκρατία πρώτη πολιτική δύναμη και κυρίαρχη πολιτικά. Και θέλω να συνεχίσω σε αυτή τη διαδρομή, όχι γιατί είναι αυτό θέμα προσωπικής φιλοδοξίας, γιατί πιστεύω ότι σήμερα η πολιτική σταθερότητα που δίνει η Νέα Δημοκρατία είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να έχουμε σταθερές αυξήσεις στους μισθούς, σταθερή πρόοδο στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, σταθερή επένδυση στις Ένοπλες Δυνάμεις. Άρα, όλοι ανά πάσα στιγμή κρινόμαστε από τα αποτελέσματα.
Εγώ σας είπα ότι φιλοδοξώ να διεκδικήσω, να διεκδικήσουμε -θέλω να χρησιμοποιώ πάντα α’ πληθυντικό και όχι α’ ενικό- μία τρίτη τετραετία. Έχουμε πολλά πράγματα να κάνουμε ακόμα, έχουμε μία πολύ σημαντική Συνταγματική Αναθεώρηση, η οποία πρέπει να γίνει σε δύο κύκλους. Θα ξεκινήσει σε λίγους μήνες από τώρα η διαδικασία, θα ολοκληρωθεί στην επόμενη Βουλή, θα απαιτήσει από τη φύση της, γιατί αυτό επιβάλλει το Σύνταγμα, ευρύτερες συναινέσεις.
Να αλλάξουμε το άρθρο 86, επιτέλους, περί ευθύνης Υπουργών, κάτι για το οποίο θέλω να θυμίσω ότι αγωνίζομαι από το 2006, όταν κανείς δεν ασχολείτο με το ζήτημα αυτό.
Να αλλάξουμε το άρθρο 16, να επιτρέψουμε, επιτέλους και με το γράμμα του Συντάγματος, μη κρατικά πανεπιστήμια στη χώρα μας.
Να κάνουμε μία σειρά από άλλες σημαντικές παρεμβάσεις. Να δούμε το ζήτημα της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων μέσα από ένα διαφορετικό πρίσμα, βάζοντας και την έννοια της αξιολόγησης.
Είναι σημαντικές αλλαγές αυτές οι οποίες πρέπει να γίνουν και οι οποίες μπορούν να ολοκληρωθούν μόνο σε μία τρίτη κυβερνητική θητεία, έτσι όπως τουλάχιστον εμείς την οραματιζόμαστε.
Νίκος Μάνεσης: Μια και εμμέσως αναφερθήκατε στα της παιδείας, μέσω της επόμενης συζήτησης για τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Οδεύουμε προς το εθνικό απολυτήριο για να υπάρχει περισσότερο ενδιαφέρον για τις τάξεις του Λυκείου, όπου μέχρι στιγμής οι μαθητές αφήνουν τα μαθήματα και εστιάζουν στις πανελλαδικές. Αυτό μήπως ενέχει τον κίνδυνο να αυξηθούν τα φροντιστήρια; Και μήπως πέφτουν πολλές εξετάσεις για τους μαθητές;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Είναι ένα πολύ εύλογο ερώτημα. Ξέρω ότι υπάρχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον από τους γονείς και από τους ίδιους τους μαθητές. Και, προφανώς, κανείς δεν θα έκανε τέτοιες αλλαγές χωρίς μια μεγάλη και μακρά περίοδο διαβούλευσης.
Τι έχω ζητήσει, λοιπόν, από την Υπουργό Παιδείας. Άμεσα θα ξεκινήσουμε έναν μεγάλο εθνικό διάλογο για το Λύκειο. Μην πούμε τώρα για το εθνικό απολυτήριο. Συνολικά…
Νίκος Μάνεσης: Για το Λύκειο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Συνολικά για το νέο Λύκειο, έτσι όπως εμείς το οραματιζόμαστε. Θα συστήσουμε μια επιτροπή με πρόσωπα εγνωσμένου κύρους. Θα καταθέσουμε τις αρχικές δικές μας σκέψεις, χωρίς όμως να θεωρούμε ότι αυτές είναι μονόδρομος. Να το πω αλλιώς: μπορεί να θέσουμε ένα μενού επιλογών προς συζήτηση έτσι ώστε να καταλήξουμε μέσα στους επόμενους έξι με εννιά μήνες, σε μια πρόταση η οποία ελπίζω θα έχει ευρύτερη διακομματική συναίνεση.
Γι’ αυτό το οποίο αποκαλούμε «εθνικό απολυτήριο», έχει τοποθετηθεί θετικά ήδη το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ. Άρα, θεωρώ ότι υπάρχει ένα πεδίο να μπορούμε να δούμε πώς θα σταματήσει το Λύκειο να είναι απλά ένας μηχανισμός προετοιμασίας εξετάσεων, θα αποκτήσει αυτοτελή χαρακτήρα, χωρίς όμως να χάσουμε και τα μεγάλα πλεονεκτήματα των πανελλαδικών εξετάσεων, που είναι η αντικειμενικότητα και ο αδιάβλητος χαρακτήρας τους.
Άρα, αυτός ο διάλογος θα ξεκινήσει άμεσα, θα είναι μακρής. Δεν μπορούμε να πειραματιστούμε με αυτές τις αλλαγές. Απαιτούν και ενημέρωση, απαιτούν και συζήτηση με τους γονείς, με τους μαθητές, με τους δασκάλους, με τους καθηγητές, έτσι ώστε να μπορούμε, ευελπιστώ το φθινόπωρο, να φτάσουμε σε ένα πλαίσιο, το οποίο και αυτό θα εφαρμοστεί σταδιακά, όπως καταλαβαίνετε.
Διότι όταν έχεις παιδιά αυτή τη στιγμή στην Ά, στη Β´, στην Γ´ Λυκείου, αυτά έχουν μπει σε έναν τρόπο προετοιμασίας. Μπορεί αυτή η αλλαγή να αφορά τα παιδιά που σήμερα είναι στο Γυμνάσιο, έτσι ώστε καθώς προχωρούν στο Λύκειο να αντιμετωπίσουν ένα διαφορετικό Λύκειο.
Αλλά αυτό είναι το χρονοδιάγραμμα το οποίο έχω στο μυαλό μου. Ένας τουλάχιστον εξάμηνος εκτενής εθνικός διάλογος γύρω από το θέμα αυτό και μια ενδεχόμενη νομοθέτηση το φθινόπωρο του 2026.
Νίκος Μάνεσης: Μια ερώτηση επ’ αυτών: στον διάλογο που θα γίνει θα μπει και το γεγονός, το οποίο από ό,τι φαίνεται είναι κάτι που αφορά την Ελλάδα περισσότερο, δεν βλέπω στη Δύση και στην Ευρώπη να είναι σε πλήρη ανάπτυξη: φροντιστήρια εκτός σχολείου, ιδιαίτερα μαθήματα εκτός σχολείου; Και όποιος θέλει να μάθει μια ξένη γλώσσα, όποια γλώσσα και να είναι, θα πάει σε ένα Ινστιτούτο. Σε άλλες χώρες αυτά γίνονται μέσα στο σχολείο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα έλεγα ότι και στην Ελλάδα διδάσκουμε ξένες γλώσσες στο σχολείο, από το Δημοτικό, και δύο μάλιστα. Άρα…
Νίκος Μάνεσης: Δεν θυμάμαι πολλούς να έχουν πάρει το Proficiency μέσα από το σχολείο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εμείς θέλουμε να δίνουμε περισσότερες δυνατότητες και περισσότερες δεξιότητες στο σχολείο, ώστε να υπάρχει λιγότερη ανάγκη για εξωσχολική επιμόρφωση. Φροντιστήρια και ιδιαίτερα δεν υπάρχουν μόνο στην Ελλάδα, απλά εδώ υπάρχουν σε μεγαλύτερη ένταση.
Και θέλω επίσης να θυμίσω ότι το ψηφιακό φροντιστήριο είναι μία σημαντική καινοτομία. Αυτή τη στιγμή οι μαθητές και οι μαθήτριες που προετοιμάζονται για τις εξετάσεις έχουν πρόσβαση σε πολύ ποιοτικό υλικό, διαδικτυακά, και αυτό για παιδιά που είναι σε απομονωμένες περιοχές της χώρας ή για γονείς, οικογένειες που δεν έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν φροντιστήρια, είναι μία κάποια όχι αμελητέα βοήθεια.
Νίκος Μάνεσης: Μια και αναφερόμαστε στα παιδιά μας, στους νέους, βλέπουμε αύξηση της παραβατικότητας και της βιαιότητας. Δηλαδή, βλέπαμε τα προηγούμενα χρόνια επεισόδια, τα οποία είχαν να κάνουν και με τα social media. Δηλαδή μία ομάδα νεαρών λίντσαραν κάποιον, για να «ανεβάσουν» και να πάρουν likes. Τώρα έχουν φτάσει και στους φόνους. Τι κάνουμε για να περιορίσουμε…;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εμείς, καταρχάς, έχουμε ένα συνολικό σχέδιο για την ανήλικη παραβατικότητα. Είναι ένα πολύ σύνθετο κεφάλαιο, με πολλές επιμέρους διαστάσεις: από την πλατφόρμα για το bullying στα σχολεία, μέχρι την καλύτερη αστυνόμευση. Το βλέπουμε σε περιοχές που συχνάζουν έφηβοι, στη Γλυφάδα, στην Κηφισιά, όπου είχαμε τέτοια περιστατικά, να μην τις χαρακτηρίσω συμμορίες, αλλά ομάδες νέων που ουσιαστικά ασκούσαν βία πάνω σε άλλα παιδιά.
Αλλά να αναφέρω δύο στοιχεία πολιτικής, τα οποία έχουν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον για εμένα. Χθες είχα μία μεγάλη σύσκεψη, παρουσία του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, για ένα πάρα πολύ σημαντικό πρόγραμμα για την ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων.
Η ψυχική υγεία πια είναι μείζον ζήτημα και είναι καλό ότι τα παιδιά μας μιλούν ανοιχτά για τα ζητήματα αυτά. Τη δική μας εποχή, όπως θυμάστε, ήταν λίγο ταμπού τα θέματα αυτά. Τώρα τα παιδιά μιλούν ανοιχτά.
Έχουμε, λοιπόν, ένα πολύ σημαντικό πρόγραμμα επιμόρφωσης δασκάλων, παιδιάτρων, για τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να αντιμετωπίσουν προβλήματα που έχουν να κάνουν με την ψυχική υγεία ενός παιδιού ή ενός εφήβου.
Πώς θα γίνει η πρώτη διάγνωση, πώς θα υποστηρίξουμε το δημόσιο σύστημα με παραπάνω θεραπευτές, έτσι ώστε να μπορούν οι δημόσιες δομές να υποστηρίζουν τα παιδιά τα οποία έχουν ψυχολογικά προβλήματα.
Και βέβαια, τι θα κάνουμε τελικά για το ζήτημα των social media. Ήμασταν από τις πρώτες χώρες που θέσαμε το ζήτημα αυτό. Εγώ θεωρώ ότι…
Νίκος Μάνεσης: Σκέφτεστε «κόφτη»;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Σκεφτόμαστε τα πάντα, δεν αποκλείουμε τίποτα. Μελετάμε με μεγάλη προσοχή και το παράδειγμα της Αυστραλίας, της καθολικής απαγόρευσης από μία ηλικία και κάτω. Η ηλικία την οποία θα θέσουμε εμείς είναι τα 15, όχι τα 16.
Ήδη υπάρχουν εργαλεία, και θέλω να το τονίσω αυτό, έχουμε μέσα στο gov.gr το parco.gov.gr (parental controls), όπου οι γονείς μπορούν να μπουν από εκεί, να παραμετροποιήσουν το τηλέφωνο του παιδιού τους, ώστε αν εσείς είστε γονιός και, παραδείγματος χάρη, δεν θέλετε το παιδί σας να έχει πρόσβαση σε μία συγκεκριμένη εφαρμογή ή θέλετε να είναι σε αυτή την εφαρμογή μία ώρα την ημέρα, μπορείτε μέσα από αυτή την εφαρμογή να παραμετροποιήσετε το τηλέφωνο του παιδιού σας. Και ενθαρρύνω όλους τους γονείς αυτό να το κάνουν.
Μπορεί, όμως, κ. Μάνεση, και αυτό να μην είναι αρκετό. Τι ξέρω; Εγώ δεν θέλω τα παιδιά να είναι κολλημένα μπροστά σε μία οθόνη αντί να βγαίνουν έξω να παίζουν, να αθλούνται, να παίζουν ένα μουσικό όργανο…
Νίκος Μάνεσης: Να βλέπουν λίγο ορίζοντα, να μην είναι και πολύ….
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και το βλέπετε γύρω σας. Βλέπετε παιδιά, παρέες και επικοινωνούν μέσα από το κινητό. Είναι πρόβλημα. Μας το λένε οι γονείς οι ίδιοι.
Νίκος Μάνεσης: Είναι εξάρτηση.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν είναι εξάρτηση, έχει τα ίδια χαρακτηριστικά εξάρτησης με άλλες εξαρτήσεις, δεν αφορά μόνο τα παιδιά, αφορά και εμάς. Αν δείτε πόσο χρόνο, εμείς πόσο ενστικτωδώς πιάνουμε το κινητό….
Νίκος Μάνεσης: Μα έχετε δει στους δρόμους τι γίνεται; Αυτοκίνητα τα οποία λοξοδρομούν γιατί κάποιος είναι στα social media.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Μιας και μου μιλάτε για τα αυτοκίνητα, να πω και κάτι ακόμα που νομίζω ότι είναι σημαντικό, γιατί κάνετε μία πολύ ωραία εκπομπή με θέματα που ενδιαφέρουν πραγματικά την κοινωνία: οδική ασφάλεια, νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, κάμερες.
Για πρώτη φορά, το 2025, είδαμε μία σημαντική μείωση στα θανατηφόρα τροχαία. Με κάνει πολύ χαρούμενο αυτό. Σκεφτείτε ότι είχαμε 150 λιγότερους νεκρούς από ό,τι είχαμε, στατιστικά, τα προηγούμενα χρόνια, και μπορούμε να πάμε και πολύ καλύτερα.
Και για πρώτη φορά βλέπουμε ότι προβλήματα τα οποία θεωρούσαμε ότι είναι περίπου άλυτα, λες και έχουμε κάποιο θέμα εμείς οι Έλληνες να σκοτωνόμαστε στον δρόμο, όχι, είναι θέμα εκπαίδευσης και εφαρμογής του νόμου.
Και να σας πω κάτι; Όταν υπάρχουν ήδη κάμερες που σας στέλνουν αυτόματα την κλήση και δεν παρεμβαίνει κανείς, δεν μπορείς να πάρεις τηλέφωνο να πεις «σβήσε μου την κλήση» ή το ένα ή το άλλο, η τεχνολογία λύνει πολλά τέτοια ζητήματα και τελικά όλοι προσαρμοζόμαστε και αλλάζουμε τη συμπεριφορά μας.
Θέλει συν Αθηνά και χείρα κίνει. Θέλει και εκπαίδευση, αλλά θέλει και το φόβητρο ότι το κράτος είναι εδώ, επιβάλλει τον νόμο και αν παρανομήσεις στον δρόμο, δεν θέτεις μόνο σε κίνδυνο την δική σου ζωή, των συνεπιβατών σου, θέτεις και σε κίνδυνο τη ζωή άλλων.
Ειδικά για το θέμα του αλκοόλ, εγώ χαίρομαι για τα αλκοτέστ, γιατί ξέρω ότι αν θέλεις να γυρίσεις σπίτι σου στη 1:00 το πρωί και ξαφνικά σε σταματάει… Τα βλέπετε, γίνονται συνέχεια. Σταματάς και σε υποβάλλουν σε μία μικρή χρονική καθυστέρηση. Οι πολίτες λένε «μπράβο», όμως. Λίγοι είναι αυτοί που γκρινιάζουν. Λένε μπράβο, γιατί έτσι θα γίνει, δεν μπορεί να γίνει αλλιώς.
Και νομίζω ότι αυτή η κουλτούρα, ειδικά στα νέα παιδιά, ότι αν οδηγούμε δεν πίνουμε, αρχίζει και περνάει. Και έτσι τελικά αλλάζουν οι συνειδήσεις και έτσι σώζουμε ζωές.
Νίκος Μάνεσης: Να έρθουμε στο διεθνές πεδίο. Υπάρχει ένταση στο Ιράν, Βενεζουέλα, Γροιλανδία. Για τη Βενεζουέλα ήθελα να ρωτήσω. Είναι γεγονός ότι ο Maduro ήταν ένας δικτάτορας, δεν το συζητάμε αυτό το πράγμα. Έτσι, όμως, λύνονται τα προβλήματα με χώρες με τις οποίες έχεις πρόβλημα; Δηλαδή, αρπάζεις, να το πω έτσι απλά, έναν Πρόεδρο και μετά κοιτάς να βάλεις και χέρι στον φυσικό πλούτο μιας χώρας; Το λέω γιατί υπάρχουν και άλλες ασθενείς χώρες δίπλα σε ισχυρές. Και αν αποτελεί προηγούμενο τα πράγματα είναι δύσκολα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι. Η απομάκρυνση του Maduro -έτσι όπως έγινε…
Είναι αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη για να περάσει η Βενεζουέλα στη δημοκρατία. Και προφανώς, εμείς ήμασταν σαφείς ότι η παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου είναι κάτι το οποίο δεν μας βρίσκει σύμφωνους. Και το είπαμε με όλους τους τρόπους.
Από την άλλη, ο Maduro ήταν ένας στυγνός δικτάτορας και σίγουρα μπορεί να υπάρχουν καλύτερες προοπτικές για τη Βενεζουέλα.
Αλλά αν μου πείτε αν αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο λύνονται τα προβλήματα, όχι. Η Ελλάδα παραμένει προσκολλημένη στο Διεθνές Δίκαιο και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών.
Από την άλλη, το να κάνει κανείς συγκρίσεις τώρα μεταξύ αυτού που έγινε στη Βενεζουέλα ή αυτού το οποίο έγινε στη Ρωσία και στην Ουκρανία, προφανώς καταλαβαίνετε ότι αυτές οι συγκρίσεις είναι παντελώς, μα παντελώς άστοχες.
Νίκος Μάνεσης: Γροιλανδία;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Για τη Γροιλανδία η θέση της Ελλάδος και της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι απολύτως σαφής: η Γροιλανδία ανήκει στο Βασίλειο της Δανίας. Είναι έδαφος του ΝΑΤΟ. Τυπικά δεν είναι έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά ανήκει στη Δανία. Μόνο η Δανία μπορεί να αποφασίσει για το μέλλον της.
Πιστεύω και ελπίζω ότι θα βρεθεί ένας τρόπος συνεννόησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, που έχουν εύλογη ανησυχία για την ασφάλεια στην Αρκτική. Μπορούν, όμως, να απαντήσουν στα προβλήματα ασφάλειας τους με βάσεις στη Γροιλανδία, με παραπάνω στρατεύματα -τα είχαν, εξάλλου, στο παρελθόν-, χωρίς να φτάσουμε σε άλλες λύσεις που θα παραβιάζουν κατάφωρα το Διεθνές Δίκαιο και θα οδηγούσαν, μην έχετε καμία αμφιβολία, σε μια καταστροφική σύγκρουση την Ευρώπη με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Άρα, είναι ένα σενάριο το οποίο είναι απευκταίο. Όλοι πρέπει να εργαστούμε για να πείσουμε τις Ηνωμένες Πολιτείες, να βρούμε μια λύση η οποία θα αντιμετωπίζει τις ανησυχίες των Ηνωμένων Πολιτειών μέσα από ένα πλαίσιο συνεργασίας και όχι σύγκρουσης.
Νίκος Μάνεσης: Επιστροφή στην Ελλάδα γιατί θέλω να σας κάνω το ερώτημα. Αυτή η ιστορία που έγινε με την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, FIR, το πρόβλημα το γνωστό. Παραιτήθηκε και ο επικεφαλής της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας. Μας λένε οι αρμόδιοι ότι είναι ασφαλή τα εργαλεία και τα μηχανήματα, αλλά μπορεί και να ξανασυμβεί. Τι προκύπτει και πότε θα τα αλλάξουμε τα απαρχαιωμένα αυτά μηχανήματα;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν κρύβομαι πίσω από το δάχτυλο μου. Το περιστατικό αυτό ήταν πολύ ανησυχητικό ως προς την έκτασή του. Όμως, από την άλλη, δεν υπήρξε κανένα ζήτημα ασφάλειας πτήσεων.
Όμως, αυτό δεν μπορεί να είναι άλλοθι ούτε μπορεί να είναι δικαιολογία για να ξαναγίνει. Δεν μπορεί να κλείνει ο εναέριος χώρος της χώρας. Έκλεισε για λόγους ασφάλειας.
Ζήτημα ασφάλειας πτήσεων, έστω και με τα παλιά μηχανήματα, δεν υπάρχει. Να το πω πολύ απλά: Ποιο είναι το θέμα μας; Ότι τα παλιά μηχανήματα δεν μας επιτρέπουν να έχουμε περισσότερα αεροπλάνα στον εναέριο χώρο. Αυτό έχει επιπτώσεις το καλοκαίρι, διότι όταν έρχονται πολλά αεροπλάνα, υπάρχουν καθυστερήσεις.
Άρα, ένας βασικός λόγος που θέλουμε και αναβαθμίζουμε τον εξοπλισμό μας δεν είναι απλά για να τα κάνουμε ακόμα πιο ασφαλή, ασφάλεια υπάρχει στις πτήσεις, είναι για να μπορέσουμε να αυξήσουμε τη χωρητικότητα του εναέριου χώρου, έτσι ώστε να μπορούν να προσγειώνονται και να απογειώνονται περισσότερα αεροπλάνα, ειδικά το καλοκαίρι που υπάρχει μεγαλύτερη ζήτηση.
Νίκος Μάνεσης: Πότε ολοκληρώνεται αυτός ο εξοπλισμός;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αυτός ο εξοπλισμός θα ολοκληρωθεί εντός των επόμενων δύο ετών. Κληρονομήσαμε, δυστυχώς, μία πολύ δύσκολη κατάσταση, μία προβληματική σύμβαση…
Νίκος Μάνεσης: Ναι, αλλά είστε και πολλά χρόνια κυβέρνηση πια.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν είναι άλλοθι αυτό. Λοιπόν, βρίσκεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Θα το ξεπεράσουμε το πρόβλημα, με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο και με διαδικασίες κατεπείγοντος, ο εκσυγχρονισμός του εξοπλισμού των επικοινωνιών και του ελέγχου του εναέριου χώρου της χώρας αντιμετωπίζεται ήδη, σε συνεννόηση με την Κομισιόν.
Νίκος Μάνεσης: Τώρα που σας βλέπω, θέλω να κάνω επί προσωπικού μία-δύο ερωτήσεις, αν μου επιτρέπετε και οδεύοντας και προς το τέλος της συνάντησής μας αυτής.
Όλοι μας κάποια στιγμή το βράδυ χαλαρώνουμε από ό,τι έχουμε περάσει την ημέρα, αποσυμφόρηση από το άγχος. Εσείς όταν κάθεστε μόνος σας και κάνετε ό,τι θέλετε ή με τους δικούς σας, σκέφτεστε τη ζωή σας εκτός της μάχιμης, της ενεργής πολιτικής;
Για να γίνετε και κανονικότερος άνθρωπος δηλαδή, καμιά εκδρομή, καμιά βόλτα, κανέναν καφέ με φίλους, κανένα σινεμά.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ξέρετε, δυστυχώς, στην πολιτική συχνά -και το συζητάμε με την οικογένειά μου χαριτολογώντας- κάνουμε πολλά σχέδια τα οποία δεν υλοποιούνται. Είχαμε κι εδώ τώρα ένα σχέδιο, θέλαμε να φύγουμε τρεις μέρες μετά την Πρωτοχρονιά, λίγο μέχρι τα Φώτα.
Νίκος Μάνεσης: Δεν προέκυψε το σχέδιο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: «Κουβά» πήγε το σχέδιο. Γιατί καταλαβαίνετε ότι συνεχώς έχουμε… Αλλά το έχουμε ως οικογένεια αποδεχτεί αυτό. Προσπαθώ πάντα να φυλάω λίγο ελεύθερο χρόνο για να αθλούμαι, το θεωρώ απαραίτητο για την ψυχική και σωματική μου υγεία.
Νίκος Μάνεσης: Υγεία και ευεξία, είναι πολύ σημαντικό αυτό. Συνεχίζετε με το μπάσκετ που παίζατε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Παίζω. Τώρα, ευτυχώς, η μέση μου είναι καλά. Παίζω ποδόσφαιρο, παίζω ό,τι μπορώ, ό,τι προφτάσω. Και φυσικά πρέπει να έχω ευελιξία, διότι τα προγράμματά μου είναι πολύ «βαριά».
Νίκος Μάνεσης: Ένας πολιτικός πρέπει να είναι και ευέλικτος, ούτως ή άλλως.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Να περνάω κι εγώ χρόνο με την οικογένειά μου. Για μένα το Σάββατο κατά κανόνα είναι εργάσιμη μέρα, τουλάχιστον μέχρι το μεσημέρι, τουλάχιστον προσπαθώ να προστατεύω τις Κυριακές μου, να διαβάζω λίγο το βράδυ, να βλέπω αθλητικά, να παρακολουθώ τις ελληνικές ομάδες μπάσκετ, ποδόσφαιρο.
Νίκος Μάνεσης: Πρόσφατα έμαθα ότι βλέπετε και Netflix.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Βεβαίως βλέπω.
Νίκος Μάνεσης: Ταινίες διάφορες και σειρές.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, «Emily in Paris» και -γιατί όχι;- ίσως «Emily in Athens», πού ξέρεις;
Νίκος Μάνεσης: Ποτέ δεν ξέρεις, ναι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Μπορεί η έκτη σειρά να μας επιφυλάσσει εκπλήξεις, αλλά και αυτό ξέρετε, τίποτα δεν είναι τυχαίο. Το γεγονός ότι έχουμε μεγάλες παραγωγές στην Ελλάδα, που διαφημίζουν τη χώρα -η «Οδύσσεια» ας πούμε, μία ταινία η οποία διαφημίζει πάρα πολύ την Πελοπόννησο-, όλα αυτά δεν γίνονται τυχαία. Βάζουμε και εμείς λίγο το χεράκι μας, είτε με κίνητρα τα οποία δίνουμε οικονομικά είτε με προσωπικές σχέσεις που μπορεί να έχουμε.
Άρα, θέλουμε να δούμε περισσότερες ελληνικές σειρές ή σειρές που να διαφημίζουν την Ελλάδα στις συνδρομητικές πλατφόρμες.
Νίκος Μάνεσης: Μία τελευταία ερώτηση γιατί βλέπω ότι σε ένα λεπτό, δεν θα τα καταφέρετε, πρέπει να είστε στο Μαρούσι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Μπορούμε να καθυστερήσουμε λίγο.
Νίκος Μάνεσης: Μια και θα πάτε, θα δείτε κόσμο, θα πάτε στην αγορά. Πότε ήταν η τελευταία φορά που ψωνίσατε κάτι;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Είχα πάει σε σούπερ μάρκετ λίγο πριν τα Χριστούγεννα, αλλά η αλήθεια είναι ότι δεν είναι εύκολο ή δεν υπάρχει και πολύς χρόνος για να μπορούμε να το κάνουμε…
Νίκος Μάνεσης: Καλά, είστε και αναγνωρίσιμος και δεν είναι…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Είναι μία διαδικασία που είναι λίγο περίπλοκη.
Τονίζετε, όμως, κάτι σημαντικό: πώς ένας Πρωθυπουργός που είναι μέσα στο Μαξίμου μπορεί να έχει καλή εικόνα του τι γίνεται στην κοινωνία. Θέλω να είμαι δίκαιος, δεν είναι πάντα εύκολο. Προσπαθώ να ακούω, μου αρέσει πολύ να μιλάω με πολίτες στον δρόμο, κινούμαι αρκετά και…
Νίκος Μάνεσης: Ακούτε περισσότερο θετικά ή αρνητικά;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ακούω και τα δύο. Και λογικό είναι.
Νίκος Μάνεσης: Σας έχουν βρίσει;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και αυτό έχει συμβεί.
Νίκος Μάνεσης: Εκ του σύνεγγυς, λέω.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αλλά είναι σπάνιο, ξέρετε, δεν είναι τόσο συχνό όσο νομίζουμε. Μερικές φορές υπάρχει μία κουλτούρα, δυστυχώς, χυδαιότητας η οποία αναπτύχθηκε, και προσωπικά έχω δεχτεί πάρα πολλές επιθέσεις, θα έλεγα μία συνειδητή στρατηγική δολοφονίας χαρακτήρα από τότε που εκλέχθηκα Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας. Το καταλαβαίνω, το δέχομαι, δεν μου αρέσει, δεν με ευχαριστεί, δεν με επηρεάζει.
Αλλά όταν συναντώ κόσμο, αυτή η χυδαιότητα του διαδικτύου δεν υπάρχει στην κοινωνία όταν βλέπεις τον άλλον από κοντά. Μπορεί κάποιος να στρίψει το πρόσωπό του, να μην θέλει να σε χαιρετήσει…
Νίκος Μάνεσης: Παραβιάζεται ο μισός ποινικός κώδικας.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αλλά μη νομίζουμε ότι η κοινωνία ή οι προσωπικές σχέσεις είναι αυτό το οποίο βλέπουμε στο διαδίκτυο.
Νίκος Μάνεσης: Ούτε η ενημέρωση, να προσθέσω εγώ, γιατί είμαι εκ των θιγόμενων. Επιλέγουν κάποιοι να ενημερώνονται μέσα από τα social media, ενώ υπάρχουν επίσημες ιστοσελίδες, εφημερίδες, κανάλια και τα λοιπά.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το ζήτημα της ενημέρωσης και του ελέγχου της ακρίβειας της πληροφορίας έχει τεράστια σημασία την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και των ψευδών ειδήσεων.
Να το πούμε έτσι όπως είναι: ο αλγόριθμος θα σου «σερβίρει» αυτό το οποίο θέλεις να ακούσεις. Άρα, θα σε φέρει σε επαφή με ανθρώπους που πιστεύουν τα ίδια με εσένα. Δεν θα σε εκθέσει στην άλλη άποψη.
Εσείς, τουλάχιστον, με τις ερωτήσεις που κάνετε, γενικά τα μέσα, θα βάλουν τον άλλον να προβληματιστεί λίγο. Αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα με τα social media. Μπαίνουμε σε «σιλό» και ακούμε μόνο αυτά τα οποία θέλουμε να ακούμε και δεν προβληματιζόμαστε.
Νίκος Μάνεσης: Χαριτολογώντας να πούμε ότι με την τεχνητή νοημοσύνη είναι πια εφικτό, έχουμε δει διάφορα fake videos και τα λοιπά, εσείς μπορεί μέχρι το βράδυ να είστε εκεί που είστε και να μιλάτε με τον Αλέξη Τσίπρα, είναι πάρα πολύ πιθανό.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, και θα τα δούμε όλα αυτά στις εκλογές του 2027, γι’ αυτό συνιστώ πολύ μεγάλη προσοχή και έλεγχο. Η νέα γενιά, επειδή είναι εξοικειωμένη, «ψάχνεται» πιο πολύ.
Πιο πολύ φοβάμαι τους ανθρώπους που δεν έχουν μεγάλη εξοικείωση, που δεν θα καταλάβουν και δεν θα ξεχωρίσουν τι είναι πραγματικό από το τι είναι ψεύτικο. Άρα, έχουμε κι εσείς κι εμείς μια μεγάλη δουλειά να κάνουμε, να ενημερώνουμε την κοινή γνώμη.
Νίκος Μάνεσης: Τελειώνοντας, παραμένετε Παναθηναϊκός;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Τι είναι αυτά που μου λέτε; Μη με τρομάζετε έτσι.
Νίκος Μάνεσης: Γιατί;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Γελάνε.
Νίκος Μάνεσης: Ούτε μια προβοκατόρικη ερώτηση δεν μπορούμε να κάνουμε.
Μου λένε οι φίλοι μας εδώ μία πρόβλεψη για το Final Four.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εγώ αυτό το οποίο μπορώ να πω είναι ότι εμείς κάναμε αυτό το οποίο έπρεπε, φέραμε το Final Four στην Αθήνα.
Νίκος Μάνεσης: Σωστό είναι κι αυτό.
Νίκος Μάνεσης: Κυρίες και κύριοι, έχουμε τη χαρά και την τιμή να έχουμε μαζί μας τον Πρωθυπουργό. Καλή χρονιά, κ. Πρόεδρε.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καλημέρα σας, κ. Μάνεση.
Νίκος Μάνεσης: Προσωπική υγεία και ευχές για την οικογένεια και για την Ελλάδα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και σε εσάς, καλή χρονιά εύχομαι σε εσάς, στους τηλεθεατές σας, όλα τα καλά, υγεία πάνω απ΄ όλα.
Νίκος Μάνεσης: Άμα έχουμε την υγεία, τα άλλα κατακτώνται, εύκολα ή δύσκολα.
Μια και αρχίσαμε με τις ευχές και την καλή χρονιά, είναι καλή χρονιά; Και να ξεκινήσουμε με τα θετικά, με την άφιξη του «Κίμωνα», της πρώτης Belh@rra, τι αλλάζει στην Ελλάδα, τι αλλάζει στο Αιγαίο;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, πρέπει να σας πω ότι για εμένα προσωπικά, αλλά πιστεύω ότι και για όλες τις Ελληνίδες, για όλους τους Έλληνες που παρακολούθησαν από τους δέκτες τους τις σκηνές άφιξης του «Κίμωνα», πιστεύω ότι ήταν μία μέρα όμορφη, πολύ συγκινητική. Ήταν μια ημέρα ελπίδας και αυτοπεποίθησης.
Θέλω να θυμίσω ότι είναι η πρώτη από τις τέσσερις φρεγάτες Belh@rra που συνολικά θα παραλάβει το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, το πρώτο καινούργιο πλοίο το οποίο παραλαμβάνουμε εδώ και σχεδόν 30 χρόνια.
Μία υπερσύγχρονη φρεγάτα, όμοια της οποίας δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή στη Μεσόγειο. Θα έλεγα, μια προβολή ισχύος και αυτοπεποίθησης και ένα σύμβολο μιας ισχυρής Ελλάδας, η οποία αλλάζει και ατενίζει το μέλλον με περισσότερη αισιοδοξία.
Όλοι οι Έλληνες και οι Ελληνίδες γνωρίζουν ότι η φρεγάτα αυτή αποκτήθηκε με το υστέρημα του ελληνικού λαού, ως μία απαραίτητη επένδυση, προκειμένου όλες και όλοι να αισθανόμαστε ασφαλείς και η χώρα μας να εξακολουθεί να είναι ένας πυλώνας σταθερότητας σε μία ταραγμένη γεωπολιτικά περιοχή.
Νίκος Μάνεσης: Αχρείαστη να είναι ξεκάθαρα, αλλά…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αχρείαστη να είναι, αλλά ξέρετε ότι οι επενδύσεις στην άμυνα γίνονται πρωτίστως για να μπορούμε να προβάλλουμε την αποτρεπτική μας ισχύ.
Και σήμερα -και θέλω να διαβεβαιώσω τις Ελληνίδες και τους Έλληνες γι’ αυτό- οι Ένοπλες Δυνάμεις μας δεν έχουν καμία σχέση με την κατάσταση στην οποία τις παραλάβαμε το 2019, μετά από μία δεκαετή κρίση. Έχουν γίνει πολύ σημαντικές επενδύσεις, στην Αεροπορία μας, με τα Rafale, τα F-35 τα οποία θα έρθουν σε λίγα χρόνια, στο Πολεμικό μας Ναυτικό, στον Στρατό Ξηράς. Αλλά κυρίως υπάρχει, ξέρετε, μία αλλαγή φιλοσοφίας, η οποία επενδύει στον ανθρώπινο παράγοντα, με πολύ καλύτερες απολαβές πια για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων.
Πρέπει να σας πω ότι η μεγαλύτερη εντύπωση στον «Κίμωνα», εκτός από τα υπερσύγχρονα συστήματα, τα οποία δυσκολεύομαι να τα περιγράψω γιατί είναι σαν να μπαίνει κανείς σε ένα…
Νίκος Μάνεσης: Σε άλλα χωράφια;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, προφανώς, πολλά από τα τεχνικά χαρακτηριστικά είναι εμπιστευτικά, αλλά μου έκανε εντύπωση το ανθρώπινο δυναμικό. Νέοι και νέες, πολλές γυναίκες, νέα κορίτσια στο πλήρωμα χειρίζονται υπερσύγχρονα…
Νίκος Μάνεσης: Επιστήμονες και επιστημόνισσες.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Βεβαίως, όλες και όλοι.
Νίκος Μάνεσης: Δεν υπάρχει ο παραδοσιακός ναυτικός.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Υπάρχει και ο παραδοσιακός ναυτικός, αλλά μιλάμε ουσιαστικά -να το πω πολύ απλά- για τα F-35 της θάλασσας, άρα για υπερσύγχρονες πλατφόρμες, όπου αυτοί που χειρίζονται τα συστήματα πρέπει να έχουν πολύ υψηλή κατάρτιση. Και χαίρομαι πραγματικά γιατί αυτά τα στελέχη αποτελούν το μέλλον των Ενόπλων Δυνάμεων.
Όσο, λοιπόν, εντύπωση μου έκανε το πλοίο αυτό καθ’ αυτό, άλλο τόσο εντύπωση μου έκανε το καλά εκπαιδευμένο και αφοσιωμένο πλήρωμα.
Νίκος Μάνεσης: Να σας πω και ένα δεύτερο που μου έκανε εμένα εντύπωση; Μετά την αρχική ευχάριστη εικόνα και αίσθηση με την άφιξη της πρώτης Belh@rra, την ώρα που βλέπαμε σε ζωντανή εικόνα ότι εσείς μαζί με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ήσαστε στη γέφυρα, μία ξενάγηση εκεί που βρίσκεται ο κυβερνήτης, την ώρα εκείνη ανακοινώθηκε, συγκυριακά, ότι μέσα στο Φεβρουάριο θα έχετε συνάντηση με τον Erdoğan. Έχει κλειδώσει η ημερομηνία;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Η ημερομηνία δεν έχει κλειδώσει ακόμα. Ευελπιστούμε ότι θα είναι το πρώτο δεκαπενθήμερο του μηνός Φεβρουαρίου. Είναι μία συνάντηση η οποία εκκρεμεί εδώ και έναν χρόνο και μία συνάντηση η οποία εντάσσεται σε ένα πλαίσιο ανοιχτού διαλόγου με την Τουρκία, το οποίο πάντα επεδίωκα και το οποίο πιστεύω το τελικά είναι προς όφελος και των δύο χωρών.
Νίκος Μάνεσης: Ο κ. Fidan είπε «οριστική λύση στο Αιγαίο». Το συζητάμε αυτό; Γιατί ο καθένας έχει άλλη οπτική.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ο καθένας έχει μία διαφορετική οπτική για το τι πρέπει να λύσουμε. Η Ελλάδα προσέρχεται πάντα σε αυτές τις συζητήσεις λέγοντας ότι: βεβαίως οριστική λύση στο Αιγαίο, αλλά για το ένα και μόνο ζήτημα το οποίο μας αφορά, που είναι η οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, της υφαλοκρηπίδας, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Διότι για να μπορούμε να συζητήσουμε, κ. Μάνεση, για το θέμα αυτό, θα πρέπει η Τουρκία να αποστεί από μία σειρά διεκδικήσεων τις οποίες είχε βάλει στο τραπέζι τα τελευταία χρόνια, οι οποίες είναι παντελώς ανυπόστατες και οι οποίες δεν μπορούν ποτέ να αναγνωριστούν από καμία Ελληνική Κυβέρνηση.
Θεωρώ λοιπόν ότι διαμορφώνεται, υπό προϋποθέσεις, ένα πλαίσιο τουλάχιστον για μία ειλικρινή συζήτηση. Και δεν θα κουραστώ να το λέω ότι και να διαφωνούμε, που διαφωνούμε αυτή τη στιγμή με την Τουρκία στο κρίσιμο αυτό ζήτημα, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει μονίμως να είμαστε σε ένα καθεστώς έντασης, να είμαστε συνεχώς «στα κόκκινα», για να το πω πολύ απλά. Οι ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας πρέπει να διατηρούνται.
Και βέβαια, υπάρχουν και άλλες πτυχές της σχέσης μας με την Τουρκία οι οποίες μπορεί να είναι αμοιβαία ωφέλιμες: η συνεργασία στο μεταναστευτικό, η διευκόλυνση στη βίζα. Κάνετε συχνά ρεπορτάζ για τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Είναι πάρα πολύ θετικό για την οικονομία των νησιών το γεγονός ότι έρχονται Τούρκοι και παίρνουν τη βίζα αμέσως και μπορούν να επισκέπτονται τα νησιά μας.
Άρα, υπάρχει και ένα πλαίσιο ευρύτερης συνεργασίας. Υπάρχουν περιφερειακά ζητήματα τα οποία πρέπει να συζητηθούν, έστω και αν σε πολλά από αυτά μπορεί να διαφωνούμε.
Άρα, εγώ θα πάω στην Τουρκία ως επικεφαλής μιας υπουργικής αντιπροσωπείας, γιατί μιλάμε για το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, για να συζητήσουμε και τα μεγάλα, αλλά και τα επιμέρους θέματα τα οποία αφορούν στο χαρτοφυλάκιο του κάθε Υπουργού.
Νίκος Μάνεσης: Πριν πάμε στο αγροτικό, γιατί έχω να σας κάνω ερωτήσεις, θα ήθελα ένα σχόλιο για τον κ. Edi Rama, ο οποίος μίλησε υποτιμητικά για τους Έλληνες, το έχουμε πληροφορηθεί όλοι. Μερικές ώρες μετά, για να είμαι ακριβοδίκαιος, ανασκεύασε λέγοντας ότι έκανε χιούμορ. Προσωπικά δεν έγινε αντιληπτό το χιούμορ του.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κοιτάξτε, θέλω να είμαι ειλικρινής. Ξέρω τον κ. Rama πολλά χρόνια. Έχει έναν ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο εκφράζεται και μερικές φορές, θα το πω πολύ απλά, του ξεφεύγουν πράγματα που δεν πρέπει να τα λέει.
Νομίζω ότι το κατάλαβε. Αυτό που είπε ήταν, να το πω απλά, μια χοντράδα, αχρείαστη. Και νομίζω ότι χαίρομαι που βρήκε τον τρόπο να το διορθώσει.
Δεν υπάρχει λόγος, ξέρετε… Η Αλβανία είναι μια γειτονική χώρα. Έχουμε και με την Αλβανία πολλά θέματα προς διευθέτηση. Είναι υποψήφια χώρα προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ξέρει πολύ καλά και ο κ. Rama ότι και η πορεία της Αλβανίας προς την Ευρώπη περνάει μέσα από την Ελλάδα. Άρα πιστεύω…
Νίκος Μάνεσης: Άφησε κι έναν υπαινιγμό, «γι’ αυτό σας αγαπάει η Ευρωπαϊκή Ένωση».
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κρατώ τη διόρθωση και νομίζω ότι ήταν μια άστοχη δήλωση. Καλύτερα να την αφήσουμε πίσω μας.
Νίκος Μάνεσης: Λοιπόν, πάμε τώρα στα καθημερινά. Οι αγρότες έρχονται στο Μαξίμου τελικά, μετά την τρίτη πρόσκληση για διάλογο. Βλέπετε ότι το μεσημέρι της Δευτέρας βρίσκουμε τη χρυσή τομή και τελειώνουμε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Να σας διορθώσω. Καταρχάς, οι αγρότες έχουν ήδη έρθει στο Μαξίμου.
Νίκος Μάνεσης: Εννοώ οι «σκληροί». Από τα «σκληρά μπλόκα»: Μάλγαρα, Νίκαια και τα λοιπά.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το λέω διότι συναντήθηκα την προηγούμενη εβδομάδα με μια μεγάλη ομάδα, αντιπροσωπευτική, πολλών αγροτών και κτηνοτρόφων από όλη την Ελλάδα.
Το λέω αυτό για να μην νομίζουμε ότι αυτοί οι οποίοι μονοπωλούν τον τηλεοπτικό χρόνο κατ’ ανάγκην εκφράζουν όλους τους αγρότες. Εκφράζουν κάποιους αγρότες και κάποια μπλόκα.
Η συζήτηση η οποία έγινε την προηγούμενη εβδομάδα ήταν μια πολύ ουσιαστική συζήτηση. Και πρέπει να σας πω ότι πίσω από κλειστές πόρτες πολλές φορές συζητιούνται και διαφορετικά θέματα από αυτά τα οποία μονοπωλούν την επικαιρότητα και τις δημόσιες δηλώσεις: διαρθρωτικά θέματα του πρωτογενούς τομέα, το μέλλον των καλλιεργειών μας, η εκπαίδευση των αγροτών, το νερό -μείζον ζήτημα σε βάθος χρόνου για τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα μας.
Πάντως, για να απαντήσω στο ερώτημά σας, εγώ θα τους υποδεχτώ, θα τους ακούσω. Γνωρίζουν, όμως, ότι το πλαίσιο των παρεμβάσεων που η κυβέρνηση μπορεί να κάνει έχει πρακτικά ήδη ανακοινωθεί.
Με χαρά να κάνουμε μία ευρεία συζήτηση, αλλά δεν έχω καμία πρόθεση αυτή τη στιγμή να δώσω περισσότερα χρήματα από αυτά τα οποία αντέχει ο προϋπολογισμός, από αυτά τα οποία επιβάλλει η κοινωνική δικαιοσύνη -γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι αγρότες είναι μια κοινωνική ομάδα μόνο- και από αυτά, φυσικά, τα οποία μας επιτρέπει και η Ευρώπη. Διότι δεν πρόκειται να ξαναθέσουμε σε κίνδυνο τη συνεργασία μας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Εγώ καταλαβαίνω απόλυτα, κ. Μάνεση, γιατί οι αγρότες κινητοποιήθηκαν τον Δεκέμβριο. Υπήρχε ζήτημα με τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Πρώτοι εμείς το αναγνωρίσαμε. Υπήρχαν καθυστερήσεις στις πληρωμές. Διορθώθηκε, όμως, το ζήτημα αυτό. Οι πληρωμές έγιναν μέχρι 31 Δεκεμβρίου, όπως είπαμε, με μεγάλη προσπάθεια. Έστω και με έναν μήνα καθυστέρηση, οι πληρωμές έγιναν και έγιναν με πιο σωστό τρόπο.
Γι’ αυτό και περίσσεψαν λεφτά. Να το ακούσουν αυτό, είναι πολύ σημαντικό να το ακούσουν αυτό οι τηλεθεατές μας. Περίσσεψαν λεφτά. Γιατί; Διότι το σύστημα πια μπορεί να εντοπίζει αυτούς οι οποίοι έπαιρναν λεφτά στο παρελθόν και δεν τα δικαιούνται.
Αυτά τα λεφτά τα οποία περίσσεψαν, σε πρώτη φάση κάτι παραπάνω από 160 εκατομμύρια, θα επιστρέψουν στους αγρότες και στους κτηνοτρόφους. Οι κτηνοτρόφοι μας θα πάρουν 80 εκατομμύρια παραπάνω, μέσα από τα διάφορα εργαλεία ενίσχυσης, ακριβώς γιατί εξοικονομήσαμε χρήματα μέσα από τη μεταρρύθμιση του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Νίκος Μάνεσης: Μια και αναφερθήκατε στον ΟΠΕΚΕΠΕ, αμιγώς τώρα στο θέμα του σκανδάλου: σοφότεροι από την Εξεταστική Επιτροπή δεν νομίζω ότι έχουμε γίνει. Ακούσαμε πολύ ωραία καλαμπούρια, επιτρέψτε μου τη λέξη. Ακούσαμε «καλσόν που σχίζονται» ή δεν σκίζονται. Ακούσαμε «φραπέδες», ακούσαμε «τζιτζίδες» και πολλά ακόμα ευτράπελα. Αυτό είναι πλήγμα ή όχι στον θεσμό της Εξεταστικής Επιτροπής;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κοιτάξτε, δύο παρατηρήσεις. Πρώτον, εγώ θεωρώ ότι καλώς έγινε αυτή η Εξεταστική. Έστω και αν μερικές φορές η εικόνα η οποία βγήκε ήταν πραγματικά θλιβερή, αλλά βγήκε και μια πλευρά της Ελλάδος την οποία πρέπει να την αφήσουμε πίσω μας. Δεν θέλω να αναφερθώ ονομαστικά.
Νομίζω ότι υπάρχει και ένα πρόβλημα με τις Εξεταστικές, το οποίο δεν συνιστώ να το διορθώσουμε με κάποιον τρόπο, γιατί είναι θέμα αυτορρύθμισης, ότι ο κάθε βουλευτής ή ο κάθε αρχηγός επιδιώκει τα δέκα δευτερόλεπτα του TikTok για να πει μία έξυπνη ατάκα, για να μπορέσει στη συνέχεια να αναπαραχθεί. Άρα, αυτό επιτείνει, θα έλεγα, ένα κλίμα οξύτητας και έντασης.
Παρά ταύτα, η Εξεταστική κάνει τη δουλειά της. Όλοι κλήθηκαν. Είναι πολύ σημαντικό αυτό, γιατί μας λέγανε στην αρχή ότι «θα κρύψετε», «θα κρυφτούν». Όχι, ήρθαν όλοι. Όποιος έπρεπε να έρθει, ήρθε.
Από εκεί και πέρα, νομίζω ότι βγαίνουν και πολύ χρήσιμα συμπεράσματα και για το γεγονός ότι αυτό ήταν ένα πρόβλημα διαχρονικό. Μην κοροϊδευόμαστε, όλοι το ήξεραν. Έσκασε στα χέρια μας; Βεβαίως. Έχουμε ευθύνη γιατί δεν το αντιμετωπίσαμε νωρίτερα; Βεβαίως. Το αντιμετωπίζουμε τώρα, όμως.
Η μεταρρύθμιση στον ΟΠΕΚΕΠΕ και η μετάπτωση στην ΑΑΔΕ είναι η πιο σημαντική μεταρρύθμιση που έχει γίνει στον πρωτογενή τομέα. Γιατί μόνο έτσι μπορούμε να χτίσουμε πάνω σε σταθερά θεμέλια μια σοβαρή αγροτική πολιτική.
Νίκος Μάνεσης: Εύχομαι ως τη Δευτέρα να βρεθεί λύση. Να ζητήσω ένα σχόλιο για τον κ. Ανεστίδη, ο οποίος δεν θα είναι, αντικαταστάθηκε.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν θέλω να πω τίποτα. Νομίζω ότι όλοι μπορούν να βγάλουν τα συμπεράσματά τους. Να πω, όμως, κάτι: ξέρετε, δυστυχώς, για τα δέκα δευτερόλεπτα, για το ένα λεπτό δημοσιότητας, πολλοί μερικές φορές, ειδικά άνθρωποι που μπορεί να μην έχουν κάποια εμπειρία στα μέσα, μπορεί να καταφεύγουν στην κάθε ακρότητα για να ειπωθεί μία κουβέντα παραπάνω.
Εν πάση περιπτώσει, δεν νομίζω ότι είναι αυτή η εικόνα του πρωτογενούς τομέα. Δεν θέλω να πω τίποτα παραπάνω.
Νίκος Μάνεσης: Θα ήθελα να κάνω μία τελευταία ερώτηση. Περισσότερα τη Δευτέρα το μεσημέρι. Υπάρχει μια μεγάλη ανησυχία και στην Ευρώπη και στην Ελλάδα για τη συνθήκη της Mercosur, με χώρες της Λατινικής Αμερικής.
Η ανησυχία είναι διπλή. Το πρώτο είναι τι θα γίνει με τα ελληνικά προϊόντα. Αν έρθουν φθηνότερα τα εισαγόμενα, τι θα γίνει με τις τιμές;
Και το δεύτερο, και για εμένα πιο σημαντικό, είναι η ανησυχία που εκφράζεται για φυτοφάρμακα, για οποιεσδήποτε παρεμβάσεις, διότι δεν υπάρχει ο έλεγχος όπως είναι στην Ευρώπη.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αντιθέτως, θα σας έλεγα, μια τέτοια συμφωνία εξασφαλίζει ότι τα προϊόντα τα οποία μπαίνουν στην Ευρώπη υπόκεινται σε πολύ αυστηρό έλεγχο. Άρα, τέτοιο ζήτημα δεν θεωρώ ότι υπάρχει.
Νίκος Μάνεσης: Η Ευρώπη και οι υπηρεσίες ελέγχουν ό,τι μπει;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Βεβαίως, γιατί τώρα έχουμε ένα πλαίσιο, όπου λέμε και στα προϊόντα τα οποία έρχονται στην Ευρώπη, «αυτές είναι οι προδιαγραφές», ενώ πριν αυτό ουσιαστικά δεν υπήρχε.
Άρα, υπάρχει ένα πλαίσιο ελέγχου και υπάρχει κι ένα πλαίσιο παρεμβάσεων και στις τιμές. Να το πω πολύ απλά, αν οι τιμές πέσουν κάτω από ένα επίπεδο, η Ευρώπη έχει τη δυνατότητα να παρέμβει και να περιορίσει και πάλι τις εισαγωγές από τη Λατινική Αμερική.
Από την άλλη, τι διασφαλίσαμε εμείς; Ότι τα προϊόντα με ονομασία προέλευσης, η φέτα μας, οι ελιές Καλαμών, θα είναι προστατευμένα σε αυτές τις αγορές και ανοίγονται πολύ σημαντικές προοπτικές για τις ελληνικές εξαγωγές. Μιλάμε για μία τεράστια αγορά, σκεφτείτε Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη, εκατοντάδες εκατομμύρια δυνητικοί καταναλωτές ελληνικών προϊόντων.
Η Ελλάδα αγωνίστηκε και διαπραγματεύτηκε να υπάρχουν δικλίδες ασφαλείας, συνολικά όμως θεωρώ ότι είναι μία ωφέλιμη συμφωνία, η οποία θυμίζω ότι υπάρχει στο τραπέζι από το 2019, άσχετα αν κάποιοι τη θυμήθηκαν πολιτικά τον τελευταίο μήνα.
Νίκος Μάνεσης: Άρα αυτό το οποίο λέμε, για να ησυχάσουν οι αγρότες και οι Έλληνες πολίτες, οι καταναλωτές, ό,τι ισχύει για τα ευρωπαϊκά προϊόντα και τα ελληνικά, σε επίπεδο ελέγχου ποιότητας…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ακριβώς.
Νίκος Μάνεσης: …η πράσινη καλλιέργεια και τα λοιπά, το ίδιο θα ισχύσει, είναι οι προδιαγραφές που είναι δεσμευτικές και για τη Λατινική Αμερική;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Υπάρχει ένα αυστηρό πλαίσιο για το τι μπαίνει και το τι εισάγεται στην Ευρώπη.
Θέλω να πω και κάτι ακόμα όμως, το οποίο αφορά τους κτηνοτρόφους μας, το οποίο είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Διότι, ξέρετε, πολύ συχνά είμαστε θύματα μιας συνολικής παραπληροφόρησης.
Έχουμε το πρόβλημα της ευλογιάς. Εμείς σκύψαμε πάνω στο πρόβλημα, στηρίξαμε τους κτηνοτρόφους μας και είναι κάτι το οποίο το αναγνωρίζουν και οι ίδιοι. Δηλαδή, στον κτηνοτρόφο ο οποίος έχασε το κοπάδι του, καταλαβαίνετε ότι και ψυχικά είναι δύσκολο για έναν κτηνοτρόφο να θανατώσει τα ζώα του, ερχόμαστε και λέμε: θα σου αναπληρώσω το εισόδημα, μέχρι που να ξαναφτιάξεις το κοπάδι σου. Οσο χρειαστεί. Είπαμε για το 2025, το 2026 και ενδεχομένως και για μετά.
Όμως, υπάρχει μια μεγάλη παραφιλολογία και θέλω να το πω, για το θέμα του εμβολίου. Λοιπόν, εδώ θέλω να είμαι απολύτως σαφής: δεν υπάρχει καμία σοβαρή κτηνιατρική σχολή και κανείς σοβαρός επιστήμονας ο οποίος να εισηγείται στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή να κάνουμε εμβόλιο, διότι αν κάνουμε εμβόλιο η ευλογιά θα γίνει ενδημική, κατά πάσα πιθανότητα…
Νίκος Μάνεσης: Και κάποια ΠΟΠ προϊόντα…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και μετά δεν θα μπορούμε να εξάγουμε τα προϊόντα μας.
Θέλω να το ακούσουν αυτό, όλοι αυτοί οι οποίοι σήμερα ξαφνικά… Και είναι παράξενο, ξέρετε, αυτοί που ήταν κατά του εμβολίου του Covid στους ανθρώπους, ξαφνικά είναι οι ίδιοι, ως δια μαγείας, που είναι υπέρμαχοι του εμβολίου για τα ζώα.
Άρα, εγώ θα ζητήσω από όλους, και από τους κτηνοτρόφους μας, απόλυτη εφαρμογή. Έχουμε μία μείωση σημαντική αυτή τη στιγμή των κρουσμάτων ευλογιάς. Να εφαρμόσουμε τα πρωτόκολλα και να κοιτάξουμε να εξαλείψουμε την ευλογιά, χρησιμοποιώντας τις διαδικασίες οι οποίες θα μας επιτρέψουν να προστατεύσουμε τις ελληνικές εξαγωγές.
Νίκος Μάνεσης: Λοιπόν, οι αγρότες πίεσαν, έκλεισαν δρόμους. Από ό,τι φαίνεται, παίρνουν. Οι υπόλοιποι που δεν έχουμε τη δυνατότητα να κλείσουμε δρόμους, λαός, συνταξιούχοι, μικρομεσαίοι, τι θα πάρουμε; Το λέω χαριτολογώντας, γιατί, ξέρετε, ακούγεται αυτό. Όποιος μπορεί να πιέσει κάτι παίρνει. Οι υπόλοιποι;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το καταλαβαίνω αυτό το οποίο λέτε, όμως οι αγρότες, να πάμε να δούμε τελικά αυτά τα οποία πήραν, είναι αυτά τα οποία θεωρούμε ότι θα ήταν δίκαια να πάρουν και θα τα έπαιρναν είτε έκλειναν τους δρόμους είτε δεν τους έκλειναν.
Δηλαδή, αν βρούμε έναν τρόπο, που τον βρίσκουμε, να παίρνουν την επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στην αντλία χωρίς να γίνεται λαθρεμπόριο, γιατί αυτό είναι το βασικό ζητούμενο, μπορούμε να το κάνουμε και θα το κάνουμε.
Αν πρέπει να στηρίξουμε κάποιες καλλιέργειες από τα υπόλοιπα χρήματα τα οποία εξοικονομήσαμε, γιατί έχουμε πολύ χαμηλές τιμές, σιτάρι, βαμβάκι, το κάνουμε. Να στηρίξουμε ειδικά την κτηνοτροφία μας; Το κάνουμε.
Θα τα κάναμε αυτά, κ. Μάνεση, είτε γινόντουσαν οι αποκλεισμοί των δρόμων είτε δεν γινόντουσαν. Γιατί εμείς θέλουμε να στηρίζουμε κάθε κοινωνική ομάδα με ένα αίσθημα δικαιοσύνης.
Διότι μιλάμε για χαμηλές τιμές στο ρεύμα και δώσαμε χαμηλές τιμές στο ρεύμα. Αλλά εγώ ξέρω ότι υπάρχουν και πολλοί άλλοι οι οποίοι διεκδικούν χαμηλές τιμές στο ρεύμα, και μικρομεσαίοι επιχειρηματίες, οι οποίοι μπορεί να μην έχουν τις ίδιες τιμές και τις ίδιες δυνατότητες να ακουστεί η δική τους φωνή. Γι’ αυτό η δική μας δουλειά είναι να βλέπουμε όλη την κοινωνία.
Και μιας και με ρωτάτε «οι άλλοι τι παίρνουν;», θα σας πω ότι αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στην αρχή εφαρμογής ενός πολύ φιλόδοξου προϋπολογισμού για το 2026, με σημαντικές αυξήσεις μισθών. Οι ιδιωτικοί υπάλληλοι, οι οποίοι μας ακούν αυτή τη στιγμή…
Κάποιοι συνταξιούχοι είδαν ήδη τις αυξήσεις στις πραγματικές συντάξεις διότι μειώσαμε τους φόρους.
Αν σήμερα έχεις παιδιά, όσα περισσότερα παιδιά έχεις τόσο μεγαλύτερη μείωση φόρου θα δεις στο εκκαθαριστικό σου στις 31 Ιανουαρίου.
Αν είσαι κάτω των 25 και εργάζεσαι, δεν θα πληρώσεις φόρο εισοδήματος.
Μειώνουμε και μηδενίζουμε τον ΕΝΦΙΑ σε παραπάνω από 12.000 χωριά και οικισμούς. Θα εφαρμοστεί το 2026.
Ο μειωμένος ΦΠΑ κατά 30% στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου έχει ήδη αρχίσει και εφαρμόζεται.
Άρα, οι πολίτες θα αρχίσουν να βλέπουν από τον Ιανουάριο ένα συνολικό αποτύπωμα στήριξης του διαθέσιμου εισοδήματος, με πραγματικές αυξήσεις μισθών, που είναι και η καλύτερη απάντηση στο πρόβλημα, το υπαρκτό πρόβλημα, της ακρίβειας.
Νίκος Μάνεσης: Και οι έμμεσοι φόροι κάποια στιγμή είναι στην οπτική σας;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, έχουμε ήδη μειώσει έμμεσους φόρους, έχουν γίνει πολλές επιμέρους μειώσεις, μεταπτώσεις σε χαμηλότερο συντελεστή του ΦΠΑ.
Αλλά η έμφασή μας για το 2026 -αυτό έχουμε ψηφίσει, αυτό έχουμε ανακοινώσει και αυτό αντέχει η ελληνική οικονομία- είναι μία σημαντική παρέμβαση στους άμεσους φόρους. Μείωση στον άμεσο φόρο σημαίνει τελικά, κ. Μάνεση, ότι έχεις περισσότερα χρήματα στο πορτοφόλι σου στο τέλος του μήνα. Και εμείς εμπιστευόμαστε τους πολίτες να αξιοποιήσουν αυτή την πρόσθετη στήριξη με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Νίκος Μάνεσης: Μια και μιλάμε για το πορτοφόλι και την καθημερινότητα του Έλληνα, είναι γεγονός ότι οι αυξήσεις μισθών και η αύξηση εισοδήματος μέσα από μείωση φόρων είναι τελικά ίσως το καλύτερο αντίδοτο στην ακρίβεια. Γιατί η ακρίβεια δεν έχει νικηθεί ακόμα, κ. Πρόεδρε.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι.
Νίκος Μάνεσης: Το ανέδειξαν οι αγρότες με ένα παράδειγμα που έγινε σημαία. Το θυμίζω για τους τηλεθεατές: 80 λεπτά αγορά στο χωράφι οι φακές το κιλό, 8,80 στα ράφια του σούπερ μάρκετ. Πόσοι μεσάζοντες μπορεί να έχουν μεσολαβήσει για να γίνουν τα 80 λεπτά 8,80;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αυτό, το οποίο είναι ένα ακραίο…
Νίκος Μάνεσης: Αναφέρθηκε ως ακραίο αλλά δεν είναι ακραίο…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ένα ακραίο παράδειγμα…
Νίκος Μάνεσης: Μια παθογένεια του συστήματος.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Υπάρχουν πάντα, σε όλες τις αγορές υπάρχουν ενδιάμεσοι. Υπάρχουν χονδρέμποροι, υπάρχουν αγορές. Όσο περιορίζεται ο αριθμός τους τόσο καλύτερο και για τον παραγωγό και για τον καταναλωτή.
Να δώσω ένα παράδειγμα: υπάρχουν σήμερα, ξέρετε, καινοτόμα αγροκτήματα τα οποία, και μέσα από καινούργια δίκτυα διανομής, μπορούν να πουλάνε απευθείας στον τελικό καταναλωτή. Αυτό κάπου μας δείχνει και το μέλλον του τρόπου με τον οποίο μπορεί το χωράφι να φτάσει τελικά, αν όχι στο ράφι, στον ίδιο τελικό καταναλωτή.
Εμάς μας ενδιαφέρει να υπάρχει περισσότερος ανταγωνισμός και καλύτερος έλεγχος της αγοράς. Φτιάξαμε κάτι…
Νίκος Μάνεσης: Οι τιμές πώς θα κρατηθούν, όμως;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα σας πω. Φτιάξαμε κάτι πολύ σημαντικό, που είναι η Εθνική Αρχή Καταναλωτή. Γιατί το κάναμε αυτό; Γιατί δεν θέλαμε να είναι μόνο μια δουλειά του Υπουργείου.
Θέλαμε μια ισχυρή Εθνική Αρχή Καταναλωτή -τη στελεχώσαμε- που να μπορεί να ελέγχει κατά πόσο ο ανταγωνισμός πραγματικά λειτουργεί και οι τιμές προσαρμόζονται, χωρίς να υπάρχουν καρτέλ και χωρίς να υπάρχουν άλλου είδους πρακτικές.
Να δώσω ένα άλλο παράδειγμα: γίνεται πολύς λόγος για το μοσχάρι. Και πράγματι, το μοσχαρίσιο κρέας έχει αυξηθεί. Γιατί, όμως; Διότι υπάρχει παγκόσμια αύξηση στις τιμές του μοσχαρίσιου κρέατος. Πόσο μοσχάρι παράγει η Ελλάδα; Το 15% των αναγκών της. Άρα, το 85% είναι εισαγωγές. Όταν, λοιπόν, αυξάνεται παγκόσμια η τιμή του μοσχαριού, δεν μπορεί κάτι…
Νίκος Μάνεσης: Και όχι λόγω της ευλογιάς που έχουμε στην Ελλάδα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι. Μα η ευλογιά δεν αφορά το μοσχάρι, αφορά άλλα ζώα. Άρα, εκεί το να έρθει κάποιος και να πει «φταίει η κυβέρνηση» ή με κάποιο μαγικό τρόπο, τι; Θα βάλει κάποιος πλαφόν στο μοσχάρι; Δεν θα έχεις μοσχάρι την επόμενη μέρα.
Άρα, έχει σημασία να καταλάβουμε πού μπορούμε να παρέμβουμε και πού δεν μπορούμε να παρέμβουμε.
Αν αυξάνεται η τιμή του κακάο παγκόσμια, γιατί υπάρχει στη Βραζιλία ξηρασία, δεν μπορεί να κάνει κάτι η Ελληνική Κυβέρνηση. Οποιαδήποτε κυβέρνηση δεν μπορεί να κάνει κάτι.
Νίκος Μάνεσης: Ακριβαίνει η σοκολάτα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Άρα, έχει πολύ μεγάλη σημασία και εσείς που έχετε έναν ρόλο, να εξηγείτε πού μπορούμε να παρέμβουμε -και μπορούμε να παρέμβουμε σε πολλά επίπεδα- και πού δεν μπορούμε να παρέμβουμε.
Νίκος Μάνεσης: Ευθέως κάνω την ερώτηση: 13ος και 14ος μισθός. Αφορά και σε Δημόσιο και συνταξιούχους.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι.
Νίκος Μάνεσης: Σκέψη για επιστροφή, έστω και τμηματικά, 13ου και χρονοδιάγραμμα για 14ο;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι, δεν είναι στον προγραμματισμό μας, με αυτή την έννοια. Αλλά θέλω να θυμίσω ότι αυξήσεις στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων έχουν γίνει. Και έχουν γίνει αυξήσεις όχι μόνο στους οριζόντιους μισθούς, αλλά και στους πραγματικούς μισθούς διότι και οι δημόσιοι υπάλληλοι ωφελούνται από τις μειώσεις φόρων. Δηλαδή, ένας δημόσιος υπάλληλος με τρία παιδιά θα έχει σημαντική αύξηση του πραγματικού του μισθού.
Έχουν γίνει αυξήσεις στους προϊσταμένους, στα επιδόματα θέσεων. Είναι πολύ σημαντικό αυτό, γιατί αν σε κάποιον αναθέσεις μια παραπάνω ευθύνη, θέλω να πληρώνονται καλύτερα.
Έχουμε για πρώτη φορά -και να το ακούσουν αυτό οι τηλεθεατές μας, γιατί δεν έχει αναδειχθεί επαρκώς- μπόνους παραγωγικότητας στο Δημόσιο. Με βάση την αξιολόγηση, μπορείς να πάρεις στο τέλος του χρόνου ένα μπόνους, αν πετύχεις τους στόχους σου.
Αυτά είναι όλα καινούργιες παρεμβάσεις για τους δημόσιους υπαλλήλους, που τελικά στηρίζουν το πραγματικό τους εισόδημα, και βέβαια σε επιμέρους κατηγορίες -γιατί και αυτοί εν τη ευρεία έννοια δημόσιοι υπάλληλοι είναι, οι ένστολοί μας- σημαντικότατες αυξήσεις στα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, στην Αστυνομία, στην Πυροσβεστική.
Άρα, συνολικά, νομίζω ότι το κεφάλαιο Δημόσιο, σε όλες του τις εκφάνσεις, η κυβέρνηση το στηρίζει έμπρακτα, χωρίς να καταφύγουμε σε εύκολες λύσεις τις οποίες ουσιαστικά και δεν τις αντέχει η οικονομία μας στην πλήρη της έκταση -δεν μπορούμε να δώσουμε 13ο και 14ο μισθό έτσι όπως το εννοεί η αντιπολίτευση- αλλά και μου φαίνονται και πολύ απλοϊκές προσεγγίσεις.
Ξέρετε, πολλές φορές αισθάνομαι ότι όταν η αντιπολίτευση δεν έχει τι να πει, που είναι κάτι αρκετά συχνό, καταφεύγουμε στα κλισέ.
Νίκος Μάνεσης: Μιας και με φέρατε στα της πολιτικής, ένα σχόλιο για τα όσα έχουν διαμειφθεί με την κα Καρυστιανού, η οποία εμφανίζεται δεύτερη μετά τη Νέα Δημοκρατία σε κάποιες δημοσκοπήσεις, χωρίς καν να έχει ανακοινώσει το κόμμα και κάποιο πρόγραμμα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, είναι παράξενο, ξέρετε, δημοσκοπικά, θα έλεγα, δεν ξέρω και πόσο δεοντολογικό είναι, να μετριούνται κόμματα τα οποία ακόμα δεν έχουν καν δημιουργηθεί. Δεν γίνεται μόνο με την περίπτωση της κας Καρυστιανού.
Νίκος Μάνεσης: Έγινε και με τον κ. Τσίπρα, ναι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Έγινε και με τον κ. Τσίπρα. Θα αποτυπωθεί η πραγματικότητα όταν έχουμε συγκεκριμένες εξαγγελίες. Εγώ το μόνο το οποίο, και δεν θέλω να πω κάτι παραπάνω για το θέμα αυτό… Ξέρετε, υπάρχει μια απόσταση μεγάλη μεταξύ του να είσαι γονιός ενός θύματος μιας εθνικής τραγωδίας και αρχηγός κόμματος. Η απόσταση είναι μεγάλη. Αφήστε να δούμε πώς θα διανυθεί.
Νίκος Μάνεσης: Εκλογές οριστικά το 2027;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εκλογές το 2027, την άνοιξη.
Νίκος Μάνεσης: Άνοιξη 2027.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το σημειώσατε.
Νίκος Μάνεσης: Το σημείωσα. Γιατί κάθε φορά εγώ σημειώνω κάτι και σας λέω, μου το είπατε, δεν ήταν έτσι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θυμάστε, όμως…
Νίκος Μάνεσης: Πολύ καλά θυμάμαι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θυμάστε ότι και πριν από τις εκλογές του 2023, όταν είχαμε ξαναμιλήσει, και σας έλεγα τότε ότι οι εκλογές θα γίνουν στο τέλος της τετραετίας, πολλοί το αμφισβητούσαν.
Νίκος Μάνεσης: Εξακολουθούν πολλοί να το αμφισβητούν αυτή τη χρονική στιγμή, και από το κόμμα σας. Ράβουν κοστούμια, ετοιμάζονται, αρχίζουν συγκεντρώσεις και τα λοιπά. Εσείς το κλειδώνετε, άνοιξη 2027 εκλογές.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, πρέπει να σας πω ότι όντως γίνονται πολλές συγκεντρώσεις από τα στελέχη μας, ειδικά τώρα τέτοια εποχή που κόβουμε πίτες.
Νίκος Μάνεσης: Είναι οι πίτες περισσότερες.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και εγώ αμέσως μετά θα βρεθώ να κάνω μία βόλτα στο Μαρούσι, να δω τι γίνεται στην αγορά. Το κάνω, εξάλλου, συχνά, θέλω να σας θυμίσω. Θέλω να βγαίνω από το γραφείο μου όσο πιο συχνά γίνεται. Χθες βρέθηκα στον «Ερυθρό», μετά από μία εφημερία.
Βγαίνω συνήθως χωρίς κάποια ιδιαίτερη προετοιμασία. Είναι χρήσιμο και για εμένα, ξέρετε, να μπορώ να μιλώ με τους πολίτες, οι οποίοι θα μου πούνε και τα καλά και τα στραβά.
Νίκος Μάνεσης: Να υπάρχει ιδίαν αντίληψη, ιδίαν άποψη.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Οι πολίτες, ξέρετε, θα μου πουν και τα καλά και τα στραβά. Και τα παράπονά τους, αλλά να ακούμε και τα καλά.
Και πρέπει να σας πω ότι ειδικά για το Εθνικό Σύστημα Υγείας γίνεται μία τεράστια προσπάθεια. Τα επείγοντα εξακολουθούν πάντα να είναι δύσκολα, μία εφημερία δεν είναι απλή υπόθεση, αλλά δεν έχει σχέση η εφημερία πια στα μεγάλα νοσοκομεία της Αθήνας σήμερα με αυτό που ήταν πριν από κάποια χρόνια.
Νίκος Μάνεσης: Προσωπικό λείπει, όμως.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα έρθω στο προσωπικό. Το λεγόμενο «βραχιολάκι», οι ανακαινίσεις των Τμημάτων Επειγόντων Περιστατικών, οι παρεμβάσεις που γίνονται στις υποδομές μας. Πήγα στα χειρουργεία του «Αγίου Σάββα». Δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν από τα καλύτερα χειρουργεία του καλύτερου ιδιωτικού νοσοκομείου.
Το Εθνικό Σύστημα Υγείας αλλάζει. Το λέω γιατί ήταν μία από τις κεντρικές μου δεσμεύσεις. Πέφτουν πολλά χρήματα στις υποδομές, πέφτουν πολλά χρήματα στην ψηφιοποίηση. Προσλαμβάνουμε προσωπικό, όχι όσο θα θέλαμε.
Νίκος Μάνεσης: Δεν υπάρχουν ενδιαφερόμενοι;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Για τους νοσηλευτές και τις νοσηλεύτριες είναι το μεγάλο μας πρόβλημα.
Νίκος Μάνεσης: Το υγειονομικό προσωπικό.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εκεί, γιατί εκεί νομίζω ότι είναι το μεγάλο πρόβλημα, όχι μόνο του ελληνικού συστήματος υγείας, έχουμε έλλειψη νοσηλευτών.
Νοσηλεύτριες και νοσηλευτές -και το λέω και στα νέα παιδιά που μας ακούνε- είναι μία καριέρα που πάντα θα είναι σε ζήτηση. Ειδικά την εποχή, ξέρετε, της τεχνητής νοημοσύνης, όταν κάποιος είναι 16, 17, 18 χρονών και θέλει να σκεφτεί «πώς θα είναι η ζωή μου σε 15, 20 χρόνια από τώρα», γιατί μπορεί να υπάρχουν επαγγέλματα τα οποία δεν θα υπάρχουν τότε, άλλα καινούργια επαγγέλματα τα οποία θα δημιουργηθούν, είναι βέβαιο ότι νοσηλευτές και νοσηλεύτριες θα χρειαζόμαστε περισσότερες και περισσότερους από όσους έχουμε σήμερα.
Νίκος Μάνεσης: Να επιστρέψω στα της πολιτικής. Οι δημοσκοπήσεις, αν γίνονταν σήμερα εκλογές, σας δείχνουν να κερδίζετε, χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Δεν δείχνουν τη Νέα Δημοκρατία αυτοδύναμη. Θα πάτε σε απόπειρες συνεργασίας; Τι ακριβώς θα κάνετε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, απέχουμε ακόμα αρκετά, έναν χρόνο και, από τις εκλογές. Πρώτη παρατήρηση. Στην πολιτική ένας χρόνος είναι ένας αιώνας, ειδικά αν λάβει κανείς υπόψη το πόσο γρήγορα αλλάζουν τα πράγματα και σε τι ευμετάβολο περιβάλλον είμαστε αυτή τη στιγμή.
Δεύτερη παρατήρηση. Και πριν από τις εκλογές του 2023 οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι η Νέα Δημοκρατία ήταν στο 33-34% και ο ΣΥΡΙΖΑ θυμάμαι τότε τον έδειχναν στο 25-26-27% και τελικά πήγαμε στο 41% και ο ΣΥΡΙΖΑ στο 20%. Το λέω απλά για να θυμόμαστε ότι δεν πέφτουν πάντα μέσα οι δημοσκοπήσεις.
Τρίτη παρατήρηση. Εγώ πιστεύω στις αυτοδύναμες κυβερνήσεις. Σκεφτείτε να είχαμε μία κρίση, σαν την κρίση του Έβρου ή σαν την πανδημία, και να έπρεπε εκείνη τη στιγμή να συνεννοηθούμε με άλλα κόμματα και να πάρουμε συλλογικές αποφάσεις.
Πιστεύω ότι οι αυτοδύναμες κυβερνήσεις εξυπηρετούν καλύτερα την υλοποίηση μιας τολμηρής μεταρρυθμιστικής ατζέντας. Για να δανειστώ και μία ναυτική αναλογία, γιατί είχαμε τον «Κίμωνα»: το δικό μου σύνθημα είναι «πρόσω ολοταχώς». Πρόσω ολοταχώς στις μεγάλες αλλαγές, στην υλοποίηση του προγράμματός μας, σε μία χώρα η οποία θα καλύψει το χαμένο έδαφος από την Ευρώπη. Αυτό, κατά την άποψή μου πάντα, γίνεται καλύτερα με αυτοδύναμες κυβερνήσεις.
Αλλά τελικά, για να απαντήσω ερώτημά σας, ο κυρίαρχος ελληνικός λαός θα καθορίσει, με βάση τους κανόνες του παιχνιδιού έτσι όπως έχουν διαμορφωθεί από τον εκλογικό νόμο, γιατί δεν τίθεται κανένα ζήτημα αλλαγής του εκλογικού νόμου, αν η επόμενη κυβέρνηση της χώρας πρέπει να είναι αυτοδύναμη ή πρέπει να είναι μία κυβέρνηση συνεργασίας.
Νίκος Μάνεσης: Αν δεν είναι αυτοδύναμη ή συνεργασίας, τότε τίθεται ζήτημα ηγεσίας;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Τώρα, με πάτε…
Νίκος Μάνεσης: Είναι 1,5 χρόνος.
Κυριάκος Μητσοτάκης: …με πάτε πάρα πολύ μακριά.
Κανείς δεν είναι ισόβιος και όλοι κρινόμαστε τελικά από τα αποτελέσματα. Εγώ ξέρω ότι πριν από λίγες μέρες συμπληρώθηκε μία δεκαετία από τότε που οι πολίτες με εξέλεξαν -δεν με διόρισε κανείς, θυμίζω ότι οι πολίτες με εξέλεξαν- Πρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας και μάλιστα, όπως θυμάστε, δεν ήμουν και το φαβορί τότε.
Ξέρω ότι για μία δεκαετία έχω καταφέρει να έχω τη Νέα Δημοκρατία πρώτη πολιτική δύναμη και κυρίαρχη πολιτικά. Και θέλω να συνεχίσω σε αυτή τη διαδρομή, όχι γιατί είναι αυτό θέμα προσωπικής φιλοδοξίας, γιατί πιστεύω ότι σήμερα η πολιτική σταθερότητα που δίνει η Νέα Δημοκρατία είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να έχουμε σταθερές αυξήσεις στους μισθούς, σταθερή πρόοδο στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, σταθερή επένδυση στις Ένοπλες Δυνάμεις. Άρα, όλοι ανά πάσα στιγμή κρινόμαστε από τα αποτελέσματα.
Εγώ σας είπα ότι φιλοδοξώ να διεκδικήσω, να διεκδικήσουμε -θέλω να χρησιμοποιώ πάντα α’ πληθυντικό και όχι α’ ενικό- μία τρίτη τετραετία. Έχουμε πολλά πράγματα να κάνουμε ακόμα, έχουμε μία πολύ σημαντική Συνταγματική Αναθεώρηση, η οποία πρέπει να γίνει σε δύο κύκλους. Θα ξεκινήσει σε λίγους μήνες από τώρα η διαδικασία, θα ολοκληρωθεί στην επόμενη Βουλή, θα απαιτήσει από τη φύση της, γιατί αυτό επιβάλλει το Σύνταγμα, ευρύτερες συναινέσεις.
Να αλλάξουμε το άρθρο 86, επιτέλους, περί ευθύνης Υπουργών, κάτι για το οποίο θέλω να θυμίσω ότι αγωνίζομαι από το 2006, όταν κανείς δεν ασχολείτο με το ζήτημα αυτό.
Να αλλάξουμε το άρθρο 16, να επιτρέψουμε, επιτέλους και με το γράμμα του Συντάγματος, μη κρατικά πανεπιστήμια στη χώρα μας.
Να κάνουμε μία σειρά από άλλες σημαντικές παρεμβάσεις. Να δούμε το ζήτημα της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων μέσα από ένα διαφορετικό πρίσμα, βάζοντας και την έννοια της αξιολόγησης.
Είναι σημαντικές αλλαγές αυτές οι οποίες πρέπει να γίνουν και οι οποίες μπορούν να ολοκληρωθούν μόνο σε μία τρίτη κυβερνητική θητεία, έτσι όπως τουλάχιστον εμείς την οραματιζόμαστε.
Νίκος Μάνεσης: Μια και εμμέσως αναφερθήκατε στα της παιδείας, μέσω της επόμενης συζήτησης για τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Οδεύουμε προς το εθνικό απολυτήριο για να υπάρχει περισσότερο ενδιαφέρον για τις τάξεις του Λυκείου, όπου μέχρι στιγμής οι μαθητές αφήνουν τα μαθήματα και εστιάζουν στις πανελλαδικές. Αυτό μήπως ενέχει τον κίνδυνο να αυξηθούν τα φροντιστήρια; Και μήπως πέφτουν πολλές εξετάσεις για τους μαθητές;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Είναι ένα πολύ εύλογο ερώτημα. Ξέρω ότι υπάρχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον από τους γονείς και από τους ίδιους τους μαθητές. Και, προφανώς, κανείς δεν θα έκανε τέτοιες αλλαγές χωρίς μια μεγάλη και μακρά περίοδο διαβούλευσης.
Τι έχω ζητήσει, λοιπόν, από την Υπουργό Παιδείας. Άμεσα θα ξεκινήσουμε έναν μεγάλο εθνικό διάλογο για το Λύκειο. Μην πούμε τώρα για το εθνικό απολυτήριο. Συνολικά…
Νίκος Μάνεσης: Για το Λύκειο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Συνολικά για το νέο Λύκειο, έτσι όπως εμείς το οραματιζόμαστε. Θα συστήσουμε μια επιτροπή με πρόσωπα εγνωσμένου κύρους. Θα καταθέσουμε τις αρχικές δικές μας σκέψεις, χωρίς όμως να θεωρούμε ότι αυτές είναι μονόδρομος. Να το πω αλλιώς: μπορεί να θέσουμε ένα μενού επιλογών προς συζήτηση έτσι ώστε να καταλήξουμε μέσα στους επόμενους έξι με εννιά μήνες, σε μια πρόταση η οποία ελπίζω θα έχει ευρύτερη διακομματική συναίνεση.
Γι’ αυτό το οποίο αποκαλούμε «εθνικό απολυτήριο», έχει τοποθετηθεί θετικά ήδη το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ. Άρα, θεωρώ ότι υπάρχει ένα πεδίο να μπορούμε να δούμε πώς θα σταματήσει το Λύκειο να είναι απλά ένας μηχανισμός προετοιμασίας εξετάσεων, θα αποκτήσει αυτοτελή χαρακτήρα, χωρίς όμως να χάσουμε και τα μεγάλα πλεονεκτήματα των πανελλαδικών εξετάσεων, που είναι η αντικειμενικότητα και ο αδιάβλητος χαρακτήρας τους.
Άρα, αυτός ο διάλογος θα ξεκινήσει άμεσα, θα είναι μακρής. Δεν μπορούμε να πειραματιστούμε με αυτές τις αλλαγές. Απαιτούν και ενημέρωση, απαιτούν και συζήτηση με τους γονείς, με τους μαθητές, με τους δασκάλους, με τους καθηγητές, έτσι ώστε να μπορούμε, ευελπιστώ το φθινόπωρο, να φτάσουμε σε ένα πλαίσιο, το οποίο και αυτό θα εφαρμοστεί σταδιακά, όπως καταλαβαίνετε.
Διότι όταν έχεις παιδιά αυτή τη στιγμή στην Ά, στη Β´, στην Γ´ Λυκείου, αυτά έχουν μπει σε έναν τρόπο προετοιμασίας. Μπορεί αυτή η αλλαγή να αφορά τα παιδιά που σήμερα είναι στο Γυμνάσιο, έτσι ώστε καθώς προχωρούν στο Λύκειο να αντιμετωπίσουν ένα διαφορετικό Λύκειο.
Αλλά αυτό είναι το χρονοδιάγραμμα το οποίο έχω στο μυαλό μου. Ένας τουλάχιστον εξάμηνος εκτενής εθνικός διάλογος γύρω από το θέμα αυτό και μια ενδεχόμενη νομοθέτηση το φθινόπωρο του 2026.
Νίκος Μάνεσης: Μια ερώτηση επ’ αυτών: στον διάλογο που θα γίνει θα μπει και το γεγονός, το οποίο από ό,τι φαίνεται είναι κάτι που αφορά την Ελλάδα περισσότερο, δεν βλέπω στη Δύση και στην Ευρώπη να είναι σε πλήρη ανάπτυξη: φροντιστήρια εκτός σχολείου, ιδιαίτερα μαθήματα εκτός σχολείου; Και όποιος θέλει να μάθει μια ξένη γλώσσα, όποια γλώσσα και να είναι, θα πάει σε ένα Ινστιτούτο. Σε άλλες χώρες αυτά γίνονται μέσα στο σχολείο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα έλεγα ότι και στην Ελλάδα διδάσκουμε ξένες γλώσσες στο σχολείο, από το Δημοτικό, και δύο μάλιστα. Άρα…
Νίκος Μάνεσης: Δεν θυμάμαι πολλούς να έχουν πάρει το Proficiency μέσα από το σχολείο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εμείς θέλουμε να δίνουμε περισσότερες δυνατότητες και περισσότερες δεξιότητες στο σχολείο, ώστε να υπάρχει λιγότερη ανάγκη για εξωσχολική επιμόρφωση. Φροντιστήρια και ιδιαίτερα δεν υπάρχουν μόνο στην Ελλάδα, απλά εδώ υπάρχουν σε μεγαλύτερη ένταση.
Και θέλω επίσης να θυμίσω ότι το ψηφιακό φροντιστήριο είναι μία σημαντική καινοτομία. Αυτή τη στιγμή οι μαθητές και οι μαθήτριες που προετοιμάζονται για τις εξετάσεις έχουν πρόσβαση σε πολύ ποιοτικό υλικό, διαδικτυακά, και αυτό για παιδιά που είναι σε απομονωμένες περιοχές της χώρας ή για γονείς, οικογένειες που δεν έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν φροντιστήρια, είναι μία κάποια όχι αμελητέα βοήθεια.
Νίκος Μάνεσης: Μια και αναφερόμαστε στα παιδιά μας, στους νέους, βλέπουμε αύξηση της παραβατικότητας και της βιαιότητας. Δηλαδή, βλέπαμε τα προηγούμενα χρόνια επεισόδια, τα οποία είχαν να κάνουν και με τα social media. Δηλαδή μία ομάδα νεαρών λίντσαραν κάποιον, για να «ανεβάσουν» και να πάρουν likes. Τώρα έχουν φτάσει και στους φόνους. Τι κάνουμε για να περιορίσουμε…;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εμείς, καταρχάς, έχουμε ένα συνολικό σχέδιο για την ανήλικη παραβατικότητα. Είναι ένα πολύ σύνθετο κεφάλαιο, με πολλές επιμέρους διαστάσεις: από την πλατφόρμα για το bullying στα σχολεία, μέχρι την καλύτερη αστυνόμευση. Το βλέπουμε σε περιοχές που συχνάζουν έφηβοι, στη Γλυφάδα, στην Κηφισιά, όπου είχαμε τέτοια περιστατικά, να μην τις χαρακτηρίσω συμμορίες, αλλά ομάδες νέων που ουσιαστικά ασκούσαν βία πάνω σε άλλα παιδιά.
Αλλά να αναφέρω δύο στοιχεία πολιτικής, τα οποία έχουν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον για εμένα. Χθες είχα μία μεγάλη σύσκεψη, παρουσία του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, για ένα πάρα πολύ σημαντικό πρόγραμμα για την ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων.
Η ψυχική υγεία πια είναι μείζον ζήτημα και είναι καλό ότι τα παιδιά μας μιλούν ανοιχτά για τα ζητήματα αυτά. Τη δική μας εποχή, όπως θυμάστε, ήταν λίγο ταμπού τα θέματα αυτά. Τώρα τα παιδιά μιλούν ανοιχτά.
Έχουμε, λοιπόν, ένα πολύ σημαντικό πρόγραμμα επιμόρφωσης δασκάλων, παιδιάτρων, για τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να αντιμετωπίσουν προβλήματα που έχουν να κάνουν με την ψυχική υγεία ενός παιδιού ή ενός εφήβου.
Πώς θα γίνει η πρώτη διάγνωση, πώς θα υποστηρίξουμε το δημόσιο σύστημα με παραπάνω θεραπευτές, έτσι ώστε να μπορούν οι δημόσιες δομές να υποστηρίζουν τα παιδιά τα οποία έχουν ψυχολογικά προβλήματα.
Και βέβαια, τι θα κάνουμε τελικά για το ζήτημα των social media. Ήμασταν από τις πρώτες χώρες που θέσαμε το ζήτημα αυτό. Εγώ θεωρώ ότι…
Νίκος Μάνεσης: Σκέφτεστε «κόφτη»;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Σκεφτόμαστε τα πάντα, δεν αποκλείουμε τίποτα. Μελετάμε με μεγάλη προσοχή και το παράδειγμα της Αυστραλίας, της καθολικής απαγόρευσης από μία ηλικία και κάτω. Η ηλικία την οποία θα θέσουμε εμείς είναι τα 15, όχι τα 16.
Ήδη υπάρχουν εργαλεία, και θέλω να το τονίσω αυτό, έχουμε μέσα στο gov.gr το parco.gov.gr (parental controls), όπου οι γονείς μπορούν να μπουν από εκεί, να παραμετροποιήσουν το τηλέφωνο του παιδιού τους, ώστε αν εσείς είστε γονιός και, παραδείγματος χάρη, δεν θέλετε το παιδί σας να έχει πρόσβαση σε μία συγκεκριμένη εφαρμογή ή θέλετε να είναι σε αυτή την εφαρμογή μία ώρα την ημέρα, μπορείτε μέσα από αυτή την εφαρμογή να παραμετροποιήσετε το τηλέφωνο του παιδιού σας. Και ενθαρρύνω όλους τους γονείς αυτό να το κάνουν.
Μπορεί, όμως, κ. Μάνεση, και αυτό να μην είναι αρκετό. Τι ξέρω; Εγώ δεν θέλω τα παιδιά να είναι κολλημένα μπροστά σε μία οθόνη αντί να βγαίνουν έξω να παίζουν, να αθλούνται, να παίζουν ένα μουσικό όργανο…
Νίκος Μάνεσης: Να βλέπουν λίγο ορίζοντα, να μην είναι και πολύ….
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και το βλέπετε γύρω σας. Βλέπετε παιδιά, παρέες και επικοινωνούν μέσα από το κινητό. Είναι πρόβλημα. Μας το λένε οι γονείς οι ίδιοι.
Νίκος Μάνεσης: Είναι εξάρτηση.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν είναι εξάρτηση, έχει τα ίδια χαρακτηριστικά εξάρτησης με άλλες εξαρτήσεις, δεν αφορά μόνο τα παιδιά, αφορά και εμάς. Αν δείτε πόσο χρόνο, εμείς πόσο ενστικτωδώς πιάνουμε το κινητό….
Νίκος Μάνεσης: Μα έχετε δει στους δρόμους τι γίνεται; Αυτοκίνητα τα οποία λοξοδρομούν γιατί κάποιος είναι στα social media.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Μιας και μου μιλάτε για τα αυτοκίνητα, να πω και κάτι ακόμα που νομίζω ότι είναι σημαντικό, γιατί κάνετε μία πολύ ωραία εκπομπή με θέματα που ενδιαφέρουν πραγματικά την κοινωνία: οδική ασφάλεια, νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, κάμερες.
Για πρώτη φορά, το 2025, είδαμε μία σημαντική μείωση στα θανατηφόρα τροχαία. Με κάνει πολύ χαρούμενο αυτό. Σκεφτείτε ότι είχαμε 150 λιγότερους νεκρούς από ό,τι είχαμε, στατιστικά, τα προηγούμενα χρόνια, και μπορούμε να πάμε και πολύ καλύτερα.
Και για πρώτη φορά βλέπουμε ότι προβλήματα τα οποία θεωρούσαμε ότι είναι περίπου άλυτα, λες και έχουμε κάποιο θέμα εμείς οι Έλληνες να σκοτωνόμαστε στον δρόμο, όχι, είναι θέμα εκπαίδευσης και εφαρμογής του νόμου.
Και να σας πω κάτι; Όταν υπάρχουν ήδη κάμερες που σας στέλνουν αυτόματα την κλήση και δεν παρεμβαίνει κανείς, δεν μπορείς να πάρεις τηλέφωνο να πεις «σβήσε μου την κλήση» ή το ένα ή το άλλο, η τεχνολογία λύνει πολλά τέτοια ζητήματα και τελικά όλοι προσαρμοζόμαστε και αλλάζουμε τη συμπεριφορά μας.
Θέλει συν Αθηνά και χείρα κίνει. Θέλει και εκπαίδευση, αλλά θέλει και το φόβητρο ότι το κράτος είναι εδώ, επιβάλλει τον νόμο και αν παρανομήσεις στον δρόμο, δεν θέτεις μόνο σε κίνδυνο την δική σου ζωή, των συνεπιβατών σου, θέτεις και σε κίνδυνο τη ζωή άλλων.
Ειδικά για το θέμα του αλκοόλ, εγώ χαίρομαι για τα αλκοτέστ, γιατί ξέρω ότι αν θέλεις να γυρίσεις σπίτι σου στη 1:00 το πρωί και ξαφνικά σε σταματάει… Τα βλέπετε, γίνονται συνέχεια. Σταματάς και σε υποβάλλουν σε μία μικρή χρονική καθυστέρηση. Οι πολίτες λένε «μπράβο», όμως. Λίγοι είναι αυτοί που γκρινιάζουν. Λένε μπράβο, γιατί έτσι θα γίνει, δεν μπορεί να γίνει αλλιώς.
Και νομίζω ότι αυτή η κουλτούρα, ειδικά στα νέα παιδιά, ότι αν οδηγούμε δεν πίνουμε, αρχίζει και περνάει. Και έτσι τελικά αλλάζουν οι συνειδήσεις και έτσι σώζουμε ζωές.
Νίκος Μάνεσης: Να έρθουμε στο διεθνές πεδίο. Υπάρχει ένταση στο Ιράν, Βενεζουέλα, Γροιλανδία. Για τη Βενεζουέλα ήθελα να ρωτήσω. Είναι γεγονός ότι ο Maduro ήταν ένας δικτάτορας, δεν το συζητάμε αυτό το πράγμα. Έτσι, όμως, λύνονται τα προβλήματα με χώρες με τις οποίες έχεις πρόβλημα; Δηλαδή, αρπάζεις, να το πω έτσι απλά, έναν Πρόεδρο και μετά κοιτάς να βάλεις και χέρι στον φυσικό πλούτο μιας χώρας; Το λέω γιατί υπάρχουν και άλλες ασθενείς χώρες δίπλα σε ισχυρές. Και αν αποτελεί προηγούμενο τα πράγματα είναι δύσκολα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι. Η απομάκρυνση του Maduro -έτσι όπως έγινε…
Είναι αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη για να περάσει η Βενεζουέλα στη δημοκρατία. Και προφανώς, εμείς ήμασταν σαφείς ότι η παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου είναι κάτι το οποίο δεν μας βρίσκει σύμφωνους. Και το είπαμε με όλους τους τρόπους.
Από την άλλη, ο Maduro ήταν ένας στυγνός δικτάτορας και σίγουρα μπορεί να υπάρχουν καλύτερες προοπτικές για τη Βενεζουέλα.
Αλλά αν μου πείτε αν αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο λύνονται τα προβλήματα, όχι. Η Ελλάδα παραμένει προσκολλημένη στο Διεθνές Δίκαιο και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών.
Από την άλλη, το να κάνει κανείς συγκρίσεις τώρα μεταξύ αυτού που έγινε στη Βενεζουέλα ή αυτού το οποίο έγινε στη Ρωσία και στην Ουκρανία, προφανώς καταλαβαίνετε ότι αυτές οι συγκρίσεις είναι παντελώς, μα παντελώς άστοχες.
Νίκος Μάνεσης: Γροιλανδία;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Για τη Γροιλανδία η θέση της Ελλάδος και της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι απολύτως σαφής: η Γροιλανδία ανήκει στο Βασίλειο της Δανίας. Είναι έδαφος του ΝΑΤΟ. Τυπικά δεν είναι έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά ανήκει στη Δανία. Μόνο η Δανία μπορεί να αποφασίσει για το μέλλον της.
Πιστεύω και ελπίζω ότι θα βρεθεί ένας τρόπος συνεννόησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, που έχουν εύλογη ανησυχία για την ασφάλεια στην Αρκτική. Μπορούν, όμως, να απαντήσουν στα προβλήματα ασφάλειας τους με βάσεις στη Γροιλανδία, με παραπάνω στρατεύματα -τα είχαν, εξάλλου, στο παρελθόν-, χωρίς να φτάσουμε σε άλλες λύσεις που θα παραβιάζουν κατάφωρα το Διεθνές Δίκαιο και θα οδηγούσαν, μην έχετε καμία αμφιβολία, σε μια καταστροφική σύγκρουση την Ευρώπη με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Άρα, είναι ένα σενάριο το οποίο είναι απευκταίο. Όλοι πρέπει να εργαστούμε για να πείσουμε τις Ηνωμένες Πολιτείες, να βρούμε μια λύση η οποία θα αντιμετωπίζει τις ανησυχίες των Ηνωμένων Πολιτειών μέσα από ένα πλαίσιο συνεργασίας και όχι σύγκρουσης.
Νίκος Μάνεσης: Επιστροφή στην Ελλάδα γιατί θέλω να σας κάνω το ερώτημα. Αυτή η ιστορία που έγινε με την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, FIR, το πρόβλημα το γνωστό. Παραιτήθηκε και ο επικεφαλής της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας. Μας λένε οι αρμόδιοι ότι είναι ασφαλή τα εργαλεία και τα μηχανήματα, αλλά μπορεί και να ξανασυμβεί. Τι προκύπτει και πότε θα τα αλλάξουμε τα απαρχαιωμένα αυτά μηχανήματα;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν κρύβομαι πίσω από το δάχτυλο μου. Το περιστατικό αυτό ήταν πολύ ανησυχητικό ως προς την έκτασή του. Όμως, από την άλλη, δεν υπήρξε κανένα ζήτημα ασφάλειας πτήσεων.
Όμως, αυτό δεν μπορεί να είναι άλλοθι ούτε μπορεί να είναι δικαιολογία για να ξαναγίνει. Δεν μπορεί να κλείνει ο εναέριος χώρος της χώρας. Έκλεισε για λόγους ασφάλειας.
Ζήτημα ασφάλειας πτήσεων, έστω και με τα παλιά μηχανήματα, δεν υπάρχει. Να το πω πολύ απλά: Ποιο είναι το θέμα μας; Ότι τα παλιά μηχανήματα δεν μας επιτρέπουν να έχουμε περισσότερα αεροπλάνα στον εναέριο χώρο. Αυτό έχει επιπτώσεις το καλοκαίρι, διότι όταν έρχονται πολλά αεροπλάνα, υπάρχουν καθυστερήσεις.
Άρα, ένας βασικός λόγος που θέλουμε και αναβαθμίζουμε τον εξοπλισμό μας δεν είναι απλά για να τα κάνουμε ακόμα πιο ασφαλή, ασφάλεια υπάρχει στις πτήσεις, είναι για να μπορέσουμε να αυξήσουμε τη χωρητικότητα του εναέριου χώρου, έτσι ώστε να μπορούν να προσγειώνονται και να απογειώνονται περισσότερα αεροπλάνα, ειδικά το καλοκαίρι που υπάρχει μεγαλύτερη ζήτηση.
Νίκος Μάνεσης: Πότε ολοκληρώνεται αυτός ο εξοπλισμός;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αυτός ο εξοπλισμός θα ολοκληρωθεί εντός των επόμενων δύο ετών. Κληρονομήσαμε, δυστυχώς, μία πολύ δύσκολη κατάσταση, μία προβληματική σύμβαση…
Νίκος Μάνεσης: Ναι, αλλά είστε και πολλά χρόνια κυβέρνηση πια.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν είναι άλλοθι αυτό. Λοιπόν, βρίσκεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Θα το ξεπεράσουμε το πρόβλημα, με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο και με διαδικασίες κατεπείγοντος, ο εκσυγχρονισμός του εξοπλισμού των επικοινωνιών και του ελέγχου του εναέριου χώρου της χώρας αντιμετωπίζεται ήδη, σε συνεννόηση με την Κομισιόν.
Νίκος Μάνεσης: Τώρα που σας βλέπω, θέλω να κάνω επί προσωπικού μία-δύο ερωτήσεις, αν μου επιτρέπετε και οδεύοντας και προς το τέλος της συνάντησής μας αυτής.
Όλοι μας κάποια στιγμή το βράδυ χαλαρώνουμε από ό,τι έχουμε περάσει την ημέρα, αποσυμφόρηση από το άγχος. Εσείς όταν κάθεστε μόνος σας και κάνετε ό,τι θέλετε ή με τους δικούς σας, σκέφτεστε τη ζωή σας εκτός της μάχιμης, της ενεργής πολιτικής;
Για να γίνετε και κανονικότερος άνθρωπος δηλαδή, καμιά εκδρομή, καμιά βόλτα, κανέναν καφέ με φίλους, κανένα σινεμά.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ξέρετε, δυστυχώς, στην πολιτική συχνά -και το συζητάμε με την οικογένειά μου χαριτολογώντας- κάνουμε πολλά σχέδια τα οποία δεν υλοποιούνται. Είχαμε κι εδώ τώρα ένα σχέδιο, θέλαμε να φύγουμε τρεις μέρες μετά την Πρωτοχρονιά, λίγο μέχρι τα Φώτα.
Νίκος Μάνεσης: Δεν προέκυψε το σχέδιο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: «Κουβά» πήγε το σχέδιο. Γιατί καταλαβαίνετε ότι συνεχώς έχουμε… Αλλά το έχουμε ως οικογένεια αποδεχτεί αυτό. Προσπαθώ πάντα να φυλάω λίγο ελεύθερο χρόνο για να αθλούμαι, το θεωρώ απαραίτητο για την ψυχική και σωματική μου υγεία.
Νίκος Μάνεσης: Υγεία και ευεξία, είναι πολύ σημαντικό αυτό. Συνεχίζετε με το μπάσκετ που παίζατε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Παίζω. Τώρα, ευτυχώς, η μέση μου είναι καλά. Παίζω ποδόσφαιρο, παίζω ό,τι μπορώ, ό,τι προφτάσω. Και φυσικά πρέπει να έχω ευελιξία, διότι τα προγράμματά μου είναι πολύ «βαριά».
Νίκος Μάνεσης: Ένας πολιτικός πρέπει να είναι και ευέλικτος, ούτως ή άλλως.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Να περνάω κι εγώ χρόνο με την οικογένειά μου. Για μένα το Σάββατο κατά κανόνα είναι εργάσιμη μέρα, τουλάχιστον μέχρι το μεσημέρι, τουλάχιστον προσπαθώ να προστατεύω τις Κυριακές μου, να διαβάζω λίγο το βράδυ, να βλέπω αθλητικά, να παρακολουθώ τις ελληνικές ομάδες μπάσκετ, ποδόσφαιρο.
Νίκος Μάνεσης: Πρόσφατα έμαθα ότι βλέπετε και Netflix.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Βεβαίως βλέπω.
Νίκος Μάνεσης: Ταινίες διάφορες και σειρές.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, «Emily in Paris» και -γιατί όχι;- ίσως «Emily in Athens», πού ξέρεις;
Νίκος Μάνεσης: Ποτέ δεν ξέρεις, ναι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Μπορεί η έκτη σειρά να μας επιφυλάσσει εκπλήξεις, αλλά και αυτό ξέρετε, τίποτα δεν είναι τυχαίο. Το γεγονός ότι έχουμε μεγάλες παραγωγές στην Ελλάδα, που διαφημίζουν τη χώρα -η «Οδύσσεια» ας πούμε, μία ταινία η οποία διαφημίζει πάρα πολύ την Πελοπόννησο-, όλα αυτά δεν γίνονται τυχαία. Βάζουμε και εμείς λίγο το χεράκι μας, είτε με κίνητρα τα οποία δίνουμε οικονομικά είτε με προσωπικές σχέσεις που μπορεί να έχουμε.
Άρα, θέλουμε να δούμε περισσότερες ελληνικές σειρές ή σειρές που να διαφημίζουν την Ελλάδα στις συνδρομητικές πλατφόρμες.
Νίκος Μάνεσης: Μία τελευταία ερώτηση γιατί βλέπω ότι σε ένα λεπτό, δεν θα τα καταφέρετε, πρέπει να είστε στο Μαρούσι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Μπορούμε να καθυστερήσουμε λίγο.
Νίκος Μάνεσης: Μια και θα πάτε, θα δείτε κόσμο, θα πάτε στην αγορά. Πότε ήταν η τελευταία φορά που ψωνίσατε κάτι;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Είχα πάει σε σούπερ μάρκετ λίγο πριν τα Χριστούγεννα, αλλά η αλήθεια είναι ότι δεν είναι εύκολο ή δεν υπάρχει και πολύς χρόνος για να μπορούμε να το κάνουμε…
Νίκος Μάνεσης: Καλά, είστε και αναγνωρίσιμος και δεν είναι…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Είναι μία διαδικασία που είναι λίγο περίπλοκη.
Τονίζετε, όμως, κάτι σημαντικό: πώς ένας Πρωθυπουργός που είναι μέσα στο Μαξίμου μπορεί να έχει καλή εικόνα του τι γίνεται στην κοινωνία. Θέλω να είμαι δίκαιος, δεν είναι πάντα εύκολο. Προσπαθώ να ακούω, μου αρέσει πολύ να μιλάω με πολίτες στον δρόμο, κινούμαι αρκετά και…
Νίκος Μάνεσης: Ακούτε περισσότερο θετικά ή αρνητικά;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ακούω και τα δύο. Και λογικό είναι.
Νίκος Μάνεσης: Σας έχουν βρίσει;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και αυτό έχει συμβεί.
Νίκος Μάνεσης: Εκ του σύνεγγυς, λέω.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αλλά είναι σπάνιο, ξέρετε, δεν είναι τόσο συχνό όσο νομίζουμε. Μερικές φορές υπάρχει μία κουλτούρα, δυστυχώς, χυδαιότητας η οποία αναπτύχθηκε, και προσωπικά έχω δεχτεί πάρα πολλές επιθέσεις, θα έλεγα μία συνειδητή στρατηγική δολοφονίας χαρακτήρα από τότε που εκλέχθηκα Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας. Το καταλαβαίνω, το δέχομαι, δεν μου αρέσει, δεν με ευχαριστεί, δεν με επηρεάζει.
Αλλά όταν συναντώ κόσμο, αυτή η χυδαιότητα του διαδικτύου δεν υπάρχει στην κοινωνία όταν βλέπεις τον άλλον από κοντά. Μπορεί κάποιος να στρίψει το πρόσωπό του, να μην θέλει να σε χαιρετήσει…
Νίκος Μάνεσης: Παραβιάζεται ο μισός ποινικός κώδικας.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αλλά μη νομίζουμε ότι η κοινωνία ή οι προσωπικές σχέσεις είναι αυτό το οποίο βλέπουμε στο διαδίκτυο.
Νίκος Μάνεσης: Ούτε η ενημέρωση, να προσθέσω εγώ, γιατί είμαι εκ των θιγόμενων. Επιλέγουν κάποιοι να ενημερώνονται μέσα από τα social media, ενώ υπάρχουν επίσημες ιστοσελίδες, εφημερίδες, κανάλια και τα λοιπά.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το ζήτημα της ενημέρωσης και του ελέγχου της ακρίβειας της πληροφορίας έχει τεράστια σημασία την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και των ψευδών ειδήσεων.
Να το πούμε έτσι όπως είναι: ο αλγόριθμος θα σου «σερβίρει» αυτό το οποίο θέλεις να ακούσεις. Άρα, θα σε φέρει σε επαφή με ανθρώπους που πιστεύουν τα ίδια με εσένα. Δεν θα σε εκθέσει στην άλλη άποψη.
Εσείς, τουλάχιστον, με τις ερωτήσεις που κάνετε, γενικά τα μέσα, θα βάλουν τον άλλον να προβληματιστεί λίγο. Αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα με τα social media. Μπαίνουμε σε «σιλό» και ακούμε μόνο αυτά τα οποία θέλουμε να ακούμε και δεν προβληματιζόμαστε.
Νίκος Μάνεσης: Χαριτολογώντας να πούμε ότι με την τεχνητή νοημοσύνη είναι πια εφικτό, έχουμε δει διάφορα fake videos και τα λοιπά, εσείς μπορεί μέχρι το βράδυ να είστε εκεί που είστε και να μιλάτε με τον Αλέξη Τσίπρα, είναι πάρα πολύ πιθανό.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, και θα τα δούμε όλα αυτά στις εκλογές του 2027, γι’ αυτό συνιστώ πολύ μεγάλη προσοχή και έλεγχο. Η νέα γενιά, επειδή είναι εξοικειωμένη, «ψάχνεται» πιο πολύ.
Πιο πολύ φοβάμαι τους ανθρώπους που δεν έχουν μεγάλη εξοικείωση, που δεν θα καταλάβουν και δεν θα ξεχωρίσουν τι είναι πραγματικό από το τι είναι ψεύτικο. Άρα, έχουμε κι εσείς κι εμείς μια μεγάλη δουλειά να κάνουμε, να ενημερώνουμε την κοινή γνώμη.
Νίκος Μάνεσης: Τελειώνοντας, παραμένετε Παναθηναϊκός;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Τι είναι αυτά που μου λέτε; Μη με τρομάζετε έτσι.
Νίκος Μάνεσης: Γιατί;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Γελάνε.
Νίκος Μάνεσης: Ούτε μια προβοκατόρικη ερώτηση δεν μπορούμε να κάνουμε.
Μου λένε οι φίλοι μας εδώ μία πρόβλεψη για το Final Four.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εγώ αυτό το οποίο μπορώ να πω είναι ότι εμείς κάναμε αυτό το οποίο έπρεπε, φέραμε το Final Four στην Αθήνα.
Νίκος Μάνεσης: Σωστό είναι κι αυτό.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Από εκεί και πέρα…
Νίκος Μάνεσης: Και θα είναι αποτυχία αν δεν έχουμε στο Final Four δύο ελληνικές ομάδες.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το ελπίζουμε, εμείς πάντως κάναμε αυτό το οποίο έπρεπε και ευελπιστώ να δούμε δύο ελληνικές ομάδες στο Final Four.
Νίκος Μάνεσης: Καλή χρονιά και καλά ψώνια στο Μαρούσι, κ. Πρόεδρε.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ευχαριστώ πάρα πολύ, καλή χρονιά σε εσάς και στους τηλεθεατές σας.
Νίκος Μάνεσης: Ευχαριστούμε πολύ.Κυριάκος Μητσοτάκης: Από εκεί και πέρα…
Νίκος Μάνεσης: Και θα είναι αποτυχία αν δεν έχουμε στο Final Four δύο ελληνικές ομάδες.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το ελπίζουμε, εμείς πάντως κάναμε αυτό το οποίο έπρεπε και ευελπιστώ να δούμε δύο ελληνικές ομάδες στο Final Four.
Νίκος Μάνεσης: Καλή χρονιά και καλά ψώνια στο Μαρούσι, κ. Πρόεδρε.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ευχαριστώ πάρα πολύ, καλή χρονιά σε εσάς και στους τηλεθεατές σας.
Νίκος Μάνεσης: Ευχαριστούμε πολύ.Νίκος Μάνεσης: Κυρίες και κύριοι, έχουμε τη χαρά και την τιμή να έχουμε μαζί μας τον Πρωθυπουργό. Καλή χρονιά, κ. Πρόεδρε.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καλημέρα σας, κ. Μάνεση.
Νίκος Μάνεσης: Προσωπική υγεία και ευχές για την οικογένεια και για την Ελλάδα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και σε εσάς, καλή χρονιά εύχομαι σε εσάς, στους τηλεθεατές σας, όλα τα καλά, υγεία πάνω απ΄ όλα.
Νίκος Μάνεσης: Άμα έχουμε την υγεία, τα άλλα κατακτώνται, εύκολα ή δύσκολα.
Μια και αρχίσαμε με τις ευχές και την καλή χρονιά, είναι καλή χρονιά; Και να ξεκινήσουμε με τα θετικά, με την άφιξη του «Κίμωνα», της πρώτης Belh@rra, τι αλλάζει στην Ελλάδα, τι αλλάζει στο Αιγαίο;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, πρέπει να σας πω ότι για εμένα προσωπικά, αλλά πιστεύω ότι και για όλες τις Ελληνίδες, για όλους τους Έλληνες που παρακολούθησαν από τους δέκτες τους τις σκηνές άφιξης του «Κίμωνα», πιστεύω ότι ήταν μία μέρα όμορφη, πολύ συγκινητική. Ήταν μια ημέρα ελπίδας και αυτοπεποίθησης.
Θέλω να θυμίσω ότι είναι η πρώτη από τις τέσσερις φρεγάτες Belh@rra που συνολικά θα παραλάβει το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, το πρώτο καινούργιο πλοίο το οποίο παραλαμβάνουμε εδώ και σχεδόν 30 χρόνια.
Μία υπερσύγχρονη φρεγάτα, όμοια της οποίας δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή στη Μεσόγειο. Θα έλεγα, μια προβολή ισχύος και αυτοπεποίθησης και ένα σύμβολο μιας ισχυρής Ελλάδας, η οποία αλλάζει και ατενίζει το μέλλον με περισσότερη αισιοδοξία.
Όλοι οι Έλληνες και οι Ελληνίδες γνωρίζουν ότι η φρεγάτα αυτή αποκτήθηκε με το υστέρημα του ελληνικού λαού, ως μία απαραίτητη επένδυση, προκειμένου όλες και όλοι να αισθανόμαστε ασφαλείς και η χώρα μας να εξακολουθεί να είναι ένας πυλώνας σταθερότητας σε μία ταραγμένη γεωπολιτικά περιοχή.
Νίκος Μάνεσης: Αχρείαστη να είναι ξεκάθαρα, αλλά…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αχρείαστη να είναι, αλλά ξέρετε ότι οι επενδύσεις στην άμυνα γίνονται πρωτίστως για να μπορούμε να προβάλλουμε την αποτρεπτική μας ισχύ.
Και σήμερα -και θέλω να διαβεβαιώσω τις Ελληνίδες και τους Έλληνες γι’ αυτό- οι Ένοπλες Δυνάμεις μας δεν έχουν καμία σχέση με την κατάσταση στην οποία τις παραλάβαμε το 2019, μετά από μία δεκαετή κρίση. Έχουν γίνει πολύ σημαντικές επενδύσεις, στην Αεροπορία μας, με τα Rafale, τα F-35 τα οποία θα έρθουν σε λίγα χρόνια, στο Πολεμικό μας Ναυτικό, στον Στρατό Ξηράς. Αλλά κυρίως υπάρχει, ξέρετε, μία αλλαγή φιλοσοφίας, η οποία επενδύει στον ανθρώπινο παράγοντα, με πολύ καλύτερες απολαβές πια για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων.
Πρέπει να σας πω ότι η μεγαλύτερη εντύπωση στον «Κίμωνα», εκτός από τα υπερσύγχρονα συστήματα, τα οποία δυσκολεύομαι να τα περιγράψω γιατί είναι σαν να μπαίνει κανείς σε ένα…
Νίκος Μάνεσης: Σε άλλα χωράφια;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, προφανώς, πολλά από τα τεχνικά χαρακτηριστικά είναι εμπιστευτικά, αλλά μου έκανε εντύπωση το ανθρώπινο δυναμικό. Νέοι και νέες, πολλές γυναίκες, νέα κορίτσια στο πλήρωμα χειρίζονται υπερσύγχρονα…
Νίκος Μάνεσης: Επιστήμονες και επιστημόνισσες.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Βεβαίως, όλες και όλοι.
Νίκος Μάνεσης: Δεν υπάρχει ο παραδοσιακός ναυτικός.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Υπάρχει και ο παραδοσιακός ναυτικός, αλλά μιλάμε ουσιαστικά -να το πω πολύ απλά- για τα F-35 της θάλασσας, άρα για υπερσύγχρονες πλατφόρμες, όπου αυτοί που χειρίζονται τα συστήματα πρέπει να έχουν πολύ υψηλή κατάρτιση. Και χαίρομαι πραγματικά γιατί αυτά τα στελέχη αποτελούν το μέλλον των Ενόπλων Δυνάμεων.
Όσο, λοιπόν, εντύπωση μου έκανε το πλοίο αυτό καθ’ αυτό, άλλο τόσο εντύπωση μου έκανε το καλά εκπαιδευμένο και αφοσιωμένο πλήρωμα.
Νίκος Μάνεσης: Να σας πω και ένα δεύτερο που μου έκανε εμένα εντύπωση; Μετά την αρχική ευχάριστη εικόνα και αίσθηση με την άφιξη της πρώτης Belh@rra, την ώρα που βλέπαμε σε ζωντανή εικόνα ότι εσείς μαζί με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ήσαστε στη γέφυρα, μία ξενάγηση εκεί που βρίσκεται ο κυβερνήτης, την ώρα εκείνη ανακοινώθηκε, συγκυριακά, ότι μέσα στο Φεβρουάριο θα έχετε συνάντηση με τον Erdoğan. Έχει κλειδώσει η ημερομηνία;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Η ημερομηνία δεν έχει κλειδώσει ακόμα. Ευελπιστούμε ότι θα είναι το πρώτο δεκαπενθήμερο του μηνός Φεβρουαρίου. Είναι μία συνάντηση η οποία εκκρεμεί εδώ και έναν χρόνο και μία συνάντηση η οποία εντάσσεται σε ένα πλαίσιο ανοιχτού διαλόγου με την Τουρκία, το οποίο πάντα επεδίωκα και το οποίο πιστεύω το τελικά είναι προς όφελος και των δύο χωρών.
Νίκος Μάνεσης: Ο κ. Fidan είπε «οριστική λύση στο Αιγαίο». Το συζητάμε αυτό; Γιατί ο καθένας έχει άλλη οπτική.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ο καθένας έχει μία διαφορετική οπτική για το τι πρέπει να λύσουμε. Η Ελλάδα προσέρχεται πάντα σε αυτές τις συζητήσεις λέγοντας ότι: βεβαίως οριστική λύση στο Αιγαίο, αλλά για το ένα και μόνο ζήτημα το οποίο μας αφορά, που είναι η οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, της υφαλοκρηπίδας, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Διότι για να μπορούμε να συζητήσουμε, κ. Μάνεση, για το θέμα αυτό, θα πρέπει η Τουρκία να αποστεί από μία σειρά διεκδικήσεων τις οποίες είχε βάλει στο τραπέζι τα τελευταία χρόνια, οι οποίες είναι παντελώς ανυπόστατες και οι οποίες δεν μπορούν ποτέ να αναγνωριστούν από καμία Ελληνική Κυβέρνηση.
Θεωρώ λοιπόν ότι διαμορφώνεται, υπό προϋποθέσεις, ένα πλαίσιο τουλάχιστον για μία ειλικρινή συζήτηση. Και δεν θα κουραστώ να το λέω ότι και να διαφωνούμε, που διαφωνούμε αυτή τη στιγμή με την Τουρκία στο κρίσιμο αυτό ζήτημα, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει μονίμως να είμαστε σε ένα καθεστώς έντασης, να είμαστε συνεχώς «στα κόκκινα», για να το πω πολύ απλά. Οι ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας πρέπει να διατηρούνται.
Και βέβαια, υπάρχουν και άλλες πτυχές της σχέσης μας με την Τουρκία οι οποίες μπορεί να είναι αμοιβαία ωφέλιμες: η συνεργασία στο μεταναστευτικό, η διευκόλυνση στη βίζα. Κάνετε συχνά ρεπορτάζ για τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Είναι πάρα πολύ θετικό για την οικονομία των νησιών το γεγονός ότι έρχονται Τούρκοι και παίρνουν τη βίζα αμέσως και μπορούν να επισκέπτονται τα νησιά μας.
Άρα, υπάρχει και ένα πλαίσιο ευρύτερης συνεργασίας. Υπάρχουν περιφερειακά ζητήματα τα οποία πρέπει να συζητηθούν, έστω και αν σε πολλά από αυτά μπορεί να διαφωνούμε.
Άρα, εγώ θα πάω στην Τουρκία ως επικεφαλής μιας υπουργικής αντιπροσωπείας, γιατί μιλάμε για το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, για να συζητήσουμε και τα μεγάλα, αλλά και τα επιμέρους θέματα τα οποία αφορούν στο χαρτοφυλάκιο του κάθε Υπουργού.
Νίκος Μάνεσης: Πριν πάμε στο αγροτικό, γιατί έχω να σας κάνω ερωτήσεις, θα ήθελα ένα σχόλιο για τον κ. Edi Rama, ο οποίος μίλησε υποτιμητικά για τους Έλληνες, το έχουμε πληροφορηθεί όλοι. Μερικές ώρες μετά, για να είμαι ακριβοδίκαιος, ανασκεύασε λέγοντας ότι έκανε χιούμορ. Προσωπικά δεν έγινε αντιληπτό το χιούμορ του.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κοιτάξτε, θέλω να είμαι ειλικρινής. Ξέρω τον κ. Rama πολλά χρόνια. Έχει έναν ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο εκφράζεται και μερικές φορές, θα το πω πολύ απλά, του ξεφεύγουν πράγματα που δεν πρέπει να τα λέει.
Νομίζω ότι το κατάλαβε. Αυτό που είπε ήταν, να το πω απλά, μια χοντράδα, αχρείαστη. Και νομίζω ότι χαίρομαι που βρήκε τον τρόπο να το διορθώσει.
Δεν υπάρχει λόγος, ξέρετε… Η Αλβανία είναι μια γειτονική χώρα. Έχουμε και με την Αλβανία πολλά θέματα προς διευθέτηση. Είναι υποψήφια χώρα προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ξέρει πολύ καλά και ο κ. Rama ότι και η πορεία της Αλβανίας προς την Ευρώπη περνάει μέσα από την Ελλάδα. Άρα πιστεύω…
Νίκος Μάνεσης: Άφησε κι έναν υπαινιγμό, «γι’ αυτό σας αγαπάει η Ευρωπαϊκή Ένωση».
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κρατώ τη διόρθωση και νομίζω ότι ήταν μια άστοχη δήλωση. Καλύτερα να την αφήσουμε πίσω μας.
Νίκος Μάνεσης: Λοιπόν, πάμε τώρα στα καθημερινά. Οι αγρότες έρχονται στο Μαξίμου τελικά, μετά την τρίτη πρόσκληση για διάλογο. Βλέπετε ότι το μεσημέρι της Δευτέρας βρίσκουμε τη χρυσή τομή και τελειώνουμε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Να σας διορθώσω. Καταρχάς, οι αγρότες έχουν ήδη έρθει στο Μαξίμου.
Νίκος Μάνεσης: Εννοώ οι «σκληροί». Από τα «σκληρά μπλόκα»: Μάλγαρα, Νίκαια και τα λοιπά.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το λέω διότι συναντήθηκα την προηγούμενη εβδομάδα με μια μεγάλη ομάδα, αντιπροσωπευτική, πολλών αγροτών και κτηνοτρόφων από όλη την Ελλάδα.
Το λέω αυτό για να μην νομίζουμε ότι αυτοί οι οποίοι μονοπωλούν τον τηλεοπτικό χρόνο κατ’ ανάγκην εκφράζουν όλους τους αγρότες. Εκφράζουν κάποιους αγρότες και κάποια μπλόκα.
Η συζήτηση η οποία έγινε την προηγούμενη εβδομάδα ήταν μια πολύ ουσιαστική συζήτηση. Και πρέπει να σας πω ότι πίσω από κλειστές πόρτες πολλές φορές συζητιούνται και διαφορετικά θέματα από αυτά τα οποία μονοπωλούν την επικαιρότητα και τις δημόσιες δηλώσεις: διαρθρωτικά θέματα του πρωτογενούς τομέα, το μέλλον των καλλιεργειών μας, η εκπαίδευση των αγροτών, το νερό -μείζον ζήτημα σε βάθος χρόνου για τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα μας.
Πάντως, για να απαντήσω στο ερώτημά σας, εγώ θα τους υποδεχτώ, θα τους ακούσω. Γνωρίζουν, όμως, ότι το πλαίσιο των παρεμβάσεων που η κυβέρνηση μπορεί να κάνει έχει πρακτικά ήδη ανακοινωθεί.
Με χαρά να κάνουμε μία ευρεία συζήτηση, αλλά δεν έχω καμία πρόθεση αυτή τη στιγμή να δώσω περισσότερα χρήματα από αυτά τα οποία αντέχει ο προϋπολογισμός, από αυτά τα οποία επιβάλλει η κοινωνική δικαιοσύνη -γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι αγρότες είναι μια κοινωνική ομάδα μόνο- και από αυτά, φυσικά, τα οποία μας επιτρέπει και η Ευρώπη. Διότι δεν πρόκειται να ξαναθέσουμε σε κίνδυνο τη συνεργασία μας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Εγώ καταλαβαίνω απόλυτα, κ. Μάνεση, γιατί οι αγρότες κινητοποιήθηκαν τον Δεκέμβριο. Υπήρχε ζήτημα με τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Πρώτοι εμείς το αναγνωρίσαμε. Υπήρχαν καθυστερήσεις στις πληρωμές. Διορθώθηκε, όμως, το ζήτημα αυτό. Οι πληρωμές έγιναν μέχρι 31 Δεκεμβρίου, όπως είπαμε, με μεγάλη προσπάθεια. Έστω και με έναν μήνα καθυστέρηση, οι πληρωμές έγιναν και έγιναν με πιο σωστό τρόπο.
Γι’ αυτό και περίσσεψαν λεφτά. Να το ακούσουν αυτό, είναι πολύ σημαντικό να το ακούσουν αυτό οι τηλεθεατές μας. Περίσσεψαν λεφτά. Γιατί; Διότι το σύστημα πια μπορεί να εντοπίζει αυτούς οι οποίοι έπαιρναν λεφτά στο παρελθόν και δεν τα δικαιούνται.
Αυτά τα λεφτά τα οποία περίσσεψαν, σε πρώτη φάση κάτι παραπάνω από 160 εκατομμύρια, θα επιστρέψουν στους αγρότες και στους κτηνοτρόφους. Οι κτηνοτρόφοι μας θα πάρουν 80 εκατομμύρια παραπάνω, μέσα από τα διάφορα εργαλεία ενίσχυσης, ακριβώς γιατί εξοικονομήσαμε χρήματα μέσα από τη μεταρρύθμιση του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Νίκος Μάνεσης: Μια και αναφερθήκατε στον ΟΠΕΚΕΠΕ, αμιγώς τώρα στο θέμα του σκανδάλου: σοφότεροι από την Εξεταστική Επιτροπή δεν νομίζω ότι έχουμε γίνει. Ακούσαμε πολύ ωραία καλαμπούρια, επιτρέψτε μου τη λέξη. Ακούσαμε «καλσόν που σχίζονται» ή δεν σκίζονται. Ακούσαμε «φραπέδες», ακούσαμε «τζιτζίδες» και πολλά ακόμα ευτράπελα. Αυτό είναι πλήγμα ή όχι στον θεσμό της Εξεταστικής Επιτροπής;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κοιτάξτε, δύο παρατηρήσεις. Πρώτον, εγώ θεωρώ ότι καλώς έγινε αυτή η Εξεταστική. Έστω και αν μερικές φορές η εικόνα η οποία βγήκε ήταν πραγματικά θλιβερή, αλλά βγήκε και μια πλευρά της Ελλάδος την οποία πρέπει να την αφήσουμε πίσω μας. Δεν θέλω να αναφερθώ ονομαστικά.
Νομίζω ότι υπάρχει και ένα πρόβλημα με τις Εξεταστικές, το οποίο δεν συνιστώ να το διορθώσουμε με κάποιον τρόπο, γιατί είναι θέμα αυτορρύθμισης, ότι ο κάθε βουλευτής ή ο κάθε αρχηγός επιδιώκει τα δέκα δευτερόλεπτα του TikTok για να πει μία έξυπνη ατάκα, για να μπορέσει στη συνέχεια να αναπαραχθεί. Άρα, αυτό επιτείνει, θα έλεγα, ένα κλίμα οξύτητας και έντασης.
Παρά ταύτα, η Εξεταστική κάνει τη δουλειά της. Όλοι κλήθηκαν. Είναι πολύ σημαντικό αυτό, γιατί μας λέγανε στην αρχή ότι «θα κρύψετε», «θα κρυφτούν». Όχι, ήρθαν όλοι. Όποιος έπρεπε να έρθει, ήρθε.
Από εκεί και πέρα, νομίζω ότι βγαίνουν και πολύ χρήσιμα συμπεράσματα και για το γεγονός ότι αυτό ήταν ένα πρόβλημα διαχρονικό. Μην κοροϊδευόμαστε, όλοι το ήξεραν. Έσκασε στα χέρια μας; Βεβαίως. Έχουμε ευθύνη γιατί δεν το αντιμετωπίσαμε νωρίτερα; Βεβαίως. Το αντιμετωπίζουμε τώρα, όμως.
Η μεταρρύθμιση στον ΟΠΕΚΕΠΕ και η μετάπτωση στην ΑΑΔΕ είναι η πιο σημαντική μεταρρύθμιση που έχει γίνει στον πρωτογενή τομέα. Γιατί μόνο έτσι μπορούμε να χτίσουμε πάνω σε σταθερά θεμέλια μια σοβαρή αγροτική πολιτική.
Νίκος Μάνεσης: Εύχομαι ως τη Δευτέρα να βρεθεί λύση. Να ζητήσω ένα σχόλιο για τον κ. Ανεστίδη, ο οποίος δεν θα είναι, αντικαταστάθηκε.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν θέλω να πω τίποτα. Νομίζω ότι όλοι μπορούν να βγάλουν τα συμπεράσματά τους. Να πω, όμως, κάτι: ξέρετε, δυστυχώς, για τα δέκα δευτερόλεπτα, για το ένα λεπτό δημοσιότητας, πολλοί μερικές φορές, ειδικά άνθρωποι που μπορεί να μην έχουν κάποια εμπειρία στα μέσα, μπορεί να καταφεύγουν στην κάθε ακρότητα για να ειπωθεί μία κουβέντα παραπάνω.
Εν πάση περιπτώσει, δεν νομίζω ότι είναι αυτή η εικόνα του πρωτογενούς τομέα. Δεν θέλω να πω τίποτα παραπάνω.
Νίκος Μάνεσης: Θα ήθελα να κάνω μία τελευταία ερώτηση. Περισσότερα τη Δευτέρα το μεσημέρι. Υπάρχει μια μεγάλη ανησυχία και στην Ευρώπη και στην Ελλάδα για τη συνθήκη της Mercosur, με χώρες της Λατινικής Αμερικής.
Η ανησυχία είναι διπλή. Το πρώτο είναι τι θα γίνει με τα ελληνικά προϊόντα. Αν έρθουν φθηνότερα τα εισαγόμενα, τι θα γίνει με τις τιμές;
Και το δεύτερο, και για εμένα πιο σημαντικό, είναι η ανησυχία που εκφράζεται για φυτοφάρμακα, για οποιεσδήποτε παρεμβάσεις, διότι δεν υπάρχει ο έλεγχος όπως είναι στην Ευρώπη.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αντιθέτως, θα σας έλεγα, μια τέτοια συμφωνία εξασφαλίζει ότι τα προϊόντα τα οποία μπαίνουν στην Ευρώπη υπόκεινται σε πολύ αυστηρό έλεγχο. Άρα, τέτοιο ζήτημα δεν θεωρώ ότι υπάρχει.
Νίκος Μάνεσης: Η Ευρώπη και οι υπηρεσίες ελέγχουν ό,τι μπει;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Βεβαίως, γιατί τώρα έχουμε ένα πλαίσιο, όπου λέμε και στα προϊόντα τα οποία έρχονται στην Ευρώπη, «αυτές είναι οι προδιαγραφές», ενώ πριν αυτό ουσιαστικά δεν υπήρχε.
Άρα, υπάρχει ένα πλαίσιο ελέγχου και υπάρχει κι ένα πλαίσιο παρεμβάσεων και στις τιμές. Να το πω πολύ απλά, αν οι τιμές πέσουν κάτω από ένα επίπεδο, η Ευρώπη έχει τη δυνατότητα να παρέμβει και να περιορίσει και πάλι τις εισαγωγές από τη Λατινική Αμερική.
Από την άλλη, τι διασφαλίσαμε εμείς; Ότι τα προϊόντα με ονομασία προέλευσης, η φέτα μας, οι ελιές Καλαμών, θα είναι προστατευμένα σε αυτές τις αγορές και ανοίγονται πολύ σημαντικές προοπτικές για τις ελληνικές εξαγωγές. Μιλάμε για μία τεράστια αγορά, σκεφτείτε Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη, εκατοντάδες εκατομμύρια δυνητικοί καταναλωτές ελληνικών προϊόντων.
Η Ελλάδα αγωνίστηκε και διαπραγματεύτηκε να υπάρχουν δικλίδες ασφαλείας, συνολικά όμως θεωρώ ότι είναι μία ωφέλιμη συμφωνία, η οποία θυμίζω ότι υπάρχει στο τραπέζι από το 2019, άσχετα αν κάποιοι τη θυμήθηκαν πολιτικά τον τελευταίο μήνα.
Νίκος Μάνεσης: Άρα αυτό το οποίο λέμε, για να ησυχάσουν οι αγρότες και οι Έλληνες πολίτες, οι καταναλωτές, ό,τι ισχύει για τα ευρωπαϊκά προϊόντα και τα ελληνικά, σε επίπεδο ελέγχου ποιότητας…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ακριβώς.
Νίκος Μάνεσης: …η πράσινη καλλιέργεια και τα λοιπά, το ίδιο θα ισχύσει, είναι οι προδιαγραφές που είναι δεσμευτικές και για τη Λατινική Αμερική;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Υπάρχει ένα αυστηρό πλαίσιο για το τι μπαίνει και το τι εισάγεται στην Ευρώπη.
Θέλω να πω και κάτι ακόμα όμως, το οποίο αφορά τους κτηνοτρόφους μας, το οποίο είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Διότι, ξέρετε, πολύ συχνά είμαστε θύματα μιας συνολικής παραπληροφόρησης.
Έχουμε το πρόβλημα της ευλογιάς. Εμείς σκύψαμε πάνω στο πρόβλημα, στηρίξαμε τους κτηνοτρόφους μας και είναι κάτι το οποίο το αναγνωρίζουν και οι ίδιοι. Δηλαδή, στον κτηνοτρόφο ο οποίος έχασε το κοπάδι του, καταλαβαίνετε ότι και ψυχικά είναι δύσκολο για έναν κτηνοτρόφο να θανατώσει τα ζώα του, ερχόμαστε και λέμε: θα σου αναπληρώσω το εισόδημα, μέχρι που να ξαναφτιάξεις το κοπάδι σου. Οσο χρειαστεί. Είπαμε για το 2025, το 2026 και ενδεχομένως και για μετά.
Όμως, υπάρχει μια μεγάλη παραφιλολογία και θέλω να το πω, για το θέμα του εμβολίου. Λοιπόν, εδώ θέλω να είμαι απολύτως σαφής: δεν υπάρχει καμία σοβαρή κτηνιατρική σχολή και κανείς σοβαρός επιστήμονας ο οποίος να εισηγείται στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή να κάνουμε εμβόλιο, διότι αν κάνουμε εμβόλιο η ευλογιά θα γίνει ενδημική, κατά πάσα πιθανότητα…
Νίκος Μάνεσης: Και κάποια ΠΟΠ προϊόντα…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και μετά δεν θα μπορούμε να εξάγουμε τα προϊόντα μας.
Θέλω να το ακούσουν αυτό, όλοι αυτοί οι οποίοι σήμερα ξαφνικά… Και είναι παράξενο, ξέρετε, αυτοί που ήταν κατά του εμβολίου του Covid στους ανθρώπους, ξαφνικά είναι οι ίδιοι, ως δια μαγείας, που είναι υπέρμαχοι του εμβολίου για τα ζώα.
Άρα, εγώ θα ζητήσω από όλους, και από τους κτηνοτρόφους μας, απόλυτη εφαρμογή. Έχουμε μία μείωση σημαντική αυτή τη στιγμή των κρουσμάτων ευλογιάς. Να εφαρμόσουμε τα πρωτόκολλα και να κοιτάξουμε να εξαλείψουμε την ευλογιά, χρησιμοποιώντας τις διαδικασίες οι οποίες θα μας επιτρέψουν να προστατεύσουμε τις ελληνικές εξαγωγές.
Νίκος Μάνεσης: Λοιπόν, οι αγρότες πίεσαν, έκλεισαν δρόμους. Από ό,τι φαίνεται, παίρνουν. Οι υπόλοιποι που δεν έχουμε τη δυνατότητα να κλείσουμε δρόμους, λαός, συνταξιούχοι, μικρομεσαίοι, τι θα πάρουμε; Το λέω χαριτολογώντας, γιατί, ξέρετε, ακούγεται αυτό. Όποιος μπορεί να πιέσει κάτι παίρνει. Οι υπόλοιποι;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το καταλαβαίνω αυτό το οποίο λέτε, όμως οι αγρότες, να πάμε να δούμε τελικά αυτά τα οποία πήραν, είναι αυτά τα οποία θεωρούμε ότι θα ήταν δίκαια να πάρουν και θα τα έπαιρναν είτε έκλειναν τους δρόμους είτε δεν τους έκλειναν.
Δηλαδή, αν βρούμε έναν τρόπο, που τον βρίσκουμε, να παίρνουν την επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στην αντλία χωρίς να γίνεται λαθρεμπόριο, γιατί αυτό είναι το βασικό ζητούμενο, μπορούμε να το κάνουμε και θα το κάνουμε.
Αν πρέπει να στηρίξουμε κάποιες καλλιέργειες από τα υπόλοιπα χρήματα τα οποία εξοικονομήσαμε, γιατί έχουμε πολύ χαμηλές τιμές, σιτάρι, βαμβάκι, το κάνουμε. Να στηρίξουμε ειδικά την κτηνοτροφία μας; Το κάνουμε.
Θα τα κάναμε αυτά, κ. Μάνεση, είτε γινόντουσαν οι αποκλεισμοί των δρόμων είτε δεν γινόντουσαν. Γιατί εμείς θέλουμε να στηρίζουμε κάθε κοινωνική ομάδα με ένα αίσθημα δικαιοσύνης.
Διότι μιλάμε για χαμηλές τιμές στο ρεύμα και δώσαμε χαμηλές τιμές στο ρεύμα. Αλλά εγώ ξέρω ότι υπάρχουν και πολλοί άλλοι οι οποίοι διεκδικούν χαμηλές τιμές στο ρεύμα, και μικρομεσαίοι επιχειρηματίες, οι οποίοι μπορεί να μην έχουν τις ίδιες τιμές και τις ίδιες δυνατότητες να ακουστεί η δική τους φωνή. Γι’ αυτό η δική μας δουλειά είναι να βλέπουμε όλη την κοινωνία.
Και μιας και με ρωτάτε «οι άλλοι τι παίρνουν;», θα σας πω ότι αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στην αρχή εφαρμογής ενός πολύ φιλόδοξου προϋπολογισμού για το 2026, με σημαντικές αυξήσεις μισθών. Οι ιδιωτικοί υπάλληλοι, οι οποίοι μας ακούν αυτή τη στιγμή…
Κάποιοι συνταξιούχοι είδαν ήδη τις αυξήσεις στις πραγματικές συντάξεις διότι μειώσαμε τους φόρους.
Αν σήμερα έχεις παιδιά, όσα περισσότερα παιδιά έχεις τόσο μεγαλύτερη μείωση φόρου θα δεις στο εκκαθαριστικό σου στις 31 Ιανουαρίου.
Αν είσαι κάτω των 25 και εργάζεσαι, δεν θα πληρώσεις φόρο εισοδήματος.
Μειώνουμε και μηδενίζουμε τον ΕΝΦΙΑ σε παραπάνω από 12.000 χωριά και οικισμούς. Θα εφαρμοστεί το 2026.
Ο μειωμένος ΦΠΑ κατά 30% στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου έχει ήδη αρχίσει και εφαρμόζεται.
Άρα, οι πολίτες θα αρχίσουν να βλέπουν από τον Ιανουάριο ένα συνολικό αποτύπωμα στήριξης του διαθέσιμου εισοδήματος, με πραγματικές αυξήσεις μισθών, που είναι και η καλύτερη απάντηση στο πρόβλημα, το υπαρκτό πρόβλημα, της ακρίβειας.
Νίκος Μάνεσης: Και οι έμμεσοι φόροι κάποια στιγμή είναι στην οπτική σας;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, έχουμε ήδη μειώσει έμμεσους φόρους, έχουν γίνει πολλές επιμέρους μειώσεις, μεταπτώσεις σε χαμηλότερο συντελεστή του ΦΠΑ.
Αλλά η έμφασή μας για το 2026 -αυτό έχουμε ψηφίσει, αυτό έχουμε ανακοινώσει και αυτό αντέχει η ελληνική οικονομία- είναι μία σημαντική παρέμβαση στους άμεσους φόρους. Μείωση στον άμεσο φόρο σημαίνει τελικά, κ. Μάνεση, ότι έχεις περισσότερα χρήματα στο πορτοφόλι σου στο τέλος του μήνα. Και εμείς εμπιστευόμαστε τους πολίτες να αξιοποιήσουν αυτή την πρόσθετη στήριξη με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Νίκος Μάνεσης: Μια και μιλάμε για το πορτοφόλι και την καθημερινότητα του Έλληνα, είναι γεγονός ότι οι αυξήσεις μισθών και η αύξηση εισοδήματος μέσα από μείωση φόρων είναι τελικά ίσως το καλύτερο αντίδοτο στην ακρίβεια. Γιατί η ακρίβεια δεν έχει νικηθεί ακόμα, κ. Πρόεδρε.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι.
Νίκος Μάνεσης: Το ανέδειξαν οι αγρότες με ένα παράδειγμα που έγινε σημαία. Το θυμίζω για τους τηλεθεατές: 80 λεπτά αγορά στο χωράφι οι φακές το κιλό, 8,80 στα ράφια του σούπερ μάρκετ. Πόσοι μεσάζοντες μπορεί να έχουν μεσολαβήσει για να γίνουν τα 80 λεπτά 8,80;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αυτό, το οποίο είναι ένα ακραίο…
Νίκος Μάνεσης: Αναφέρθηκε ως ακραίο αλλά δεν είναι ακραίο…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ένα ακραίο παράδειγμα…
Νίκος Μάνεσης: Μια παθογένεια του συστήματος.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Υπάρχουν πάντα, σε όλες τις αγορές υπάρχουν ενδιάμεσοι. Υπάρχουν χονδρέμποροι, υπάρχουν αγορές. Όσο περιορίζεται ο αριθμός τους τόσο καλύτερο και για τον παραγωγό και για τον καταναλωτή.
Να δώσω ένα παράδειγμα: υπάρχουν σήμερα, ξέρετε, καινοτόμα αγροκτήματα τα οποία, και μέσα από καινούργια δίκτυα διανομής, μπορούν να πουλάνε απευθείας στον τελικό καταναλωτή. Αυτό κάπου μας δείχνει και το μέλλον του τρόπου με τον οποίο μπορεί το χωράφι να φτάσει τελικά, αν όχι στο ράφι, στον ίδιο τελικό καταναλωτή.
Εμάς μας ενδιαφέρει να υπάρχει περισσότερος ανταγωνισμός και καλύτερος έλεγχος της αγοράς. Φτιάξαμε κάτι…
Νίκος Μάνεσης: Οι τιμές πώς θα κρατηθούν, όμως;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα σας πω. Φτιάξαμε κάτι πολύ σημαντικό, που είναι η Εθνική Αρχή Καταναλωτή. Γιατί το κάναμε αυτό; Γιατί δεν θέλαμε να είναι μόνο μια δουλειά του Υπουργείου.
Θέλαμε μια ισχυρή Εθνική Αρχή Καταναλωτή -τη στελεχώσαμε- που να μπορεί να ελέγχει κατά πόσο ο ανταγωνισμός πραγματικά λειτουργεί και οι τιμές προσαρμόζονται, χωρίς να υπάρχουν καρτέλ και χωρίς να υπάρχουν άλλου είδους πρακτικές.
Να δώσω ένα άλλο παράδειγμα: γίνεται πολύς λόγος για το μοσχάρι. Και πράγματι, το μοσχαρίσιο κρέας έχει αυξηθεί. Γιατί, όμως; Διότι υπάρχει παγκόσμια αύξηση στις τιμές του μοσχαρίσιου κρέατος. Πόσο μοσχάρι παράγει η Ελλάδα; Το 15% των αναγκών της. Άρα, το 85% είναι εισαγωγές. Όταν, λοιπόν, αυξάνεται παγκόσμια η τιμή του μοσχαριού, δεν μπορεί κάτι…
Νίκος Μάνεσης: Και όχι λόγω της ευλογιάς που έχουμε στην Ελλάδα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι. Μα η ευλογιά δεν αφορά το μοσχάρι, αφορά άλλα ζώα. Άρα, εκεί το να έρθει κάποιος και να πει «φταίει η κυβέρνηση» ή με κάποιο μαγικό τρόπο, τι; Θα βάλει κάποιος πλαφόν στο μοσχάρι; Δεν θα έχεις μοσχάρι την επόμενη μέρα.
Άρα, έχει σημασία να καταλάβουμε πού μπορούμε να παρέμβουμε και πού δεν μπορούμε να παρέμβουμε.
Αν αυξάνεται η τιμή του κακάο παγκόσμια, γιατί υπάρχει στη Βραζιλία ξηρασία, δεν μπορεί να κάνει κάτι η Ελληνική Κυβέρνηση. Οποιαδήποτε κυβέρνηση δεν μπορεί να κάνει κάτι.
Νίκος Μάνεσης: Ακριβαίνει η σοκολάτα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Άρα, έχει πολύ μεγάλη σημασία και εσείς που έχετε έναν ρόλο, να εξηγείτε πού μπορούμε να παρέμβουμε -και μπορούμε να παρέμβουμε σε πολλά επίπεδα- και πού δεν μπορούμε να παρέμβουμε.
Νίκος Μάνεσης: Ευθέως κάνω την ερώτηση: 13ος και 14ος μισθός. Αφορά και σε Δημόσιο και συνταξιούχους.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι.
Νίκος Μάνεσης: Σκέψη για επιστροφή, έστω και τμηματικά, 13ου και χρονοδιάγραμμα για 14ο;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι, δεν είναι στον προγραμματισμό μας, με αυτή την έννοια. Αλλά θέλω να θυμίσω ότι αυξήσεις στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων έχουν γίνει. Και έχουν γίνει αυξήσεις όχι μόνο στους οριζόντιους μισθούς, αλλά και στους πραγματικούς μισθούς διότι και οι δημόσιοι υπάλληλοι ωφελούνται από τις μειώσεις φόρων. Δηλαδή, ένας δημόσιος υπάλληλος με τρία παιδιά θα έχει σημαντική αύξηση του πραγματικού του μισθού.
Έχουν γίνει αυξήσεις στους προϊσταμένους, στα επιδόματα θέσεων. Είναι πολύ σημαντικό αυτό, γιατί αν σε κάποιον αναθέσεις μια παραπάνω ευθύνη, θέλω να πληρώνονται καλύτερα.
Έχουμε για πρώτη φορά -και να το ακούσουν αυτό οι τηλεθεατές μας, γιατί δεν έχει αναδειχθεί επαρκώς- μπόνους παραγωγικότητας στο Δημόσιο. Με βάση την αξιολόγηση, μπορείς να πάρεις στο τέλος του χρόνου ένα μπόνους, αν πετύχεις τους στόχους σου.
Αυτά είναι όλα καινούργιες παρεμβάσεις για τους δημόσιους υπαλλήλους, που τελικά στηρίζουν το πραγματικό τους εισόδημα, και βέβαια σε επιμέρους κατηγορίες -γιατί και αυτοί εν τη ευρεία έννοια δημόσιοι υπάλληλοι είναι, οι ένστολοί μας- σημαντικότατες αυξήσεις στα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, στην Αστυνομία, στην Πυροσβεστική.
Άρα, συνολικά, νομίζω ότι το κεφάλαιο Δημόσιο, σε όλες του τις εκφάνσεις, η κυβέρνηση το στηρίζει έμπρακτα, χωρίς να καταφύγουμε σε εύκολες λύσεις τις οποίες ουσιαστικά και δεν τις αντέχει η οικονομία μας στην πλήρη της έκταση -δεν μπορούμε να δώσουμε 13ο και 14ο μισθό έτσι όπως το εννοεί η αντιπολίτευση- αλλά και μου φαίνονται και πολύ απλοϊκές προσεγγίσεις.
Ξέρετε, πολλές φορές αισθάνομαι ότι όταν η αντιπολίτευση δεν έχει τι να πει, που είναι κάτι αρκετά συχνό, καταφεύγουμε στα κλισέ.
Νίκος Μάνεσης: Μιας και με φέρατε στα της πολιτικής, ένα σχόλιο για τα όσα έχουν διαμειφθεί με την κα Καρυστιανού, η οποία εμφανίζεται δεύτερη μετά τη Νέα Δημοκρατία σε κάποιες δημοσκοπήσεις, χωρίς καν να έχει ανακοινώσει το κόμμα και κάποιο πρόγραμμα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, είναι παράξενο, ξέρετε, δημοσκοπικά, θα έλεγα, δεν ξέρω και πόσο δεοντολογικό είναι, να μετριούνται κόμματα τα οποία ακόμα δεν έχουν καν δημιουργηθεί. Δεν γίνεται μόνο με την περίπτωση της κας Καρυστιανού.
Νίκος Μάνεσης: Έγινε και με τον κ. Τσίπρα, ναι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Έγινε και με τον κ. Τσίπρα. Θα αποτυπωθεί η πραγματικότητα όταν έχουμε συγκεκριμένες εξαγγελίες. Εγώ το μόνο το οποίο, και δεν θέλω να πω κάτι παραπάνω για το θέμα αυτό… Ξέρετε, υπάρχει μια απόσταση μεγάλη μεταξύ του να είσαι γονιός ενός θύματος μιας εθνικής τραγωδίας και αρχηγός κόμματος. Η απόσταση είναι μεγάλη. Αφήστε να δούμε πώς θα διανυθεί.
Νίκος Μάνεσης: Εκλογές οριστικά το 2027;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εκλογές το 2027, την άνοιξη.
Νίκος Μάνεσης: Άνοιξη 2027.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το σημειώσατε.
Νίκος Μάνεσης: Το σημείωσα. Γιατί κάθε φορά εγώ σημειώνω κάτι και σας λέω, μου το είπατε, δεν ήταν έτσι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θυμάστε, όμως…
Νίκος Μάνεσης: Πολύ καλά θυμάμαι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θυμάστε ότι και πριν από τις εκλογές του 2023, όταν είχαμε ξαναμιλήσει, και σας έλεγα τότε ότι οι εκλογές θα γίνουν στο τέλος της τετραετίας, πολλοί το αμφισβητούσαν.
Νίκος Μάνεσης: Εξακολουθούν πολλοί να το αμφισβητούν αυτή τη χρονική στιγμή, και από το κόμμα σας. Ράβουν κοστούμια, ετοιμάζονται, αρχίζουν συγκεντρώσεις και τα λοιπά. Εσείς το κλειδώνετε, άνοιξη 2027 εκλογές.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, πρέπει να σας πω ότι όντως γίνονται πολλές συγκεντρώσεις από τα στελέχη μας, ειδικά τώρα τέτοια εποχή που κόβουμε πίτες.
Νίκος Μάνεσης: Είναι οι πίτες περισσότερες.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και εγώ αμέσως μετά θα βρεθώ να κάνω μία βόλτα στο Μαρούσι, να δω τι γίνεται στην αγορά. Το κάνω, εξάλλου, συχνά, θέλω να σας θυμίσω. Θέλω να βγαίνω από το γραφείο μου όσο πιο συχνά γίνεται. Χθες βρέθηκα στον «Ερυθρό», μετά από μία εφημερία.
Βγαίνω συνήθως χωρίς κάποια ιδιαίτερη προετοιμασία. Είναι χρήσιμο και για εμένα, ξέρετε, να μπορώ να μιλώ με τους πολίτες, οι οποίοι θα μου πούνε και τα καλά και τα στραβά.
Νίκος Μάνεσης: Να υπάρχει ιδίαν αντίληψη, ιδίαν άποψη.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Οι πολίτες, ξέρετε, θα μου πουν και τα καλά και τα στραβά. Και τα παράπονά τους, αλλά να ακούμε και τα καλά.
Και πρέπει να σας πω ότι ειδικά για το Εθνικό Σύστημα Υγείας γίνεται μία τεράστια προσπάθεια. Τα επείγοντα εξακολουθούν πάντα να είναι δύσκολα, μία εφημερία δεν είναι απλή υπόθεση, αλλά δεν έχει σχέση η εφημερία πια στα μεγάλα νοσοκομεία της Αθήνας σήμερα με αυτό που ήταν πριν από κάποια χρόνια.
Νίκος Μάνεσης: Προσωπικό λείπει, όμως.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα έρθω στο προσωπικό. Το λεγόμενο «βραχιολάκι», οι ανακαινίσεις των Τμημάτων Επειγόντων Περιστατικών, οι παρεμβάσεις που γίνονται στις υποδομές μας. Πήγα στα χειρουργεία του «Αγίου Σάββα». Δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν από τα καλύτερα χειρουργεία του καλύτερου ιδιωτικού νοσοκομείου.
Το Εθνικό Σύστημα Υγείας αλλάζει. Το λέω γιατί ήταν μία από τις κεντρικές μου δεσμεύσεις. Πέφτουν πολλά χρήματα στις υποδομές, πέφτουν πολλά χρήματα στην ψηφιοποίηση. Προσλαμβάνουμε προσωπικό, όχι όσο θα θέλαμε.
Νίκος Μάνεσης: Δεν υπάρχουν ενδιαφερόμενοι;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Για τους νοσηλευτές και τις νοσηλεύτριες είναι το μεγάλο μας πρόβλημα.
Νίκος Μάνεσης: Το υγειονομικό προσωπικό.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εκεί, γιατί εκεί νομίζω ότι είναι το μεγάλο πρόβλημα, όχι μόνο του ελληνικού συστήματος υγείας, έχουμε έλλειψη νοσηλευτών.
Νοσηλεύτριες και νοσηλευτές -και το λέω και στα νέα παιδιά που μας ακούνε- είναι μία καριέρα που πάντα θα είναι σε ζήτηση. Ειδικά την εποχή, ξέρετε, της τεχνητής νοημοσύνης, όταν κάποιος είναι 16, 17, 18 χρονών και θέλει να σκεφτεί «πώς θα είναι η ζωή μου σε 15, 20 χρόνια από τώρα», γιατί μπορεί να υπάρχουν επαγγέλματα τα οποία δεν θα υπάρχουν τότε, άλλα καινούργια επαγγέλματα τα οποία θα δημιουργηθούν, είναι βέβαιο ότι νοσηλευτές και νοσηλεύτριες θα χρειαζόμαστε περισσότερες και περισσότερους από όσους έχουμε σήμερα.
Νίκος Μάνεσης: Να επιστρέψω στα της πολιτικής. Οι δημοσκοπήσεις, αν γίνονταν σήμερα εκλογές, σας δείχνουν να κερδίζετε, χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Δεν δείχνουν τη Νέα Δημοκρατία αυτοδύναμη. Θα πάτε σε απόπειρες συνεργασίας; Τι ακριβώς θα κάνετε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, απέχουμε ακόμα αρκετά, έναν χρόνο και, από τις εκλογές. Πρώτη παρατήρηση. Στην πολιτική ένας χρόνος είναι ένας αιώνας, ειδικά αν λάβει κανείς υπόψη το πόσο γρήγορα αλλάζουν τα πράγματα και σε τι ευμετάβολο περιβάλλον είμαστε αυτή τη στιγμή.
Δεύτερη παρατήρηση. Και πριν από τις εκλογές του 2023 οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι η Νέα Δημοκρατία ήταν στο 33-34% και ο ΣΥΡΙΖΑ θυμάμαι τότε τον έδειχναν στο 25-26-27% και τελικά πήγαμε στο 41% και ο ΣΥΡΙΖΑ στο 20%. Το λέω απλά για να θυμόμαστε ότι δεν πέφτουν πάντα μέσα οι δημοσκοπήσεις.
Τρίτη παρατήρηση. Εγώ πιστεύω στις αυτοδύναμες κυβερνήσεις. Σκεφτείτε να είχαμε μία κρίση, σαν την κρίση του Έβρου ή σαν την πανδημία, και να έπρεπε εκείνη τη στιγμή να συνεννοηθούμε με άλλα κόμματα και να πάρουμε συλλογικές αποφάσεις.
Πιστεύω ότι οι αυτοδύναμες κυβερνήσεις εξυπηρετούν καλύτερα την υλοποίηση μιας τολμηρής μεταρρυθμιστικής ατζέντας. Για να δανειστώ και μία ναυτική αναλογία, γιατί είχαμε τον «Κίμωνα»: το δικό μου σύνθημα είναι «πρόσω ολοταχώς». Πρόσω ολοταχώς στις μεγάλες αλλαγές, στην υλοποίηση του προγράμματός μας, σε μία χώρα η οποία θα καλύψει το χαμένο έδαφος από την Ευρώπη. Αυτό, κατά την άποψή μου πάντα, γίνεται καλύτερα με αυτοδύναμες κυβερνήσεις.
Αλλά τελικά, για να απαντήσω ερώτημά σας, ο κυρίαρχος ελληνικός λαός θα καθορίσει, με βάση τους κανόνες του παιχνιδιού έτσι όπως έχουν διαμορφωθεί από τον εκλογικό νόμο, γιατί δεν τίθεται κανένα ζήτημα αλλαγής του εκλογικού νόμου, αν η επόμενη κυβέρνηση της χώρας πρέπει να είναι αυτοδύναμη ή πρέπει να είναι μία κυβέρνηση συνεργασίας.
Νίκος Μάνεσης: Αν δεν είναι αυτοδύναμη ή συνεργασίας, τότε τίθεται ζήτημα ηγεσίας;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Τώρα, με πάτε…
Νίκος Μάνεσης: Είναι 1,5 χρόνος.
Κυριάκος Μητσοτάκης: …με πάτε πάρα πολύ μακριά.
Κανείς δεν είναι ισόβιος και όλοι κρινόμαστε τελικά από τα αποτελέσματα. Εγώ ξέρω ότι πριν από λίγες μέρες συμπληρώθηκε μία δεκαετία από τότε που οι πολίτες με εξέλεξαν -δεν με διόρισε κανείς, θυμίζω ότι οι πολίτες με εξέλεξαν- Πρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας και μάλιστα, όπως θυμάστε, δεν ήμουν και το φαβορί τότε.
Ξέρω ότι για μία δεκαετία έχω καταφέρει να έχω τη Νέα Δημοκρατία πρώτη πολιτική δύναμη και κυρίαρχη πολιτικά. Και θέλω να συνεχίσω σε αυτή τη διαδρομή, όχι γιατί είναι αυτό θέμα προσωπικής φιλοδοξίας, γιατί πιστεύω ότι σήμερα η πολιτική σταθερότητα που δίνει η Νέα Δημοκρατία είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να έχουμε σταθερές αυξήσεις στους μισθούς, σταθερή πρόοδο στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, σταθερή επένδυση στις Ένοπλες Δυνάμεις. Άρα, όλοι ανά πάσα στιγμή κρινόμαστε από τα αποτελέσματα.
Εγώ σας είπα ότι φιλοδοξώ να διεκδικήσω, να διεκδικήσουμε -θέλω να χρησιμοποιώ πάντα α’ πληθυντικό και όχι α’ ενικό- μία τρίτη τετραετία. Έχουμε πολλά πράγματα να κάνουμε ακόμα, έχουμε μία πολύ σημαντική Συνταγματική Αναθεώρηση, η οποία πρέπει να γίνει σε δύο κύκλους. Θα ξεκινήσει σε λίγους μήνες από τώρα η διαδικασία, θα ολοκληρωθεί στην επόμενη Βουλή, θα απαιτήσει από τη φύση της, γιατί αυτό επιβάλλει το Σύνταγμα, ευρύτερες συναινέσεις.
Να αλλάξουμε το άρθρο 86, επιτέλους, περί ευθύνης Υπουργών, κάτι για το οποίο θέλω να θυμίσω ότι αγωνίζομαι από το 2006, όταν κανείς δεν ασχολείτο με το ζήτημα αυτό.
Να αλλάξουμε το άρθρο 16, να επιτρέψουμε, επιτέλους και με το γράμμα του Συντάγματος, μη κρατικά πανεπιστήμια στη χώρα μας.
Να κάνουμε μία σειρά από άλλες σημαντικές παρεμβάσεις. Να δούμε το ζήτημα της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων μέσα από ένα διαφορετικό πρίσμα, βάζοντας και την έννοια της αξιολόγησης.
Είναι σημαντικές αλλαγές αυτές οι οποίες πρέπει να γίνουν και οι οποίες μπορούν να ολοκληρωθούν μόνο σε μία τρίτη κυβερνητική θητεία, έτσι όπως τουλάχιστον εμείς την οραματιζόμαστε.
Νίκος Μάνεσης: Μια και εμμέσως αναφερθήκατε στα της παιδείας, μέσω της επόμενης συζήτησης για τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Οδεύουμε προς το εθνικό απολυτήριο για να υπάρχει περισσότερο ενδιαφέρον για τις τάξεις του Λυκείου, όπου μέχρι στιγμής οι μαθητές αφήνουν τα μαθήματα και εστιάζουν στις πανελλαδικές. Αυτό μήπως ενέχει τον κίνδυνο να αυξηθούν τα φροντιστήρια; Και μήπως πέφτουν πολλές εξετάσεις για τους μαθητές;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Είναι ένα πολύ εύλογο ερώτημα. Ξέρω ότι υπάρχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον από τους γονείς και από τους ίδιους τους μαθητές. Και, προφανώς, κανείς δεν θα έκανε τέτοιες αλλαγές χωρίς μια μεγάλη και μακρά περίοδο διαβούλευσης.
Τι έχω ζητήσει, λοιπόν, από την Υπουργό Παιδείας. Άμεσα θα ξεκινήσουμε έναν μεγάλο εθνικό διάλογο για το Λύκειο. Μην πούμε τώρα για το εθνικό απολυτήριο. Συνολικά…
Νίκος Μάνεσης: Για το Λύκειο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Συνολικά για το νέο Λύκειο, έτσι όπως εμείς το οραματιζόμαστε. Θα συστήσουμε μια επιτροπή με πρόσωπα εγνωσμένου κύρους. Θα καταθέσουμε τις αρχικές δικές μας σκέψεις, χωρίς όμως να θεωρούμε ότι αυτές είναι μονόδρομος. Να το πω αλλιώς: μπορεί να θέσουμε ένα μενού επιλογών προς συζήτηση έτσι ώστε να καταλήξουμε μέσα στους επόμενους έξι με εννιά μήνες, σε μια πρόταση η οποία ελπίζω θα έχει ευρύτερη διακομματική συναίνεση.
Γι’ αυτό το οποίο αποκαλούμε «εθνικό απολυτήριο», έχει τοποθετηθεί θετικά ήδη το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ. Άρα, θεωρώ ότι υπάρχει ένα πεδίο να μπορούμε να δούμε πώς θα σταματήσει το Λύκειο να είναι απλά ένας μηχανισμός προετοιμασίας εξετάσεων, θα αποκτήσει αυτοτελή χαρακτήρα, χωρίς όμως να χάσουμε και τα μεγάλα πλεονεκτήματα των πανελλαδικών εξετάσεων, που είναι η αντικειμενικότητα και ο αδιάβλητος χαρακτήρας τους.
Άρα, αυτός ο διάλογος θα ξεκινήσει άμεσα, θα είναι μακρής. Δεν μπορούμε να πειραματιστούμε με αυτές τις αλλαγές. Απαιτούν και ενημέρωση, απαιτούν και συζήτηση με τους γονείς, με τους μαθητές, με τους δασκάλους, με τους καθηγητές, έτσι ώστε να μπορούμε, ευελπιστώ το φθινόπωρο, να φτάσουμε σε ένα πλαίσιο, το οποίο και αυτό θα εφαρμοστεί σταδιακά, όπως καταλαβαίνετε.
Διότι όταν έχεις παιδιά αυτή τη στιγμή στην Ά, στη Β´, στην Γ´ Λυκείου, αυτά έχουν μπει σε έναν τρόπο προετοιμασίας. Μπορεί αυτή η αλλαγή να αφορά τα παιδιά που σήμερα είναι στο Γυμνάσιο, έτσι ώστε καθώς προχωρούν στο Λύκειο να αντιμετωπίσουν ένα διαφορετικό Λύκειο.
Αλλά αυτό είναι το χρονοδιάγραμμα το οποίο έχω στο μυαλό μου. Ένας τουλάχιστον εξάμηνος εκτενής εθνικός διάλογος γύρω από το θέμα αυτό και μια ενδεχόμενη νομοθέτηση το φθινόπωρο του 2026.
Νίκος Μάνεσης: Μια ερώτηση επ’ αυτών: στον διάλογο που θα γίνει θα μπει και το γεγονός, το οποίο από ό,τι φαίνεται είναι κάτι που αφορά την Ελλάδα περισσότερο, δεν βλέπω στη Δύση και στην Ευρώπη να είναι σε πλήρη ανάπτυξη: φροντιστήρια εκτός σχολείου, ιδιαίτερα μαθήματα εκτός σχολείου; Και όποιος θέλει να μάθει μια ξένη γλώσσα, όποια γλώσσα και να είναι, θα πάει σε ένα Ινστιτούτο. Σε άλλες χώρες αυτά γίνονται μέσα στο σχολείο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα έλεγα ότι και στην Ελλάδα διδάσκουμε ξένες γλώσσες στο σχολείο, από το Δημοτικό, και δύο μάλιστα. Άρα…
Νίκος Μάνεσης: Δεν θυμάμαι πολλούς να έχουν πάρει το Proficiency μέσα από το σχολείο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εμείς θέλουμε να δίνουμε περισσότερες δυνατότητες και περισσότερες δεξιότητες στο σχολείο, ώστε να υπάρχει λιγότερη ανάγκη για εξωσχολική επιμόρφωση. Φροντιστήρια και ιδιαίτερα δεν υπάρχουν μόνο στην Ελλάδα, απλά εδώ υπάρχουν σε μεγαλύτερη ένταση.
Και θέλω επίσης να θυμίσω ότι το ψηφιακό φροντιστήριο είναι μία σημαντική καινοτομία. Αυτή τη στιγμή οι μαθητές και οι μαθήτριες που προετοιμάζονται για τις εξετάσεις έχουν πρόσβαση σε πολύ ποιοτικό υλικό, διαδικτυακά, και αυτό για παιδιά που είναι σε απομονωμένες περιοχές της χώρας ή για γονείς, οικογένειες που δεν έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν φροντιστήρια, είναι μία κάποια όχι αμελητέα βοήθεια.
Νίκος Μάνεσης: Μια και αναφερόμαστε στα παιδιά μας, στους νέους, βλέπουμε αύξηση της παραβατικότητας και της βιαιότητας. Δηλαδή, βλέπαμε τα προηγούμενα χρόνια επεισόδια, τα οποία είχαν να κάνουν και με τα social media. Δηλαδή μία ομάδα νεαρών λίντσαραν κάποιον, για να «ανεβάσουν» και να πάρουν likes. Τώρα έχουν φτάσει και στους φόνους. Τι κάνουμε για να περιορίσουμε…;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εμείς, καταρχάς, έχουμε ένα συνολικό σχέδιο για την ανήλικη παραβατικότητα. Είναι ένα πολύ σύνθετο κεφάλαιο, με πολλές επιμέρους διαστάσεις: από την πλατφόρμα για το bullying στα σχολεία, μέχρι την καλύτερη αστυνόμευση. Το βλέπουμε σε περιοχές που συχνάζουν έφηβοι, στη Γλυφάδα, στην Κηφισιά, όπου είχαμε τέτοια περιστατικά, να μην τις χαρακτηρίσω συμμορίες, αλλά ομάδες νέων που ουσιαστικά ασκούσαν βία πάνω σε άλλα παιδιά.
Αλλά να αναφέρω δύο στοιχεία πολιτικής, τα οποία έχουν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον για εμένα. Χθες είχα μία μεγάλη σύσκεψη, παρουσία του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, για ένα πάρα πολύ σημαντικό πρόγραμμα για την ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων.
Η ψυχική υγεία πια είναι μείζον ζήτημα και είναι καλό ότι τα παιδιά μας μιλούν ανοιχτά για τα ζητήματα αυτά. Τη δική μας εποχή, όπως θυμάστε, ήταν λίγο ταμπού τα θέματα αυτά. Τώρα τα παιδιά μιλούν ανοιχτά.
Έχουμε, λοιπόν, ένα πολύ σημαντικό πρόγραμμα επιμόρφωσης δασκάλων, παιδιάτρων, για τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να αντιμετωπίσουν προβλήματα που έχουν να κάνουν με την ψυχική υγεία ενός παιδιού ή ενός εφήβου.
Πώς θα γίνει η πρώτη διάγνωση, πώς θα υποστηρίξουμε το δημόσιο σύστημα με παραπάνω θεραπευτές, έτσι ώστε να μπορούν οι δημόσιες δομές να υποστηρίζουν τα παιδιά τα οποία έχουν ψυχολογικά προβλήματα.
Και βέβαια, τι θα κάνουμε τελικά για το ζήτημα των social media. Ήμασταν από τις πρώτες χώρες που θέσαμε το ζήτημα αυτό. Εγώ θεωρώ ότι…
Νίκος Μάνεσης: Σκέφτεστε «κόφτη»;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Σκεφτόμαστε τα πάντα, δεν αποκλείουμε τίποτα. Μελετάμε με μεγάλη προσοχή και το παράδειγμα της Αυστραλίας, της καθολικής απαγόρευσης από μία ηλικία και κάτω. Η ηλικία την οποία θα θέσουμε εμείς είναι τα 15, όχι τα 16.
Ήδη υπάρχουν εργαλεία, και θέλω να το τονίσω αυτό, έχουμε μέσα στο gov.gr το parco.gov.gr (parental controls), όπου οι γονείς μπορούν να μπουν από εκεί, να παραμετροποιήσουν το τηλέφωνο του παιδιού τους, ώστε αν εσείς είστε γονιός και, παραδείγματος χάρη, δεν θέλετε το παιδί σας να έχει πρόσβαση σε μία συγκεκριμένη εφαρμογή ή θέλετε να είναι σε αυτή την εφαρμογή μία ώρα την ημέρα, μπορείτε μέσα από αυτή την εφαρμογή να παραμετροποιήσετε το τηλέφωνο του παιδιού σας. Και ενθαρρύνω όλους τους γονείς αυτό να το κάνουν.
Μπορεί, όμως, κ. Μάνεση, και αυτό να μην είναι αρκετό. Τι ξέρω; Εγώ δεν θέλω τα παιδιά να είναι κολλημένα μπροστά σε μία οθόνη αντί να βγαίνουν έξω να παίζουν, να αθλούνται, να παίζουν ένα μουσικό όργανο…
Νίκος Μάνεσης: Να βλέπουν λίγο ορίζοντα, να μην είναι και πολύ….
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και το βλέπετε γύρω σας. Βλέπετε παιδιά, παρέες και επικοινωνούν μέσα από το κινητό. Είναι πρόβλημα. Μας το λένε οι γονείς οι ίδιοι.
Νίκος Μάνεσης: Είναι εξάρτηση.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν είναι εξάρτηση, έχει τα ίδια χαρακτηριστικά εξάρτησης με άλλες εξαρτήσεις, δεν αφορά μόνο τα παιδιά, αφορά και εμάς. Αν δείτε πόσο χρόνο, εμείς πόσο ενστικτωδώς πιάνουμε το κινητό….
Νίκος Μάνεσης: Μα έχετε δει στους δρόμους τι γίνεται; Αυτοκίνητα τα οποία λοξοδρομούν γιατί κάποιος είναι στα social media.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Μιας και μου μιλάτε για τα αυτοκίνητα, να πω και κάτι ακόμα που νομίζω ότι είναι σημαντικό, γιατί κάνετε μία πολύ ωραία εκπομπή με θέματα που ενδιαφέρουν πραγματικά την κοινωνία: οδική ασφάλεια, νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, κάμερες.
Για πρώτη φορά, το 2025, είδαμε μία σημαντική μείωση στα θανατηφόρα τροχαία. Με κάνει πολύ χαρούμενο αυτό. Σκεφτείτε ότι είχαμε 150 λιγότερους νεκρούς από ό,τι είχαμε, στατιστικά, τα προηγούμενα χρόνια, και μπορούμε να πάμε και πολύ καλύτερα.
Και για πρώτη φορά βλέπουμε ότι προβλήματα τα οποία θεωρούσαμε ότι είναι περίπου άλυτα, λες και έχουμε κάποιο θέμα εμείς οι Έλληνες να σκοτωνόμαστε στον δρόμο, όχι, είναι θέμα εκπαίδευσης και εφαρμογής του νόμου.
Και να σας πω κάτι; Όταν υπάρχουν ήδη κάμερες που σας στέλνουν αυτόματα την κλήση και δεν παρεμβαίνει κανείς, δεν μπορείς να πάρεις τηλέφωνο να πεις «σβήσε μου την κλήση» ή το ένα ή το άλλο, η τεχνολογία λύνει πολλά τέτοια ζητήματα και τελικά όλοι προσαρμοζόμαστε και αλλάζουμε τη συμπεριφορά μας.
Θέλει συν Αθηνά και χείρα κίνει. Θέλει και εκπαίδευση, αλλά θέλει και το φόβητρο ότι το κράτος είναι εδώ, επιβάλλει τον νόμο και αν παρανομήσεις στον δρόμο, δεν θέτεις μόνο σε κίνδυνο την δική σου ζωή, των συνεπιβατών σου, θέτεις και σε κίνδυνο τη ζωή άλλων.
Ειδικά για το θέμα του αλκοόλ, εγώ χαίρομαι για τα αλκοτέστ, γιατί ξέρω ότι αν θέλεις να γυρίσεις σπίτι σου στη 1:00 το πρωί και ξαφνικά σε σταματάει… Τα βλέπετε, γίνονται συνέχεια. Σταματάς και σε υποβάλλουν σε μία μικρή χρονική καθυστέρηση. Οι πολίτες λένε «μπράβο», όμως. Λίγοι είναι αυτοί που γκρινιάζουν. Λένε μπράβο, γιατί έτσι θα γίνει, δεν μπορεί να γίνει αλλιώς.
Και νομίζω ότι αυτή η κουλτούρα, ειδικά στα νέα παιδιά, ότι αν οδηγούμε δεν πίνουμε, αρχίζει και περνάει. Και έτσι τελικά αλλάζουν οι συνειδήσεις και έτσι σώζουμε ζωές.
Νίκος Μάνεσης: Να έρθουμε στο διεθνές πεδίο. Υπάρχει ένταση στο Ιράν, Βενεζουέλα, Γροιλανδία. Για τη Βενεζουέλα ήθελα να ρωτήσω. Είναι γεγονός ότι ο Maduro ήταν ένας δικτάτορας, δεν το συζητάμε αυτό το πράγμα. Έτσι, όμως, λύνονται τα προβλήματα με χώρες με τις οποίες έχεις πρόβλημα; Δηλαδή, αρπάζεις, να το πω έτσι απλά, έναν Πρόεδρο και μετά κοιτάς να βάλεις και χέρι στον φυσικό πλούτο μιας χώρας; Το λέω γιατί υπάρχουν και άλλες ασθενείς χώρες δίπλα σε ισχυρές. Και αν αποτελεί προηγούμενο τα πράγματα είναι δύσκολα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι. Η απομάκρυνση του Maduro -έτσι όπως έγινε…
Είναι αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη για να περάσει η Βενεζουέλα στη δημοκρατία. Και προφανώς, εμείς ήμασταν σαφείς ότι η παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου είναι κάτι το οποίο δεν μας βρίσκει σύμφωνους. Και το είπαμε με όλους τους τρόπους.
Από την άλλη, ο Maduro ήταν ένας στυγνός δικτάτορας και σίγουρα μπορεί να υπάρχουν καλύτερες προοπτικές για τη Βενεζουέλα.
Αλλά αν μου πείτε αν αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο λύνονται τα προβλήματα, όχι. Η Ελλάδα παραμένει προσκολλημένη στο Διεθνές Δίκαιο και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών.
Από την άλλη, το να κάνει κανείς συγκρίσεις τώρα μεταξύ αυτού που έγινε στη Βενεζουέλα ή αυτού το οποίο έγινε στη Ρωσία και στην Ουκρανία, προφανώς καταλαβαίνετε ότι αυτές οι συγκρίσεις είναι παντελώς, μα παντελώς άστοχες.
Νίκος Μάνεσης: Γροιλανδία;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Για τη Γροιλανδία η θέση της Ελλάδος και της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι απολύτως σαφής: η Γροιλανδία ανήκει στο Βασίλειο της Δανίας. Είναι έδαφος του ΝΑΤΟ. Τυπικά δεν είναι έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά ανήκει στη Δανία. Μόνο η Δανία μπορεί να αποφασίσει για το μέλλον της.
Πιστεύω και ελπίζω ότι θα βρεθεί ένας τρόπος συνεννόησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, που έχουν εύλογη ανησυχία για την ασφάλεια στην Αρκτική. Μπορούν, όμως, να απαντήσουν στα προβλήματα ασφάλειας τους με βάσεις στη Γροιλανδία, με παραπάνω στρατεύματα -τα είχαν, εξάλλου, στο παρελθόν-, χωρίς να φτάσουμε σε άλλες λύσεις που θα παραβιάζουν κατάφωρα το Διεθνές Δίκαιο και θα οδηγούσαν, μην έχετε καμία αμφιβολία, σε μια καταστροφική σύγκρουση την Ευρώπη με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Άρα, είναι ένα σενάριο το οποίο είναι απευκταίο. Όλοι πρέπει να εργαστούμε για να πείσουμε τις Ηνωμένες Πολιτείες, να βρούμε μια λύση η οποία θα αντιμετωπίζει τις ανησυχίες των Ηνωμένων Πολιτειών μέσα από ένα πλαίσιο συνεργασίας και όχι σύγκρουσης.
Νίκος Μάνεσης: Επιστροφή στην Ελλάδα γιατί θέλω να σας κάνω το ερώτημα. Αυτή η ιστορία που έγινε με την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, FIR, το πρόβλημα το γνωστό. Παραιτήθηκε και ο επικεφαλής της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας. Μας λένε οι αρμόδιοι ότι είναι ασφαλή τα εργαλεία και τα μηχανήματα, αλλά μπορεί και να ξανασυμβεί. Τι προκύπτει και πότε θα τα αλλάξουμε τα απαρχαιωμένα αυτά μηχανήματα;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν κρύβομαι πίσω από το δάχτυλο μου. Το περιστατικό αυτό ήταν πολύ ανησυχητικό ως προς την έκτασή του. Όμως, από την άλλη, δεν υπήρξε κανένα ζήτημα ασφάλειας πτήσεων.
Όμως, αυτό δεν μπορεί να είναι άλλοθι ούτε μπορεί να είναι δικαιολογία για να ξαναγίνει. Δεν μπορεί να κλείνει ο εναέριος χώρος της χώρας. Έκλεισε για λόγους ασφάλειας.
Ζήτημα ασφάλειας πτήσεων, έστω και με τα παλιά μηχανήματα, δεν υπάρχει. Να το πω πολύ απλά: Ποιο είναι το θέμα μας; Ότι τα παλιά μηχανήματα δεν μας επιτρέπουν να έχουμε περισσότερα αεροπλάνα στον εναέριο χώρο. Αυτό έχει επιπτώσεις το καλοκαίρι, διότι όταν έρχονται πολλά αεροπλάνα, υπάρχουν καθυστερήσεις.
Άρα, ένας βασικός λόγος που θέλουμε και αναβαθμίζουμε τον εξοπλισμό μας δεν είναι απλά για να τα κάνουμε ακόμα πιο ασφαλή, ασφάλεια υπάρχει στις πτήσεις, είναι για να μπορέσουμε να αυξήσουμε τη χωρητικότητα του εναέριου χώρου, έτσι ώστε να μπορούν να προσγειώνονται και να απογειώνονται περισσότερα αεροπλάνα, ειδικά το καλοκαίρι που υπάρχει μεγαλύτερη ζήτηση.
Νίκος Μάνεσης: Πότε ολοκληρώνεται αυτός ο εξοπλισμός;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αυτός ο εξοπλισμός θα ολοκληρωθεί εντός των επόμενων δύο ετών. Κληρονομήσαμε, δυστυχώς, μία πολύ δύσκολη κατάσταση, μία προβληματική σύμβαση…
Νίκος Μάνεσης: Ναι, αλλά είστε και πολλά χρόνια κυβέρνηση πια.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν είναι άλλοθι αυτό. Λοιπόν, βρίσκεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Θα το ξεπεράσουμε το πρόβλημα, με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο και με διαδικασίες κατεπείγοντος, ο εκσυγχρονισμός του εξοπλισμού των επικοινωνιών και του ελέγχου του εναέριου χώρου της χώρας αντιμετωπίζεται ήδη, σε συνεννόηση με την Κομισιόν.
Νίκος Μάνεσης: Τώρα που σας βλέπω, θέλω να κάνω επί προσωπικού μία-δύο ερωτήσεις, αν μου επιτρέπετε και οδεύοντας και προς το τέλος της συνάντησής μας αυτής.
Όλοι μας κάποια στιγμή το βράδυ χαλαρώνουμε από ό,τι έχουμε περάσει την ημέρα, αποσυμφόρηση από το άγχος. Εσείς όταν κάθεστε μόνος σας και κάνετε ό,τι θέλετε ή με τους δικούς σας, σκέφτεστε τη ζωή σας εκτός της μάχιμης, της ενεργής πολιτικής;
Για να γίνετε και κανονικότερος άνθρωπος δηλαδή, καμιά εκδρομή, καμιά βόλτα, κανέναν καφέ με φίλους, κανένα σινεμά.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ξέρετε, δυστυχώς, στην πολιτική συχνά -και το συζητάμε με την οικογένειά μου χαριτολογώντας- κάνουμε πολλά σχέδια τα οποία δεν υλοποιούνται. Είχαμε κι εδώ τώρα ένα σχέδιο, θέλαμε να φύγουμε τρεις μέρες μετά την Πρωτοχρονιά, λίγο μέχρι τα Φώτα.
Νίκος Μάνεσης: Δεν προέκυψε το σχέδιο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: «Κουβά» πήγε το σχέδιο. Γιατί καταλαβαίνετε ότι συνεχώς έχουμε… Αλλά το έχουμε ως οικογένεια αποδεχτεί αυτό. Προσπαθώ πάντα να φυλάω λίγο ελεύθερο χρόνο για να αθλούμαι, το θεωρώ απαραίτητο για την ψυχική και σωματική μου υγεία.
Νίκος Μάνεσης: Υγεία και ευεξία, είναι πολύ σημαντικό αυτό. Συνεχίζετε με το μπάσκετ που παίζατε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Παίζω. Τώρα, ευτυχώς, η μέση μου είναι καλά. Παίζω ποδόσφαιρο, παίζω ό,τι μπορώ, ό,τι προφτάσω. Και φυσικά πρέπει να έχω ευελιξία, διότι τα προγράμματά μου είναι πολύ «βαριά».
Νίκος Μάνεσης: Ένας πολιτικός πρέπει να είναι και ευέλικτος, ούτως ή άλλως.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Να περνάω κι εγώ χρόνο με την οικογένειά μου. Για μένα το Σάββατο κατά κανόνα είναι εργάσιμη μέρα, τουλάχιστον μέχρι το μεσημέρι, τουλάχιστον προσπαθώ να προστατεύω τις Κυριακές μου, να διαβάζω λίγο το βράδυ, να βλέπω αθλητικά, να παρακολουθώ τις ελληνικές ομάδες μπάσκετ, ποδόσφαιρο.
Νίκος Μάνεσης: Πρόσφατα έμαθα ότι βλέπετε και Netflix.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Βεβαίως βλέπω.
Νίκος Μάνεσης: Ταινίες διάφορες και σειρές.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, «Emily in Paris» και -γιατί όχι;- ίσως «Emily in Athens», πού ξέρεις;
Νίκος Μάνεσης: Ποτέ δεν ξέρεις, ναι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Μπορεί η έκτη σειρά να μας επιφυλάσσει εκπλήξεις, αλλά και αυτό ξέρετε, τίποτα δεν είναι τυχαίο. Το γεγονός ότι έχουμε μεγάλες παραγωγές στην Ελλάδα, που διαφημίζουν τη χώρα -η «Οδύσσεια» ας πούμε, μία ταινία η οποία διαφημίζει πάρα πολύ την Πελοπόννησο-, όλα αυτά δεν γίνονται τυχαία. Βάζουμε και εμείς λίγο το χεράκι μας, είτε με κίνητρα τα οποία δίνουμε οικονομικά είτε με προσωπικές σχέσεις που μπορεί να έχουμε.
Άρα, θέλουμε να δούμε περισσότερες ελληνικές σειρές ή σειρές που να διαφημίζουν την Ελλάδα στις συνδρομητικές πλατφόρμες.
Νίκος Μάνεσης: Μία τελευταία ερώτηση γιατί βλέπω ότι σε ένα λεπτό, δεν θα τα καταφέρετε, πρέπει να είστε στο Μαρούσι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Μπορούμε να καθυστερήσουμε λίγο.
Νίκος Μάνεσης: Μια και θα πάτε, θα δείτε κόσμο, θα πάτε στην αγορά. Πότε ήταν η τελευταία φορά που ψωνίσατε κάτι;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Είχα πάει σε σούπερ μάρκετ λίγο πριν τα Χριστούγεννα, αλλά η αλήθεια είναι ότι δεν είναι εύκολο ή δεν υπάρχει και πολύς χρόνος για να μπορούμε να το κάνουμε…
Νίκος Μάνεσης: Καλά, είστε και αναγνωρίσιμος και δεν είναι…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Είναι μία διαδικασία που είναι λίγο περίπλοκη.
Τονίζετε, όμως, κάτι σημαντικό: πώς ένας Πρωθυπουργός που είναι μέσα στο Μαξίμου μπορεί να έχει καλή εικόνα του τι γίνεται στην κοινωνία. Θέλω να είμαι δίκαιος, δεν είναι πάντα εύκολο. Προσπαθώ να ακούω, μου αρέσει πολύ να μιλάω με πολίτες στον δρόμο, κινούμαι αρκετά και…
Νίκος Μάνεσης: Ακούτε περισσότερο θετικά ή αρνητικά;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ακούω και τα δύο. Και λογικό είναι.
Νίκος Μάνεσης: Σας έχουν βρίσει;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και αυτό έχει συμβεί.
Νίκος Μάνεσης: Εκ του σύνεγγυς, λέω.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αλλά είναι σπάνιο, ξέρετε, δεν είναι τόσο συχνό όσο νομίζουμε. Μερικές φορές υπάρχει μία κουλτούρα, δυστυχώς, χυδαιότητας η οποία αναπτύχθηκε, και προσωπικά έχω δεχτεί πάρα πολλές επιθέσεις, θα έλεγα μία συνειδητή στρατηγική δολοφονίας χαρακτήρα από τότε που εκλέχθηκα Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας. Το καταλαβαίνω, το δέχομαι, δεν μου αρέσει, δεν με ευχαριστεί, δεν με επηρεάζει.
Αλλά όταν συναντώ κόσμο, αυτή η χυδαιότητα του διαδικτύου δεν υπάρχει στην κοινωνία όταν βλέπεις τον άλλον από κοντά. Μπορεί κάποιος να στρίψει το πρόσωπό του, να μην θέλει να σε χαιρετήσει…
Νίκος Μάνεσης: Παραβιάζεται ο μισός ποινικός κώδικας.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αλλά μη νομίζουμε ότι η κοινωνία ή οι προσωπικές σχέσεις είναι αυτό το οποίο βλέπουμε στο διαδίκτυο.
Νίκος Μάνεσης: Ούτε η ενημέρωση, να προσθέσω εγώ, γιατί είμαι εκ των θιγόμενων. Επιλέγουν κάποιοι να ενημερώνονται μέσα από τα social media, ενώ υπάρχουν επίσημες ιστοσελίδες, εφημερίδες, κανάλια και τα λοιπά.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το ζήτημα της ενημέρωσης και του ελέγχου της ακρίβειας της πληροφορίας έχει τεράστια σημασία την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και των ψευδών ειδήσεων.
Να το πούμε έτσι όπως είναι: ο αλγόριθμος θα σου «σερβίρει» αυτό το οποίο θέλεις να ακούσεις. Άρα, θα σε φέρει σε επαφή με ανθρώπους που πιστεύουν τα ίδια με εσένα. Δεν θα σε εκθέσει στην άλλη άποψη.
Εσείς, τουλάχιστον, με τις ερωτήσεις που κάνετε, γενικά τα μέσα, θα βάλουν τον άλλον να προβληματιστεί λίγο. Αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα με τα social media. Μπαίνουμε σε «σιλό» και ακούμε μόνο αυτά τα οποία θέλουμε να ακούμε και δεν προβληματιζόμαστε.
Νίκος Μάνεσης: Χαριτολογώντας να πούμε ότι με την τεχνητή νοημοσύνη είναι πια εφικτό, έχουμε δει διάφορα fake videos και τα λοιπά, εσείς μπορεί μέχρι το βράδυ να είστε εκεί που είστε και να μιλάτε με τον Αλέξη Τσίπρα, είναι πάρα πολύ πιθανό.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, και θα τα δούμε όλα αυτά στις εκλογές του 2027, γι’ αυτό συνιστώ πολύ μεγάλη προσοχή και έλεγχο. Η νέα γενιά, επειδή είναι εξοικειωμένη, «ψάχνεται» πιο πολύ.
Πιο πολύ φοβάμαι τους ανθρώπους που δεν έχουν μεγάλη εξοικείωση, που δεν θα καταλάβουν και δεν θα ξεχωρίσουν τι είναι πραγματικό από το τι είναι ψεύτικο. Άρα, έχουμε κι εσείς κι εμείς μια μεγάλη δουλειά να κάνουμε, να ενημερώνουμε την κοινή γνώμη.
Νίκος Μάνεσης: Τελειώνοντας, παραμένετε Παναθηναϊκός;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Τι είναι αυτά που μου λέτε; Μη με τρομάζετε έτσι.
Νίκος Μάνεσης: Γιατί;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Γελάνε.
Νίκος Μάνεσης: Ούτε μια προβοκατόρικη ερώτηση δεν μπορούμε να κάνουμε.
Μου λένε οι φίλοι μας εδώ μία πρόβλεψη για το Final Four.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εγώ αυτό το οποίο μπορώ να πω είναι ότι εμείς κάναμε αυτό το οποίο έπρεπε, φέραμε το Final Four στην Αθήνα.
Νίκος Μάνεσης: Σωστό είναι κι αυτό.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Από εκεί και πέρα…
Νίκος Μάνεσης: Και θα είναι αποτυχία αν δεν έχουμε στο Final Four δύο ελληνικές ομάδες.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το ελπίζουμε, εμείς πάντως κάναμε αυτό το οποίο έπρεπε και ευελπιστώ να δούμε δύο ελληνικές ομάδες στο Final Four.
Νίκος Μάνεσης: Καλή χρονιά και καλά ψώνια στο Μαρούσι, κ. Πρόεδρε.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ευχαριστώ πάρα πολύ, καλή χρονιά σε εσάς και στους τηλεθεατές σας.
Νίκος Μάνεσης: Ευχαριστούμε πολύ. Νίκος Μάνεσης: Κυρίες και κύριοι, έχουμε τη χαρά και την τιμή να έχουμε μαζί μας τον Πρωθυπουργό. Καλή χρονιά, κ. Πρόεδρε.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καλημέρα σας, κ. Μάνεση.
Νίκος Μάνεσης: Προσωπική υγεία και ευχές για την οικογένεια και για την Ελλάδα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και σε εσάς, καλή χρονιά εύχομαι σε εσάς, στους τηλεθεατές σας, όλα τα καλά, υγεία πάνω απ΄ όλα.
Νίκος Μάνεσης: Άμα έχουμε την υγεία, τα άλλα κατακτώνται, εύκολα ή δύσκολα.
Μια και αρχίσαμε με τις ευχές και την καλή χρονιά, είναι καλή χρονιά; Και να ξεκινήσουμε με τα θετικά, με την άφιξη του «Κίμωνα», της πρώτης Belh@rra, τι αλλάζει στην Ελλάδα, τι αλλάζει στο Αιγαίο;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, πρέπει να σας πω ότι για εμένα προσωπικά, αλλά πιστεύω ότι και για όλες τις Ελληνίδες, για όλους τους Έλληνες που παρακολούθησαν από τους δέκτες τους τις σκηνές άφιξης του «Κίμωνα», πιστεύω ότι ήταν μία μέρα όμορφη, πολύ συγκινητική. Ήταν μια ημέρα ελπίδας και αυτοπεποίθησης.
Θέλω να θυμίσω ότι είναι η πρώτη από τις τέσσερις φρεγάτες Belh@rra που συνολικά θα παραλάβει το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, το πρώτο καινούργιο πλοίο το οποίο παραλαμβάνουμε εδώ και σχεδόν 30 χρόνια.
Μία υπερσύγχρονη φρεγάτα, όμοια της οποίας δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή στη Μεσόγειο. Θα έλεγα, μια προβολή ισχύος και αυτοπεποίθησης και ένα σύμβολο μιας ισχυρής Ελλάδας, η οποία αλλάζει και ατενίζει το μέλλον με περισσότερη αισιοδοξία.
Όλοι οι Έλληνες και οι Ελληνίδες γνωρίζουν ότι η φρεγάτα αυτή αποκτήθηκε με το υστέρημα του ελληνικού λαού, ως μία απαραίτητη επένδυση, προκειμένου όλες και όλοι να αισθανόμαστε ασφαλείς και η χώρα μας να εξακολουθεί να είναι ένας πυλώνας σταθερότητας σε μία ταραγμένη γεωπολιτικά περιοχή.
Νίκος Μάνεσης: Αχρείαστη να είναι ξεκάθαρα, αλλά…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αχρείαστη να είναι, αλλά ξέρετε ότι οι επενδύσεις στην άμυνα γίνονται πρωτίστως για να μπορούμε να προβάλλουμε την αποτρεπτική μας ισχύ.
Και σήμερα -και θέλω να διαβεβαιώσω τις Ελληνίδες και τους Έλληνες γι’ αυτό- οι Ένοπλες Δυνάμεις μας δεν έχουν καμία σχέση με την κατάσταση στην οποία τις παραλάβαμε το 2019, μετά από μία δεκαετή κρίση. Έχουν γίνει πολύ σημαντικές επενδύσεις, στην Αεροπορία μας, με τα Rafale, τα F-35 τα οποία θα έρθουν σε λίγα χρόνια, στο Πολεμικό μας Ναυτικό, στον Στρατό Ξηράς. Αλλά κυρίως υπάρχει, ξέρετε, μία αλλαγή φιλοσοφίας, η οποία επενδύει στον ανθρώπινο παράγοντα, με πολύ καλύτερες απολαβές πια για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων.
Πρέπει να σας πω ότι η μεγαλύτερη εντύπωση στον «Κίμωνα», εκτός από τα υπερσύγχρονα συστήματα, τα οποία δυσκολεύομαι να τα περιγράψω γιατί είναι σαν να μπαίνει κανείς σε ένα…
Νίκος Μάνεσης: Σε άλλα χωράφια;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, προφανώς, πολλά από τα τεχνικά χαρακτηριστικά είναι εμπιστευτικά, αλλά μου έκανε εντύπωση το ανθρώπινο δυναμικό. Νέοι και νέες, πολλές γυναίκες, νέα κορίτσια στο πλήρωμα χειρίζονται υπερσύγχρονα…
Νίκος Μάνεσης: Επιστήμονες και επιστημόνισσες.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Βεβαίως, όλες και όλοι.
Νίκος Μάνεσης: Δεν υπάρχει ο παραδοσιακός ναυτικός.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Υπάρχει και ο παραδοσιακός ναυτικός, αλλά μιλάμε ουσιαστικά -να το πω πολύ απλά- για τα F-35 της θάλασσας, άρα για υπερσύγχρονες πλατφόρμες, όπου αυτοί που χειρίζονται τα συστήματα πρέπει να έχουν πολύ υψηλή κατάρτιση. Και χαίρομαι πραγματικά γιατί αυτά τα στελέχη αποτελούν το μέλλον των Ενόπλων Δυνάμεων.
Όσο, λοιπόν, εντύπωση μου έκανε το πλοίο αυτό καθ’ αυτό, άλλο τόσο εντύπωση μου έκανε το καλά εκπαιδευμένο και αφοσιωμένο πλήρωμα.
Νίκος Μάνεσης: Να σας πω και ένα δεύτερο που μου έκανε εμένα εντύπωση; Μετά την αρχική ευχάριστη εικόνα και αίσθηση με την άφιξη της πρώτης Belh@rra, την ώρα που βλέπαμε σε ζωντανή εικόνα ότι εσείς μαζί με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ήσαστε στη γέφυρα, μία ξενάγηση εκεί που βρίσκεται ο κυβερνήτης, την ώρα εκείνη ανακοινώθηκε, συγκυριακά, ότι μέσα στο Φεβρουάριο θα έχετε συνάντηση με τον Erdoğan. Έχει κλειδώσει η ημερομηνία;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Η ημερομηνία δεν έχει κλειδώσει ακόμα. Ευελπιστούμε ότι θα είναι το πρώτο δεκαπενθήμερο του μηνός Φεβρουαρίου. Είναι μία συνάντηση η οποία εκκρεμεί εδώ και έναν χρόνο και μία συνάντηση η οποία εντάσσεται σε ένα πλαίσιο ανοιχτού διαλόγου με την Τουρκία, το οποίο πάντα επεδίωκα και το οποίο πιστεύω το τελικά είναι προς όφελος και των δύο χωρών.
Νίκος Μάνεσης: Ο κ. Fidan είπε «οριστική λύση στο Αιγαίο». Το συζητάμε αυτό; Γιατί ο καθένας έχει άλλη οπτική.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ο καθένας έχει μία διαφορετική οπτική για το τι πρέπει να λύσουμε. Η Ελλάδα προσέρχεται πάντα σε αυτές τις συζητήσεις λέγοντας ότι: βεβαίως οριστική λύση στο Αιγαίο, αλλά για το ένα και μόνο ζήτημα το οποίο μας αφορά, που είναι η οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, της υφαλοκρηπίδας, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Διότι για να μπορούμε να συζητήσουμε, κ. Μάνεση, για το θέμα αυτό, θα πρέπει η Τουρκία να αποστεί από μία σειρά διεκδικήσεων τις οποίες είχε βάλει στο τραπέζι τα τελευταία χρόνια, οι οποίες είναι παντελώς ανυπόστατες και οι οποίες δεν μπορούν ποτέ να αναγνωριστούν από καμία Ελληνική Κυβέρνηση.
Θεωρώ λοιπόν ότι διαμορφώνεται, υπό προϋποθέσεις, ένα πλαίσιο τουλάχιστον για μία ειλικρινή συζήτηση. Και δεν θα κουραστώ να το λέω ότι και να διαφωνούμε, που διαφωνούμε αυτή τη στιγμή με την Τουρκία στο κρίσιμο αυτό ζήτημα, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει μονίμως να είμαστε σε ένα καθεστώς έντασης, να είμαστε συνεχώς «στα κόκκινα», για να το πω πολύ απλά. Οι ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας πρέπει να διατηρούνται.
Και βέβαια, υπάρχουν και άλλες πτυχές της σχέσης μας με την Τουρκία οι οποίες μπορεί να είναι αμοιβαία ωφέλιμες: η συνεργασία στο μεταναστευτικό, η διευκόλυνση στη βίζα. Κάνετε συχνά ρεπορτάζ για τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Είναι πάρα πολύ θετικό για την οικονομία των νησιών το γεγονός ότι έρχονται Τούρκοι και παίρνουν τη βίζα αμέσως και μπορούν να επισκέπτονται τα νησιά μας.
Άρα, υπάρχει και ένα πλαίσιο ευρύτερης συνεργασίας. Υπάρχουν περιφερειακά ζητήματα τα οποία πρέπει να συζητηθούν, έστω και αν σε πολλά από αυτά μπορεί να διαφωνούμε.
Άρα, εγώ θα πάω στην Τουρκία ως επικεφαλής μιας υπουργικής αντιπροσωπείας, γιατί μιλάμε για το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, για να συζητήσουμε και τα μεγάλα, αλλά και τα επιμέρους θέματα τα οποία αφορούν στο χαρτοφυλάκιο του κάθε Υπουργού.
Νίκος Μάνεσης: Πριν πάμε στο αγροτικό, γιατί έχω να σας κάνω ερωτήσεις, θα ήθελα ένα σχόλιο για τον κ. Edi Rama, ο οποίος μίλησε υποτιμητικά για τους Έλληνες, το έχουμε πληροφορηθεί όλοι. Μερικές ώρες μετά, για να είμαι ακριβοδίκαιος, ανασκεύασε λέγοντας ότι έκανε χιούμορ. Προσωπικά δεν έγινε αντιληπτό το χιούμορ του.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κοιτάξτε, θέλω να είμαι ειλικρινής. Ξέρω τον κ. Rama πολλά χρόνια. Έχει έναν ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο εκφράζεται και μερικές φορές, θα το πω πολύ απλά, του ξεφεύγουν πράγματα που δεν πρέπει να τα λέει.
Νομίζω ότι το κατάλαβε. Αυτό που είπε ήταν, να το πω απλά, μια χοντράδα, αχρείαστη. Και νομίζω ότι χαίρομαι που βρήκε τον τρόπο να το διορθώσει.
Δεν υπάρχει λόγος, ξέρετε… Η Αλβανία είναι μια γειτονική χώρα. Έχουμε και με την Αλβανία πολλά θέματα προς διευθέτηση. Είναι υποψήφια χώρα προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ξέρει πολύ καλά και ο κ. Rama ότι και η πορεία της Αλβανίας προς την Ευρώπη περνάει μέσα από την Ελλάδα. Άρα πιστεύω…
Νίκος Μάνεσης: Άφησε κι έναν υπαινιγμό, «γι’ αυτό σας αγαπάει η Ευρωπαϊκή Ένωση».
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κρατώ τη διόρθωση και νομίζω ότι ήταν μια άστοχη δήλωση. Καλύτερα να την αφήσουμε πίσω μας.
Νίκος Μάνεσης: Λοιπόν, πάμε τώρα στα καθημερινά. Οι αγρότες έρχονται στο Μαξίμου τελικά, μετά την τρίτη πρόσκληση για διάλογο. Βλέπετε ότι το μεσημέρι της Δευτέρας βρίσκουμε τη χρυσή τομή και τελειώνουμε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Να σας διορθώσω. Καταρχάς, οι αγρότες έχουν ήδη έρθει στο Μαξίμου.
Νίκος Μάνεσης: Εννοώ οι «σκληροί». Από τα «σκληρά μπλόκα»: Μάλγαρα, Νίκαια και τα λοιπά.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το λέω διότι συναντήθηκα την προηγούμενη εβδομάδα με μια μεγάλη ομάδα, αντιπροσωπευτική, πολλών αγροτών και κτηνοτρόφων από όλη την Ελλάδα.
Το λέω αυτό για να μην νομίζουμε ότι αυτοί οι οποίοι μονοπωλούν τον τηλεοπτικό χρόνο κατ’ ανάγκην εκφράζουν όλους τους αγρότες. Εκφράζουν κάποιους αγρότες και κάποια μπλόκα.
Η συζήτηση η οποία έγινε την προηγούμενη εβδομάδα ήταν μια πολύ ουσιαστική συζήτηση. Και πρέπει να σας πω ότι πίσω από κλειστές πόρτες πολλές φορές συζητιούνται και διαφορετικά θέματα από αυτά τα οποία μονοπωλούν την επικαιρότητα και τις δημόσιες δηλώσεις: διαρθρωτικά θέματα του πρωτογενούς τομέα, το μέλλον των καλλιεργειών μας, η εκπαίδευση των αγροτών, το νερό -μείζον ζήτημα σε βάθος χρόνου για τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα μας.
Πάντως, για να απαντήσω στο ερώτημά σας, εγώ θα τους υποδεχτώ, θα τους ακούσω. Γνωρίζουν, όμως, ότι το πλαίσιο των παρεμβάσεων που η κυβέρνηση μπορεί να κάνει έχει πρακτικά ήδη ανακοινωθεί.
Με χαρά να κάνουμε μία ευρεία συζήτηση, αλλά δεν έχω καμία πρόθεση αυτή τη στιγμή να δώσω περισσότερα χρήματα από αυτά τα οποία αντέχει ο προϋπολογισμός, από αυτά τα οποία επιβάλλει η κοινωνική δικαιοσύνη -γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι αγρότες είναι μια κοινωνική ομάδα μόνο- και από αυτά, φυσικά, τα οποία μας επιτρέπει και η Ευρώπη. Διότι δεν πρόκειται να ξαναθέσουμε σε κίνδυνο τη συνεργασία μας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Εγώ καταλαβαίνω απόλυτα, κ. Μάνεση, γιατί οι αγρότες κινητοποιήθηκαν τον Δεκέμβριο. Υπήρχε ζήτημα με τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Πρώτοι εμείς το αναγνωρίσαμε. Υπήρχαν καθυστερήσεις στις πληρωμές. Διορθώθηκε, όμως, το ζήτημα αυτό. Οι πληρωμές έγιναν μέχρι 31 Δεκεμβρίου, όπως είπαμε, με μεγάλη προσπάθεια. Έστω και με έναν μήνα καθυστέρηση, οι πληρωμές έγιναν και έγιναν με πιο σωστό τρόπο.
Γι’ αυτό και περίσσεψαν λεφτά. Να το ακούσουν αυτό, είναι πολύ σημαντικό να το ακούσουν αυτό οι τηλεθεατές μας. Περίσσεψαν λεφτά. Γιατί; Διότι το σύστημα πια μπορεί να εντοπίζει αυτούς οι οποίοι έπαιρναν λεφτά στο παρελθόν και δεν τα δικαιούνται.
Αυτά τα λεφτά τα οποία περίσσεψαν, σε πρώτη φάση κάτι παραπάνω από 160 εκατομμύρια, θα επιστρέψουν στους αγρότες και στους κτηνοτρόφους. Οι κτηνοτρόφοι μας θα πάρουν 80 εκατομμύρια παραπάνω, μέσα από τα διάφορα εργαλεία ενίσχυσης, ακριβώς γιατί εξοικονομήσαμε χρήματα μέσα από τη μεταρρύθμιση του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Νίκος Μάνεσης: Μια και αναφερθήκατε στον ΟΠΕΚΕΠΕ, αμιγώς τώρα στο θέμα του σκανδάλου: σοφότεροι από την Εξεταστική Επιτροπή δεν νομίζω ότι έχουμε γίνει. Ακούσαμε πολύ ωραία καλαμπούρια, επιτρέψτε μου τη λέξη. Ακούσαμε «καλσόν που σχίζονται» ή δεν σκίζονται. Ακούσαμε «φραπέδες», ακούσαμε «τζιτζίδες» και πολλά ακόμα ευτράπελα. Αυτό είναι πλήγμα ή όχι στον θεσμό της Εξεταστικής Επιτροπής;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κοιτάξτε, δύο παρατηρήσεις. Πρώτον, εγώ θεωρώ ότι καλώς έγινε αυτή η Εξεταστική. Έστω και αν μερικές φορές η εικόνα η οποία βγήκε ήταν πραγματικά θλιβερή, αλλά βγήκε και μια πλευρά της Ελλάδος την οποία πρέπει να την αφήσουμε πίσω μας. Δεν θέλω να αναφερθώ ονομαστικά.
Νομίζω ότι υπάρχει και ένα πρόβλημα με τις Εξεταστικές, το οποίο δεν συνιστώ να το διορθώσουμε με κάποιον τρόπο, γιατί είναι θέμα αυτορρύθμισης, ότι ο κάθε βουλευτής ή ο κάθε αρχηγός επιδιώκει τα δέκα δευτερόλεπτα του TikTok για να πει μία έξυπνη ατάκα, για να μπορέσει στη συνέχεια να αναπαραχθεί. Άρα, αυτό επιτείνει, θα έλεγα, ένα κλίμα οξύτητας και έντασης.
Παρά ταύτα, η Εξεταστική κάνει τη δουλειά της. Όλοι κλήθηκαν. Είναι πολύ σημαντικό αυτό, γιατί μας λέγανε στην αρχή ότι «θα κρύψετε», «θα κρυφτούν». Όχι, ήρθαν όλοι. Όποιος έπρεπε να έρθει, ήρθε.
Από εκεί και πέρα, νομίζω ότι βγαίνουν και πολύ χρήσιμα συμπεράσματα και για το γεγονός ότι αυτό ήταν ένα πρόβλημα διαχρονικό. Μην κοροϊδευόμαστε, όλοι το ήξεραν. Έσκασε στα χέρια μας; Βεβαίως. Έχουμε ευθύνη γιατί δεν το αντιμετωπίσαμε νωρίτερα; Βεβαίως. Το αντιμετωπίζουμε τώρα, όμως.
Η μεταρρύθμιση στον ΟΠΕΚΕΠΕ και η μετάπτωση στην ΑΑΔΕ είναι η πιο σημαντική μεταρρύθμιση που έχει γίνει στον πρωτογενή τομέα. Γιατί μόνο έτσι μπορούμε να χτίσουμε πάνω σε σταθερά θεμέλια μια σοβαρή αγροτική πολιτική.
Νίκος Μάνεσης: Εύχομαι ως τη Δευτέρα να βρεθεί λύση. Να ζητήσω ένα σχόλιο για τον κ. Ανεστίδη, ο οποίος δεν θα είναι, αντικαταστάθηκε.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν θέλω να πω τίποτα. Νομίζω ότι όλοι μπορούν να βγάλουν τα συμπεράσματά τους. Να πω, όμως, κάτι: ξέρετε, δυστυχώς, για τα δέκα δευτερόλεπτα, για το ένα λεπτό δημοσιότητας, πολλοί μερικές φορές, ειδικά άνθρωποι που μπορεί να μην έχουν κάποια εμπειρία στα μέσα, μπορεί να καταφεύγουν στην κάθε ακρότητα για να ειπωθεί μία κουβέντα παραπάνω.
Εν πάση περιπτώσει, δεν νομίζω ότι είναι αυτή η εικόνα του πρωτογενούς τομέα. Δεν θέλω να πω τίποτα παραπάνω.
Νίκος Μάνεσης: Θα ήθελα να κάνω μία τελευταία ερώτηση. Περισσότερα τη Δευτέρα το μεσημέρι. Υπάρχει μια μεγάλη ανησυχία και στην Ευρώπη και στην Ελλάδα για τη συνθήκη της Mercosur, με χώρες της Λατινικής Αμερικής.
Η ανησυχία είναι διπλή. Το πρώτο είναι τι θα γίνει με τα ελληνικά προϊόντα. Αν έρθουν φθηνότερα τα εισαγόμενα, τι θα γίνει με τις τιμές;
Και το δεύτερο, και για εμένα πιο σημαντικό, είναι η ανησυχία που εκφράζεται για φυτοφάρμακα, για οποιεσδήποτε παρεμβάσεις, διότι δεν υπάρχει ο έλεγχος όπως είναι στην Ευρώπη.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αντιθέτως, θα σας έλεγα, μια τέτοια συμφωνία εξασφαλίζει ότι τα προϊόντα τα οποία μπαίνουν στην Ευρώπη υπόκεινται σε πολύ αυστηρό έλεγχο. Άρα, τέτοιο ζήτημα δεν θεωρώ ότι υπάρχει.
Νίκος Μάνεσης: Η Ευρώπη και οι υπηρεσίες ελέγχουν ό,τι μπει;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Βεβαίως, γιατί τώρα έχουμε ένα πλαίσιο, όπου λέμε και στα προϊόντα τα οποία έρχονται στην Ευρώπη, «αυτές είναι οι προδιαγραφές», ενώ πριν αυτό ουσιαστικά δεν υπήρχε.
Άρα, υπάρχει ένα πλαίσιο ελέγχου και υπάρχει κι ένα πλαίσιο παρεμβάσεων και στις τιμές. Να το πω πολύ απλά, αν οι τιμές πέσουν κάτω από ένα επίπεδο, η Ευρώπη έχει τη δυνατότητα να παρέμβει και να περιορίσει και πάλι τις εισαγωγές από τη Λατινική Αμερική.
Από την άλλη, τι διασφαλίσαμε εμείς; Ότι τα προϊόντα με ονομασία προέλευσης, η φέτα μας, οι ελιές Καλαμών, θα είναι προστατευμένα σε αυτές τις αγορές και ανοίγονται πολύ σημαντικές προοπτικές για τις ελληνικές εξαγωγές. Μιλάμε για μία τεράστια αγορά, σκεφτείτε Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη, εκατοντάδες εκατομμύρια δυνητικοί καταναλωτές ελληνικών προϊόντων.
Η Ελλάδα αγωνίστηκε και διαπραγματεύτηκε να υπάρχουν δικλίδες ασφαλείας, συνολικά όμως θεωρώ ότι είναι μία ωφέλιμη συμφωνία, η οποία θυμίζω ότι υπάρχει στο τραπέζι από το 2019, άσχετα αν κάποιοι τη θυμήθηκαν πολιτικά τον τελευταίο μήνα.
Νίκος Μάνεσης: Άρα αυτό το οποίο λέμε, για να ησυχάσουν οι αγρότες και οι Έλληνες πολίτες, οι καταναλωτές, ό,τι ισχύει για τα ευρωπαϊκά προϊόντα και τα ελληνικά, σε επίπεδο ελέγχου ποιότητας…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ακριβώς.
Νίκος Μάνεσης: …η πράσινη καλλιέργεια και τα λοιπά, το ίδιο θα ισχύσει, είναι οι προδιαγραφές που είναι δεσμευτικές και για τη Λατινική Αμερική;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Υπάρχει ένα αυστηρό πλαίσιο για το τι μπαίνει και το τι εισάγεται στην Ευρώπη.
Θέλω να πω και κάτι ακόμα όμως, το οποίο αφορά τους κτηνοτρόφους μας, το οποίο είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Διότι, ξέρετε, πολύ συχνά είμαστε θύματα μιας συνολικής παραπληροφόρησης.
Έχουμε το πρόβλημα της ευλογιάς. Εμείς σκύψαμε πάνω στο πρόβλημα, στηρίξαμε τους κτηνοτρόφους μας και είναι κάτι το οποίο το αναγνωρίζουν και οι ίδιοι. Δηλαδή, στον κτηνοτρόφο ο οποίος έχασε το κοπάδι του, καταλαβαίνετε ότι και ψυχικά είναι δύσκολο για έναν κτηνοτρόφο να θανατώσει τα ζώα του, ερχόμαστε και λέμε: θα σου αναπληρώσω το εισόδημα, μέχρι που να ξαναφτιάξεις το κοπάδι σου. Οσο χρειαστεί. Είπαμε για το 2025, το 2026 και ενδεχομένως και για μετά.
Όμως, υπάρχει μια μεγάλη παραφιλολογία και θέλω να το πω, για το θέμα του εμβολίου. Λοιπόν, εδώ θέλω να είμαι απολύτως σαφής: δεν υπάρχει καμία σοβαρή κτηνιατρική σχολή και κανείς σοβαρός επιστήμονας ο οποίος να εισηγείται στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή να κάνουμε εμβόλιο, διότι αν κάνουμε εμβόλιο η ευλογιά θα γίνει ενδημική, κατά πάσα πιθανότητα…
Νίκος Μάνεσης: Και κάποια ΠΟΠ προϊόντα…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και μετά δεν θα μπορούμε να εξάγουμε τα προϊόντα μας.
Θέλω να το ακούσουν αυτό, όλοι αυτοί οι οποίοι σήμερα ξαφνικά… Και είναι παράξενο, ξέρετε, αυτοί που ήταν κατά του εμβολίου του Covid στους ανθρώπους, ξαφνικά είναι οι ίδιοι, ως δια μαγείας, που είναι υπέρμαχοι του εμβολίου για τα ζώα.
Άρα, εγώ θα ζητήσω από όλους, και από τους κτηνοτρόφους μας, απόλυτη εφαρμογή. Έχουμε μία μείωση σημαντική αυτή τη στιγμή των κρουσμάτων ευλογιάς. Να εφαρμόσουμε τα πρωτόκολλα και να κοιτάξουμε να εξαλείψουμε την ευλογιά, χρησιμοποιώντας τις διαδικασίες οι οποίες θα μας επιτρέψουν να προστατεύσουμε τις ελληνικές εξαγωγές.
Νίκος Μάνεσης: Λοιπόν, οι αγρότες πίεσαν, έκλεισαν δρόμους. Από ό,τι φαίνεται, παίρνουν. Οι υπόλοιποι που δεν έχουμε τη δυνατότητα να κλείσουμε δρόμους, λαός, συνταξιούχοι, μικρομεσαίοι, τι θα πάρουμε; Το λέω χαριτολογώντας, γιατί, ξέρετε, ακούγεται αυτό. Όποιος μπορεί να πιέσει κάτι παίρνει. Οι υπόλοιποι;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το καταλαβαίνω αυτό το οποίο λέτε, όμως οι αγρότες, να πάμε να δούμε τελικά αυτά τα οποία πήραν, είναι αυτά τα οποία θεωρούμε ότι θα ήταν δίκαια να πάρουν και θα τα έπαιρναν είτε έκλειναν τους δρόμους είτε δεν τους έκλειναν.
Δηλαδή, αν βρούμε έναν τρόπο, που τον βρίσκουμε, να παίρνουν την επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στην αντλία χωρίς να γίνεται λαθρεμπόριο, γιατί αυτό είναι το βασικό ζητούμενο, μπορούμε να το κάνουμε και θα το κάνουμε.
Αν πρέπει να στηρίξουμε κάποιες καλλιέργειες από τα υπόλοιπα χρήματα τα οποία εξοικονομήσαμε, γιατί έχουμε πολύ χαμηλές τιμές, σιτάρι, βαμβάκι, το κάνουμε. Να στηρίξουμε ειδικά την κτηνοτροφία μας; Το κάνουμε.
Θα τα κάναμε αυτά, κ. Μάνεση, είτε γινόντουσαν οι αποκλεισμοί των δρόμων είτε δεν γινόντουσαν. Γιατί εμείς θέλουμε να στηρίζουμε κάθε κοινωνική ομάδα με ένα αίσθημα δικαιοσύνης.
Διότι μιλάμε για χαμηλές τιμές στο ρεύμα και δώσαμε χαμηλές τιμές στο ρεύμα. Αλλά εγώ ξέρω ότι υπάρχουν και πολλοί άλλοι οι οποίοι διεκδικούν χαμηλές τιμές στο ρεύμα, και μικρομεσαίοι επιχειρηματίες, οι οποίοι μπορεί να μην έχουν τις ίδιες τιμές και τις ίδιες δυνατότητες να ακουστεί η δική τους φωνή. Γι’ αυτό η δική μας δουλειά είναι να βλέπουμε όλη την κοινωνία.
Και μιας και με ρωτάτε «οι άλλοι τι παίρνουν;», θα σας πω ότι αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στην αρχή εφαρμογής ενός πολύ φιλόδοξου προϋπολογισμού για το 2026, με σημαντικές αυξήσεις μισθών. Οι ιδιωτικοί υπάλληλοι, οι οποίοι μας ακούν αυτή τη στιγμή…
Κάποιοι συνταξιούχοι είδαν ήδη τις αυξήσεις στις πραγματικές συντάξεις διότι μειώσαμε τους φόρους.
Αν σήμερα έχεις παιδιά, όσα περισσότερα παιδιά έχεις τόσο μεγαλύτερη μείωση φόρου θα δεις στο εκκαθαριστικό σου στις 31 Ιανουαρίου.
Αν είσαι κάτω των 25 και εργάζεσαι, δεν θα πληρώσεις φόρο εισοδήματος.
Μειώνουμε και μηδενίζουμε τον ΕΝΦΙΑ σε παραπάνω από 12.000 χωριά και οικισμούς. Θα εφαρμοστεί το 2026.
Ο μειωμένος ΦΠΑ κατά 30% στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου έχει ήδη αρχίσει και εφαρμόζεται.
Άρα, οι πολίτες θα αρχίσουν να βλέπουν από τον Ιανουάριο ένα συνολικό αποτύπωμα στήριξης του διαθέσιμου εισοδήματος, με πραγματικές αυξήσεις μισθών, που είναι και η καλύτερη απάντηση στο πρόβλημα, το υπαρκτό πρόβλημα, της ακρίβειας.
Νίκος Μάνεσης: Και οι έμμεσοι φόροι κάποια στιγμή είναι στην οπτική σας;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, έχουμε ήδη μειώσει έμμεσους φόρους, έχουν γίνει πολλές επιμέρους μειώσεις, μεταπτώσεις σε χαμηλότερο συντελεστή του ΦΠΑ.
Αλλά η έμφασή μας για το 2026 -αυτό έχουμε ψηφίσει, αυτό έχουμε ανακοινώσει και αυτό αντέχει η ελληνική οικονομία- είναι μία σημαντική παρέμβαση στους άμεσους φόρους. Μείωση στον άμεσο φόρο σημαίνει τελικά, κ. Μάνεση, ότι έχεις περισσότερα χρήματα στο πορτοφόλι σου στο τέλος του μήνα. Και εμείς εμπιστευόμαστε τους πολίτες να αξιοποιήσουν αυτή την πρόσθετη στήριξη με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Νίκος Μάνεσης: Μια και μιλάμε για το πορτοφόλι και την καθημερινότητα του Έλληνα, είναι γεγονός ότι οι αυξήσεις μισθών και η αύξηση εισοδήματος μέσα από μείωση φόρων είναι τελικά ίσως το καλύτερο αντίδοτο στην ακρίβεια. Γιατί η ακρίβεια δεν έχει νικηθεί ακόμα, κ. Πρόεδρε.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι.
Νίκος Μάνεσης: Το ανέδειξαν οι αγρότες με ένα παράδειγμα που έγινε σημαία. Το θυμίζω για τους τηλεθεατές: 80 λεπτά αγορά στο χωράφι οι φακές το κιλό, 8,80 στα ράφια του σούπερ μάρκετ. Πόσοι μεσάζοντες μπορεί να έχουν μεσολαβήσει για να γίνουν τα 80 λεπτά 8,80;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αυτό, το οποίο είναι ένα ακραίο…
Νίκος Μάνεσης: Αναφέρθηκε ως ακραίο αλλά δεν είναι ακραίο…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ένα ακραίο παράδειγμα…
Νίκος Μάνεσης: Μια παθογένεια του συστήματος.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Υπάρχουν πάντα, σε όλες τις αγορές υπάρχουν ενδιάμεσοι. Υπάρχουν χονδρέμποροι, υπάρχουν αγορές. Όσο περιορίζεται ο αριθμός τους τόσο καλύτερο και για τον παραγωγό και για τον καταναλωτή.
Να δώσω ένα παράδειγμα: υπάρχουν σήμερα, ξέρετε, καινοτόμα αγροκτήματα τα οποία, και μέσα από καινούργια δίκτυα διανομής, μπορούν να πουλάνε απευθείας στον τελικό καταναλωτή. Αυτό κάπου μας δείχνει και το μέλλον του τρόπου με τον οποίο μπορεί το χωράφι να φτάσει τελικά, αν όχι στο ράφι, στον ίδιο τελικό καταναλωτή.
Εμάς μας ενδιαφέρει να υπάρχει περισσότερος ανταγωνισμός και καλύτερος έλεγχος της αγοράς. Φτιάξαμε κάτι…
Νίκος Μάνεσης: Οι τιμές πώς θα κρατηθούν, όμως;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα σας πω. Φτιάξαμε κάτι πολύ σημαντικό, που είναι η Εθνική Αρχή Καταναλωτή. Γιατί το κάναμε αυτό; Γιατί δεν θέλαμε να είναι μόνο μια δουλειά του Υπουργείου.
Θέλαμε μια ισχυρή Εθνική Αρχή Καταναλωτή -τη στελεχώσαμε- που να μπορεί να ελέγχει κατά πόσο ο ανταγωνισμός πραγματικά λειτουργεί και οι τιμές προσαρμόζονται, χωρίς να υπάρχουν καρτέλ και χωρίς να υπάρχουν άλλου είδους πρακτικές.
Να δώσω ένα άλλο παράδειγμα: γίνεται πολύς λόγος για το μοσχάρι. Και πράγματι, το μοσχαρίσιο κρέας έχει αυξηθεί. Γιατί, όμως; Διότι υπάρχει παγκόσμια αύξηση στις τιμές του μοσχαρίσιου κρέατος. Πόσο μοσχάρι παράγει η Ελλάδα; Το 15% των αναγκών της. Άρα, το 85% είναι εισαγωγές. Όταν, λοιπόν, αυξάνεται παγκόσμια η τιμή του μοσχαριού, δεν μπορεί κάτι…
Νίκος Μάνεσης: Και όχι λόγω της ευλογιάς που έχουμε στην Ελλάδα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι. Μα η ευλογιά δεν αφορά το μοσχάρι, αφορά άλλα ζώα. Άρα, εκεί το να έρθει κάποιος και να πει «φταίει η κυβέρνηση» ή με κάποιο μαγικό τρόπο, τι; Θα βάλει κάποιος πλαφόν στο μοσχάρι; Δεν θα έχεις μοσχάρι την επόμενη μέρα.
Άρα, έχει σημασία να καταλάβουμε πού μπορούμε να παρέμβουμε και πού δεν μπορούμε να παρέμβουμε.
Αν αυξάνεται η τιμή του κακάο παγκόσμια, γιατί υπάρχει στη Βραζιλία ξηρασία, δεν μπορεί να κάνει κάτι η Ελληνική Κυβέρνηση. Οποιαδήποτε κυβέρνηση δεν μπορεί να κάνει κάτι.
Νίκος Μάνεσης: Ακριβαίνει η σοκολάτα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Άρα, έχει πολύ μεγάλη σημασία και εσείς που έχετε έναν ρόλο, να εξηγείτε πού μπορούμε να παρέμβουμε -και μπορούμε να παρέμβουμε σε πολλά επίπεδα- και πού δεν μπορούμε να παρέμβουμε.
Νίκος Μάνεσης: Ευθέως κάνω την ερώτηση: 13ος και 14ος μισθός. Αφορά και σε Δημόσιο και συνταξιούχους.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι.
Νίκος Μάνεσης: Σκέψη για επιστροφή, έστω και τμηματικά, 13ου και χρονοδιάγραμμα για 14ο;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι, δεν είναι στον προγραμματισμό μας, με αυτή την έννοια. Αλλά θέλω να θυμίσω ότι αυξήσεις στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων έχουν γίνει. Και έχουν γίνει αυξήσεις όχι μόνο στους οριζόντιους μισθούς, αλλά και στους πραγματικούς μισθούς διότι και οι δημόσιοι υπάλληλοι ωφελούνται από τις μειώσεις φόρων. Δηλαδή, ένας δημόσιος υπάλληλος με τρία παιδιά θα έχει σημαντική αύξηση του πραγματικού του μισθού.
Έχουν γίνει αυξήσεις στους προϊσταμένους, στα επιδόματα θέσεων. Είναι πολύ σημαντικό αυτό, γιατί αν σε κάποιον αναθέσεις μια παραπάνω ευθύνη, θέλω να πληρώνονται καλύτερα.
Έχουμε για πρώτη φορά -και να το ακούσουν αυτό οι τηλεθεατές μας, γιατί δεν έχει αναδειχθεί επαρκώς- μπόνους παραγωγικότητας στο Δημόσιο. Με βάση την αξιολόγηση, μπορείς να πάρεις στο τέλος του χρόνου ένα μπόνους, αν πετύχεις τους στόχους σου.
Αυτά είναι όλα καινούργιες παρεμβάσεις για τους δημόσιους υπαλλήλους, που τελικά στηρίζουν το πραγματικό τους εισόδημα, και βέβαια σε επιμέρους κατηγορίες -γιατί και αυτοί εν τη ευρεία έννοια δημόσιοι υπάλληλοι είναι, οι ένστολοί μας- σημαντικότατες αυξήσεις στα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, στην Αστυνομία, στην Πυροσβεστική.
Άρα, συνολικά, νομίζω ότι το κεφάλαιο Δημόσιο, σε όλες του τις εκφάνσεις, η κυβέρνηση το στηρίζει έμπρακτα, χωρίς να καταφύγουμε σε εύκολες λύσεις τις οποίες ουσιαστικά και δεν τις αντέχει η οικονομία μας στην πλήρη της έκταση -δεν μπορούμε να δώσουμε 13ο και 14ο μισθό έτσι όπως το εννοεί η αντιπολίτευση- αλλά και μου φαίνονται και πολύ απλοϊκές προσεγγίσεις.
Ξέρετε, πολλές φορές αισθάνομαι ότι όταν η αντιπολίτευση δεν έχει τι να πει, που είναι κάτι αρκετά συχνό, καταφεύγουμε στα κλισέ.
Νίκος Μάνεσης: Μιας και με φέρατε στα της πολιτικής, ένα σχόλιο για τα όσα έχουν διαμειφθεί με την κα Καρυστιανού, η οποία εμφανίζεται δεύτερη μετά τη Νέα Δημοκρατία σε κάποιες δημοσκοπήσεις, χωρίς καν να έχει ανακοινώσει το κόμμα και κάποιο πρόγραμμα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, είναι παράξενο, ξέρετε, δημοσκοπικά, θα έλεγα, δεν ξέρω και πόσο δεοντολογικό είναι, να μετριούνται κόμματα τα οποία ακόμα δεν έχουν καν δημιουργηθεί. Δεν γίνεται μόνο με την περίπτωση της κας Καρυστιανού.
Νίκος Μάνεσης: Έγινε και με τον κ. Τσίπρα, ναι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Έγινε και με τον κ. Τσίπρα. Θα αποτυπωθεί η πραγματικότητα όταν έχουμε συγκεκριμένες εξαγγελίες. Εγώ το μόνο το οποίο, και δεν θέλω να πω κάτι παραπάνω για το θέμα αυτό… Ξέρετε, υπάρχει μια απόσταση μεγάλη μεταξύ του να είσαι γονιός ενός θύματος μιας εθνικής τραγωδίας και αρχηγός κόμματος. Η απόσταση είναι μεγάλη. Αφήστε να δούμε πώς θα διανυθεί.
Νίκος Μάνεσης: Εκλογές οριστικά το 2027;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εκλογές το 2027, την άνοιξη.
Νίκος Μάνεσης: Άνοιξη 2027.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το σημειώσατε.
Νίκος Μάνεσης: Το σημείωσα. Γιατί κάθε φορά εγώ σημειώνω κάτι και σας λέω, μου το είπατε, δεν ήταν έτσι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θυμάστε, όμως…
Νίκος Μάνεσης: Πολύ καλά θυμάμαι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θυμάστε ότι και πριν από τις εκλογές του 2023, όταν είχαμε ξαναμιλήσει, και σας έλεγα τότε ότι οι εκλογές θα γίνουν στο τέλος της τετραετίας, πολλοί το αμφισβητούσαν.
Νίκος Μάνεσης: Εξακολουθούν πολλοί να το αμφισβητούν αυτή τη χρονική στιγμή, και από το κόμμα σας. Ράβουν κοστούμια, ετοιμάζονται, αρχίζουν συγκεντρώσεις και τα λοιπά. Εσείς το κλειδώνετε, άνοιξη 2027 εκλογές.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, πρέπει να σας πω ότι όντως γίνονται πολλές συγκεντρώσεις από τα στελέχη μας, ειδικά τώρα τέτοια εποχή που κόβουμε πίτες.
Νίκος Μάνεσης: Είναι οι πίτες περισσότερες.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και εγώ αμέσως μετά θα βρεθώ να κάνω μία βόλτα στο Μαρούσι, να δω τι γίνεται στην αγορά. Το κάνω, εξάλλου, συχνά, θέλω να σας θυμίσω. Θέλω να βγαίνω από το γραφείο μου όσο πιο συχνά γίνεται. Χθες βρέθηκα στον «Ερυθρό», μετά από μία εφημερία.
Βγαίνω συνήθως χωρίς κάποια ιδιαίτερη προετοιμασία. Είναι χρήσιμο και για εμένα, ξέρετε, να μπορώ να μιλώ με τους πολίτες, οι οποίοι θα μου πούνε και τα καλά και τα στραβά.
Νίκος Μάνεσης: Να υπάρχει ιδίαν αντίληψη, ιδίαν άποψη.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Οι πολίτες, ξέρετε, θα μου πουν και τα καλά και τα στραβά. Και τα παράπονά τους, αλλά να ακούμε και τα καλά.
Και πρέπει να σας πω ότι ειδικά για το Εθνικό Σύστημα Υγείας γίνεται μία τεράστια προσπάθεια. Τα επείγοντα εξακολουθούν πάντα να είναι δύσκολα, μία εφημερία δεν είναι απλή υπόθεση, αλλά δεν έχει σχέση η εφημερία πια στα μεγάλα νοσοκομεία της Αθήνας σήμερα με αυτό που ήταν πριν από κάποια χρόνια.
Νίκος Μάνεσης: Προσωπικό λείπει, όμως.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα έρθω στο προσωπικό. Το λεγόμενο «βραχιολάκι», οι ανακαινίσεις των Τμημάτων Επειγόντων Περιστατικών, οι παρεμβάσεις που γίνονται στις υποδομές μας. Πήγα στα χειρουργεία του «Αγίου Σάββα». Δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν από τα καλύτερα χειρουργεία του καλύτερου ιδιωτικού νοσοκομείου.
Το Εθνικό Σύστημα Υγείας αλλάζει. Το λέω γιατί ήταν μία από τις κεντρικές μου δεσμεύσεις. Πέφτουν πολλά χρήματα στις υποδομές, πέφτουν πολλά χρήματα στην ψηφιοποίηση. Προσλαμβάνουμε προσωπικό, όχι όσο θα θέλαμε.
Νίκος Μάνεσης: Δεν υπάρχουν ενδιαφερόμενοι;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Για τους νοσηλευτές και τις νοσηλεύτριες είναι το μεγάλο μας πρόβλημα.
Νίκος Μάνεσης: Το υγειονομικό προσωπικό.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εκεί, γιατί εκεί νομίζω ότι είναι το μεγάλο πρόβλημα, όχι μόνο του ελληνικού συστήματος υγείας, έχουμε έλλειψη νοσηλευτών.
Νοσηλεύτριες και νοσηλευτές -και το λέω και στα νέα παιδιά που μας ακούνε- είναι μία καριέρα που πάντα θα είναι σε ζήτηση. Ειδικά την εποχή, ξέρετε, της τεχνητής νοημοσύνης, όταν κάποιος είναι 16, 17, 18 χρονών και θέλει να σκεφτεί «πώς θα είναι η ζωή μου σε 15, 20 χρόνια από τώρα», γιατί μπορεί να υπάρχουν επαγγέλματα τα οποία δεν θα υπάρχουν τότε, άλλα καινούργια επαγγέλματα τα οποία θα δημιουργηθούν, είναι βέβαιο ότι νοσηλευτές και νοσηλεύτριες θα χρειαζόμαστε περισσότερες και περισσότερους από όσους έχουμε σήμερα.
Νίκος Μάνεσης: Να επιστρέψω στα της πολιτικής. Οι δημοσκοπήσεις, αν γίνονταν σήμερα εκλογές, σας δείχνουν να κερδίζετε, χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Δεν δείχνουν τη Νέα Δημοκρατία αυτοδύναμη. Θα πάτε σε απόπειρες συνεργασίας; Τι ακριβώς θα κάνετε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, απέχουμε ακόμα αρκετά, έναν χρόνο και, από τις εκλογές. Πρώτη παρατήρηση. Στην πολιτική ένας χρόνος είναι ένας αιώνας, ειδικά αν λάβει κανείς υπόψη το πόσο γρήγορα αλλάζουν τα πράγματα και σε τι ευμετάβολο περιβάλλον είμαστε αυτή τη στιγμή.
Δεύτερη παρατήρηση. Και πριν από τις εκλογές του 2023 οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι η Νέα Δημοκρατία ήταν στο 33-34% και ο ΣΥΡΙΖΑ θυμάμαι τότε τον έδειχναν στο 25-26-27% και τελικά πήγαμε στο 41% και ο ΣΥΡΙΖΑ στο 20%. Το λέω απλά για να θυμόμαστε ότι δεν πέφτουν πάντα μέσα οι δημοσκοπήσεις.
Τρίτη παρατήρηση. Εγώ πιστεύω στις αυτοδύναμες κυβερνήσεις. Σκεφτείτε να είχαμε μία κρίση, σαν την κρίση του Έβρου ή σαν την πανδημία, και να έπρεπε εκείνη τη στιγμή να συνεννοηθούμε με άλλα κόμματα και να πάρουμε συλλογικές αποφάσεις.
Πιστεύω ότι οι αυτοδύναμες κυβερνήσεις εξυπηρετούν καλύτερα την υλοποίηση μιας τολμηρής μεταρρυθμιστικής ατζέντας. Για να δανειστώ και μία ναυτική αναλογία, γιατί είχαμε τον «Κίμωνα»: το δικό μου σύνθημα είναι «πρόσω ολοταχώς». Πρόσω ολοταχώς στις μεγάλες αλλαγές, στην υλοποίηση του προγράμματός μας, σε μία χώρα η οποία θα καλύψει το χαμένο έδαφος από την Ευρώπη. Αυτό, κατά την άποψή μου πάντα, γίνεται καλύτερα με αυτοδύναμες κυβερνήσεις.
Αλλά τελικά, για να απαντήσω ερώτημά σας, ο κυρίαρχος ελληνικός λαός θα καθορίσει, με βάση τους κανόνες του παιχνιδιού έτσι όπως έχουν διαμορφωθεί από τον εκλογικό νόμο, γιατί δεν τίθεται κανένα ζήτημα αλλαγής του εκλογικού νόμου, αν η επόμενη κυβέρνηση της χώρας πρέπει να είναι αυτοδύναμη ή πρέπει να είναι μία κυβέρνηση συνεργασίας.
Νίκος Μάνεσης: Αν δεν είναι αυτοδύναμη ή συνεργασίας, τότε τίθεται ζήτημα ηγεσίας;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Τώρα, με πάτε…
Νίκος Μάνεσης: Είναι 1,5 χρόνος.
Κυριάκος Μητσοτάκης: …με πάτε πάρα πολύ μακριά.
Κανείς δεν είναι ισόβιος και όλοι κρινόμαστε τελικά από τα αποτελέσματα. Εγώ ξέρω ότι πριν από λίγες μέρες συμπληρώθηκε μία δεκαετία από τότε που οι πολίτες με εξέλεξαν -δεν με διόρισε κανείς, θυμίζω ότι οι πολίτες με εξέλεξαν- Πρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας και μάλιστα, όπως θυμάστε, δεν ήμουν και το φαβορί τότε.
Ξέρω ότι για μία δεκαετία έχω καταφέρει να έχω τη Νέα Δημοκρατία πρώτη πολιτική δύναμη και κυρίαρχη πολιτικά. Και θέλω να συνεχίσω σε αυτή τη διαδρομή, όχι γιατί είναι αυτό θέμα προσωπικής φιλοδοξίας, γιατί πιστεύω ότι σήμερα η πολιτική σταθερότητα που δίνει η Νέα Δημοκρατία είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να έχουμε σταθερές αυξήσεις στους μισθούς, σταθερή πρόοδο στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, σταθερή επένδυση στις Ένοπλες Δυνάμεις. Άρα, όλοι ανά πάσα στιγμή κρινόμαστε από τα αποτελέσματα.
Εγώ σας είπα ότι φιλοδοξώ να διεκδικήσω, να διεκδικήσουμε -θέλω να χρησιμοποιώ πάντα α’ πληθυντικό και όχι α’ ενικό- μία τρίτη τετραετία. Έχουμε πολλά πράγματα να κάνουμε ακόμα, έχουμε μία πολύ σημαντική Συνταγματική Αναθεώρηση, η οποία πρέπει να γίνει σε δύο κύκλους. Θα ξεκινήσει σε λίγους μήνες από τώρα η διαδικασία, θα ολοκληρωθεί στην επόμενη Βουλή, θα απαιτήσει από τη φύση της, γιατί αυτό επιβάλλει το Σύνταγμα, ευρύτερες συναινέσεις.
Να αλλάξουμε το άρθρο 86, επιτέλους, περί ευθύνης Υπουργών, κάτι για το οποίο θέλω να θυμίσω ότι αγωνίζομαι από το 2006, όταν κανείς δεν ασχολείτο με το ζήτημα αυτό.
Να αλλάξουμε το άρθρο 16, να επιτρέψουμε, επιτέλους και με το γράμμα του Συντάγματος, μη κρατικά πανεπιστήμια στη χώρα μας.
Να κάνουμε μία σειρά από άλλες σημαντικές παρεμβάσεις. Να δούμε το ζήτημα της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων μέσα από ένα διαφορετικό πρίσμα, βάζοντας και την έννοια της αξιολόγησης.
Είναι σημαντικές αλλαγές αυτές οι οποίες πρέπει να γίνουν και οι οποίες μπορούν να ολοκληρωθούν μόνο σε μία τρίτη κυβερνητική θητεία, έτσι όπως τουλάχιστον εμείς την οραματιζόμαστε.
Νίκος Μάνεσης: Μια και εμμέσως αναφερθήκατε στα της παιδείας, μέσω της επόμενης συζήτησης για τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Οδεύουμε προς το εθνικό απολυτήριο για να υπάρχει περισσότερο ενδιαφέρον για τις τάξεις του Λυκείου, όπου μέχρι στιγμής οι μαθητές αφήνουν τα μαθήματα και εστιάζουν στις πανελλαδικές. Αυτό μήπως ενέχει τον κίνδυνο να αυξηθούν τα φροντιστήρια; Και μήπως πέφτουν πολλές εξετάσεις για τους μαθητές;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Είναι ένα πολύ εύλογο ερώτημα. Ξέρω ότι υπάρχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον από τους γονείς και από τους ίδιους τους μαθητές. Και, προφανώς, κανείς δεν θα έκανε τέτοιες αλλαγές χωρίς μια μεγάλη και μακρά περίοδο διαβούλευσης.
Τι έχω ζητήσει, λοιπόν, από την Υπουργό Παιδείας. Άμεσα θα ξεκινήσουμε έναν μεγάλο εθνικό διάλογο για το Λύκειο. Μην πούμε τώρα για το εθνικό απολυτήριο. Συνολικά…
Νίκος Μάνεσης: Για το Λύκειο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Συνολικά για το νέο Λύκειο, έτσι όπως εμείς το οραματιζόμαστε. Θα συστήσουμε μια επιτροπή με πρόσωπα εγνωσμένου κύρους. Θα καταθέσουμε τις αρχικές δικές μας σκέψεις, χωρίς όμως να θεωρούμε ότι αυτές είναι μονόδρομος. Να το πω αλλιώς: μπορεί να θέσουμε ένα μενού επιλογών προς συζήτηση έτσι ώστε να καταλήξουμε μέσα στους επόμενους έξι με εννιά μήνες, σε μια πρόταση η οποία ελπίζω θα έχει ευρύτερη διακομματική συναίνεση.
Γι’ αυτό το οποίο αποκαλούμε «εθνικό απολυτήριο», έχει τοποθετηθεί θετικά ήδη το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ. Άρα, θεωρώ ότι υπάρχει ένα πεδίο να μπορούμε να δούμε πώς θα σταματήσει το Λύκειο να είναι απλά ένας μηχανισμός προετοιμασίας εξετάσεων, θα αποκτήσει αυτοτελή χαρακτήρα, χωρίς όμως να χάσουμε και τα μεγάλα πλεονεκτήματα των πανελλαδικών εξετάσεων, που είναι η αντικειμενικότητα και ο αδιάβλητος χαρακτήρας τους.
Άρα, αυτός ο διάλογος θα ξεκινήσει άμεσα, θα είναι μακρής. Δεν μπορούμε να πειραματιστούμε με αυτές τις αλλαγές. Απαιτούν και ενημέρωση, απαιτούν και συζήτηση με τους γονείς, με τους μαθητές, με τους δασκάλους, με τους καθηγητές, έτσι ώστε να μπορούμε, ευελπιστώ το φθινόπωρο, να φτάσουμε σε ένα πλαίσιο, το οποίο και αυτό θα εφαρμοστεί σταδιακά, όπως καταλαβαίνετε.
Διότι όταν έχεις παιδιά αυτή τη στιγμή στην Ά, στη Β´, στην Γ´ Λυκείου, αυτά έχουν μπει σε έναν τρόπο προετοιμασίας. Μπορεί αυτή η αλλαγή να αφορά τα παιδιά που σήμερα είναι στο Γυμνάσιο, έτσι ώστε καθώς προχωρούν στο Λύκειο να αντιμετωπίσουν ένα διαφορετικό Λύκειο.
Αλλά αυτό είναι το χρονοδιάγραμμα το οποίο έχω στο μυαλό μου. Ένας τουλάχιστον εξάμηνος εκτενής εθνικός διάλογος γύρω από το θέμα αυτό και μια ενδεχόμενη νομοθέτηση το φθινόπωρο του 2026.
Νίκος Μάνεσης: Μια ερώτηση επ’ αυτών: στον διάλογο που θα γίνει θα μπει και το γεγονός, το οποίο από ό,τι φαίνεται είναι κάτι που αφορά την Ελλάδα περισσότερο, δεν βλέπω στη Δύση και στην Ευρώπη να είναι σε πλήρη ανάπτυξη: φροντιστήρια εκτός σχολείου, ιδιαίτερα μαθήματα εκτός σχολείου; Και όποιος θέλει να μάθει μια ξένη γλώσσα, όποια γλώσσα και να είναι, θα πάει σε ένα Ινστιτούτο. Σε άλλες χώρες αυτά γίνονται μέσα στο σχολείο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα έλεγα ότι και στην Ελλάδα διδάσκουμε ξένες γλώσσες στο σχολείο, από το Δημοτικό, και δύο μάλιστα. Άρα…
Νίκος Μάνεσης: Δεν θυμάμαι πολλούς να έχουν πάρει το Proficiency μέσα από το σχολείο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εμείς θέλουμε να δίνουμε περισσότερες δυνατότητες και περισσότερες δεξιότητες στο σχολείο, ώστε να υπάρχει λιγότερη ανάγκη για εξωσχολική επιμόρφωση. Φροντιστήρια και ιδιαίτερα δεν υπάρχουν μόνο στην Ελλάδα, απλά εδώ υπάρχουν σε μεγαλύτερη ένταση.
Και θέλω επίσης να θυμίσω ότι το ψηφιακό φροντιστήριο είναι μία σημαντική καινοτομία. Αυτή τη στιγμή οι μαθητές και οι μαθήτριες που προετοιμάζονται για τις εξετάσεις έχουν πρόσβαση σε πολύ ποιοτικό υλικό, διαδικτυακά, και αυτό για παιδιά που είναι σε απομονωμένες περιοχές της χώρας ή για γονείς, οικογένειες που δεν έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν φροντιστήρια, είναι μία κάποια όχι αμελητέα βοήθεια.
Νίκος Μάνεσης: Μια και αναφερόμαστε στα παιδιά μας, στους νέους, βλέπουμε αύξηση της παραβατικότητας και της βιαιότητας. Δηλαδή, βλέπαμε τα προηγούμενα χρόνια επεισόδια, τα οποία είχαν να κάνουν και με τα social media. Δηλαδή μία ομάδα νεαρών λίντσαραν κάποιον, για να «ανεβάσουν» και να πάρουν likes. Τώρα έχουν φτάσει και στους φόνους. Τι κάνουμε για να περιορίσουμε…;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εμείς, καταρχάς, έχουμε ένα συνολικό σχέδιο για την ανήλικη παραβατικότητα. Είναι ένα πολύ σύνθετο κεφάλαιο, με πολλές επιμέρους διαστάσεις: από την πλατφόρμα για το bullying στα σχολεία, μέχρι την καλύτερη αστυνόμευση. Το βλέπουμε σε περιοχές που συχνάζουν έφηβοι, στη Γλυφάδα, στην Κηφισιά, όπου είχαμε τέτοια περιστατικά, να μην τις χαρακτηρίσω συμμορίες, αλλά ομάδες νέων που ουσιαστικά ασκούσαν βία πάνω σε άλλα παιδιά.
Αλλά να αναφέρω δύο στοιχεία πολιτικής, τα οποία έχουν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον για εμένα. Χθες είχα μία μεγάλη σύσκεψη, παρουσία του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, για ένα πάρα πολύ σημαντικό πρόγραμμα για την ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων.
Η ψυχική υγεία πια είναι μείζον ζήτημα και είναι καλό ότι τα παιδιά μας μιλούν ανοιχτά για τα ζητήματα αυτά. Τη δική μας εποχή, όπως θυμάστε, ήταν λίγο ταμπού τα θέματα αυτά. Τώρα τα παιδιά μιλούν ανοιχτά.
Έχουμε, λοιπόν, ένα πολύ σημαντικό πρόγραμμα επιμόρφωσης δασκάλων, παιδιάτρων, για τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να αντιμετωπίσουν προβλήματα που έχουν να κάνουν με την ψυχική υγεία ενός παιδιού ή ενός εφήβου.
Πώς θα γίνει η πρώτη διάγνωση, πώς θα υποστηρίξουμε το δημόσιο σύστημα με παραπάνω θεραπευτές, έτσι ώστε να μπορούν οι δημόσιες δομές να υποστηρίζουν τα παιδιά τα οποία έχουν ψυχολογικά προβλήματα.
Και βέβαια, τι θα κάνουμε τελικά για το ζήτημα των social media. Ήμασταν από τις πρώτες χώρες που θέσαμε το ζήτημα αυτό. Εγώ θεωρώ ότι…
Νίκος Μάνεσης: Σκέφτεστε «κόφτη»;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Σκεφτόμαστε τα πάντα, δεν αποκλείουμε τίποτα. Μελετάμε με μεγάλη προσοχή και το παράδειγμα της Αυστραλίας, της καθολικής απαγόρευσης από μία ηλικία και κάτω. Η ηλικία την οποία θα θέσουμε εμείς είναι τα 15, όχι τα 16.
Ήδη υπάρχουν εργαλεία, και θέλω να το τονίσω αυτό, έχουμε μέσα στο gov.gr το parco.gov.gr (parental controls), όπου οι γονείς μπορούν να μπουν από εκεί, να παραμετροποιήσουν το τηλέφωνο του παιδιού τους, ώστε αν εσείς είστε γονιός και, παραδείγματος χάρη, δεν θέλετε το παιδί σας να έχει πρόσβαση σε μία συγκεκριμένη εφαρμογή ή θέλετε να είναι σε αυτή την εφαρμογή μία ώρα την ημέρα, μπορείτε μέσα από αυτή την εφαρμογή να παραμετροποιήσετε το τηλέφωνο του παιδιού σας. Και ενθαρρύνω όλους τους γονείς αυτό να το κάνουν.
Μπορεί, όμως, κ. Μάνεση, και αυτό να μην είναι αρκετό. Τι ξέρω; Εγώ δεν θέλω τα παιδιά να είναι κολλημένα μπροστά σε μία οθόνη αντί να βγαίνουν έξω να παίζουν, να αθλούνται, να παίζουν ένα μουσικό όργανο…
Νίκος Μάνεσης: Να βλέπουν λίγο ορίζοντα, να μην είναι και πολύ….
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και το βλέπετε γύρω σας. Βλέπετε παιδιά, παρέες και επικοινωνούν μέσα από το κινητό. Είναι πρόβλημα. Μας το λένε οι γονείς οι ίδιοι.
Νίκος Μάνεσης: Είναι εξάρτηση.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν είναι εξάρτηση, έχει τα ίδια χαρακτηριστικά εξάρτησης με άλλες εξαρτήσεις, δεν αφορά μόνο τα παιδιά, αφορά και εμάς. Αν δείτε πόσο χρόνο, εμείς πόσο ενστικτωδώς πιάνουμε το κινητό….
Νίκος Μάνεσης: Μα έχετε δει στους δρόμους τι γίνεται; Αυτοκίνητα τα οποία λοξοδρομούν γιατί κάποιος είναι στα social media.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Μιας και μου μιλάτε για τα αυτοκίνητα, να πω και κάτι ακόμα που νομίζω ότι είναι σημαντικό, γιατί κάνετε μία πολύ ωραία εκπομπή με θέματα που ενδιαφέρουν πραγματικά την κοινωνία: οδική ασφάλεια, νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, κάμερες.
Για πρώτη φορά, το 2025, είδαμε μία σημαντική μείωση στα θανατηφόρα τροχαία. Με κάνει πολύ χαρούμενο αυτό. Σκεφτείτε ότι είχαμε 150 λιγότερους νεκρούς από ό,τι είχαμε, στατιστικά, τα προηγούμενα χρόνια, και μπορούμε να πάμε και πολύ καλύτερα.
Και για πρώτη φορά βλέπουμε ότι προβλήματα τα οποία θεωρούσαμε ότι είναι περίπου άλυτα, λες και έχουμε κάποιο θέμα εμείς οι Έλληνες να σκοτωνόμαστε στον δρόμο, όχι, είναι θέμα εκπαίδευσης και εφαρμογής του νόμου.
Και να σας πω κάτι; Όταν υπάρχουν ήδη κάμερες που σας στέλνουν αυτόματα την κλήση και δεν παρεμβαίνει κανείς, δεν μπορείς να πάρεις τηλέφωνο να πεις «σβήσε μου την κλήση» ή το ένα ή το άλλο, η τεχνολογία λύνει πολλά τέτοια ζητήματα και τελικά όλοι προσαρμοζόμαστε και αλλάζουμε τη συμπεριφορά μας.
Θέλει συν Αθηνά και χείρα κίνει. Θέλει και εκπαίδευση, αλλά θέλει και το φόβητρο ότι το κράτος είναι εδώ, επιβάλλει τον νόμο και αν παρανομήσεις στον δρόμο, δεν θέτεις μόνο σε κίνδυνο την δική σου ζωή, των συνεπιβατών σου, θέτεις και σε κίνδυνο τη ζωή άλλων.
Ειδικά για το θέμα του αλκοόλ, εγώ χαίρομαι για τα αλκοτέστ, γιατί ξέρω ότι αν θέλεις να γυρίσεις σπίτι σου στη 1:00 το πρωί και ξαφνικά σε σταματάει… Τα βλέπετε, γίνονται συνέχεια. Σταματάς και σε υποβάλλουν σε μία μικρή χρονική καθυστέρηση. Οι πολίτες λένε «μπράβο», όμως. Λίγοι είναι αυτοί που γκρινιάζουν. Λένε μπράβο, γιατί έτσι θα γίνει, δεν μπορεί να γίνει αλλιώς.
Και νομίζω ότι αυτή η κουλτούρα, ειδικά στα νέα παιδιά, ότι αν οδηγούμε δεν πίνουμε, αρχίζει και περνάει. Και έτσι τελικά αλλάζουν οι συνειδήσεις και έτσι σώζουμε ζωές.
Νίκος Μάνεσης: Να έρθουμε στο διεθνές πεδίο. Υπάρχει ένταση στο Ιράν, Βενεζουέλα, Γροιλανδία. Για τη Βενεζουέλα ήθελα να ρωτήσω. Είναι γεγονός ότι ο Maduro ήταν ένας δικτάτορας, δεν το συζητάμε αυτό το πράγμα. Έτσι, όμως, λύνονται τα προβλήματα με χώρες με τις οποίες έχεις πρόβλημα; Δηλαδή, αρπάζεις, να το πω έτσι απλά, έναν Πρόεδρο και μετά κοιτάς να βάλεις και χέρι στον φυσικό πλούτο μιας χώρας; Το λέω γιατί υπάρχουν και άλλες ασθενείς χώρες δίπλα σε ισχυρές. Και αν αποτελεί προηγούμενο τα πράγματα είναι δύσκολα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι. Η απομάκρυνση του Maduro -έτσι όπως έγινε…
Είναι αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη για να περάσει η Βενεζουέλα στη δημοκρατία. Και προφανώς, εμείς ήμασταν σαφείς ότι η παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου είναι κάτι το οποίο δεν μας βρίσκει σύμφωνους. Και το είπαμε με όλους τους τρόπους.
Από την άλλη, ο Maduro ήταν ένας στυγνός δικτάτορας και σίγουρα μπορεί να υπάρχουν καλύτερες προοπτικές για τη Βενεζουέλα.
Αλλά αν μου πείτε αν αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο λύνονται τα προβλήματα, όχι. Η Ελλάδα παραμένει προσκολλημένη στο Διεθνές Δίκαιο και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών.
Από την άλλη, το να κάνει κανείς συγκρίσεις τώρα μεταξύ αυτού που έγινε στη Βενεζουέλα ή αυτού το οποίο έγινε στη Ρωσία και στην Ουκρανία, προφανώς καταλαβαίνετε ότι αυτές οι συγκρίσεις είναι παντελώς, μα παντελώς άστοχες.
Νίκος Μάνεσης: Γροιλανδία;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Για τη Γροιλανδία η θέση της Ελλάδος και της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι απολύτως σαφής: η Γροιλανδία ανήκει στο Βασίλειο της Δανίας. Είναι έδαφος του ΝΑΤΟ. Τυπικά δεν είναι έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά ανήκει στη Δανία. Μόνο η Δανία μπορεί να αποφασίσει για το μέλλον της.
Πιστεύω και ελπίζω ότι θα βρεθεί ένας τρόπος συνεννόησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, που έχουν εύλογη ανησυχία για την ασφάλεια στην Αρκτική. Μπορούν, όμως, να απαντήσουν στα προβλήματα ασφάλειας τους με βάσεις στη Γροιλανδία, με παραπάνω στρατεύματα -τα είχαν, εξάλλου, στο παρελθόν-, χωρίς να φτάσουμε σε άλλες λύσεις που θα παραβιάζουν κατάφωρα το Διεθνές Δίκαιο και θα οδηγούσαν, μην έχετε καμία αμφιβολία, σε μια καταστροφική σύγκρουση την Ευρώπη με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Άρα, είναι ένα σενάριο το οποίο είναι απευκταίο. Όλοι πρέπει να εργαστούμε για να πείσουμε τις Ηνωμένες Πολιτείες, να βρούμε μια λύση η οποία θα αντιμετωπίζει τις ανησυχίες των Ηνωμένων Πολιτειών μέσα από ένα πλαίσιο συνεργασίας και όχι σύγκρουσης.
Νίκος Μάνεσης: Επιστροφή στην Ελλάδα γιατί θέλω να σας κάνω το ερώτημα. Αυτή η ιστορία που έγινε με την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, FIR, το πρόβλημα το γνωστό. Παραιτήθηκε και ο επικεφαλής της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας. Μας λένε οι αρμόδιοι ότι είναι ασφαλή τα εργαλεία και τα μηχανήματα, αλλά μπορεί και να ξανασυμβεί. Τι προκύπτει και πότε θα τα αλλάξουμε τα απαρχαιωμένα αυτά μηχανήματα;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν κρύβομαι πίσω από το δάχτυλο μου. Το περιστατικό αυτό ήταν πολύ ανησυχητικό ως προς την έκτασή του. Όμως, από την άλλη, δεν υπήρξε κανένα ζήτημα ασφάλειας πτήσεων.
Όμως, αυτό δεν μπορεί να είναι άλλοθι ούτε μπορεί να είναι δικαιολογία για να ξαναγίνει. Δεν μπορεί να κλείνει ο εναέριος χώρος της χώρας. Έκλεισε για λόγους ασφάλειας.
Ζήτημα ασφάλειας πτήσεων, έστω και με τα παλιά μηχανήματα, δεν υπάρχει. Να το πω πολύ απλά: Ποιο είναι το θέμα μας; Ότι τα παλιά μηχανήματα δεν μας επιτρέπουν να έχουμε περισσότερα αεροπλάνα στον εναέριο χώρο. Αυτό έχει επιπτώσεις το καλοκαίρι, διότι όταν έρχονται πολλά αεροπλάνα, υπάρχουν καθυστερήσεις.
Άρα, ένας βασικός λόγος που θέλουμε και αναβαθμίζουμε τον εξοπλισμό μας δεν είναι απλά για να τα κάνουμε ακόμα πιο ασφαλή, ασφάλεια υπάρχει στις πτήσεις, είναι για να μπορέσουμε να αυξήσουμε τη χωρητικότητα του εναέριου χώρου, έτσι ώστε να μπορούν να προσγειώνονται και να απογειώνονται περισσότερα αεροπλάνα, ειδικά το καλοκαίρι που υπάρχει μεγαλύτερη ζήτηση.
Νίκος Μάνεσης: Πότε ολοκληρώνεται αυτός ο εξοπλισμός;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αυτός ο εξοπλισμός θα ολοκληρωθεί εντός των επόμενων δύο ετών. Κληρονομήσαμε, δυστυχώς, μία πολύ δύσκολη κατάσταση, μία προβληματική σύμβαση…
Νίκος Μάνεσης: Ναι, αλλά είστε και πολλά χρόνια κυβέρνηση πια.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν είναι άλλοθι αυτό. Λοιπόν, βρίσκεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Θα το ξεπεράσουμε το πρόβλημα, με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο και με διαδικασίες κατεπείγοντος, ο εκσυγχρονισμός του εξοπλισμού των επικοινωνιών και του ελέγχου του εναέριου χώρου της χώρας αντιμετωπίζεται ήδη, σε συνεννόηση με την Κομισιόν.
Νίκος Μάνεσης: Τώρα που σας βλέπω, θέλω να κάνω επί προσωπικού μία-δύο ερωτήσεις, αν μου επιτρέπετε και οδεύοντας και προς το τέλος της συνάντησής μας αυτής.
Όλοι μας κάποια στιγμή το βράδυ χαλαρώνουμε από ό,τι έχουμε περάσει την ημέρα, αποσυμφόρηση από το άγχος. Εσείς όταν κάθεστε μόνος σας και κάνετε ό,τι θέλετε ή με τους δικούς σας, σκέφτεστε τη ζωή σας εκτός της μάχιμης, της ενεργής πολιτικής;
Για να γίνετε και κανονικότερος άνθρωπος δηλαδή, καμιά εκδρομή, καμιά βόλτα, κανέναν καφέ με φίλους, κανένα σινεμά.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ξέρετε, δυστυχώς, στην πολιτική συχνά -και το συζητάμε με την οικογένειά μου χαριτολογώντας- κάνουμε πολλά σχέδια τα οποία δεν υλοποιούνται. Είχαμε κι εδώ τώρα ένα σχέδιο, θέλαμε να φύγουμε τρεις μέρες μετά την Πρωτοχρονιά, λίγο μέχρι τα Φώτα.
Νίκος Μάνεσης: Δεν προέκυψε το σχέδιο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: «Κουβά» πήγε το σχέδιο. Γιατί καταλαβαίνετε ότι συνεχώς έχουμε… Αλλά το έχουμε ως οικογένεια αποδεχτεί αυτό. Προσπαθώ πάντα να φυλάω λίγο ελεύθερο χρόνο για να αθλούμαι, το θεωρώ απαραίτητο για την ψυχική και σωματική μου υγεία.
Νίκος Μάνεσης: Υγεία και ευεξία, είναι πολύ σημαντικό αυτό. Συνεχίζετε με το μπάσκετ που παίζατε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Παίζω. Τώρα, ευτυχώς, η μέση μου είναι καλά. Παίζω ποδόσφαιρο, παίζω ό,τι μπορώ, ό,τι προφτάσω. Και φυσικά πρέπει να έχω ευελιξία, διότι τα προγράμματά μου είναι πολύ «βαριά».
Νίκος Μάνεσης: Ένας πολιτικός πρέπει να είναι και ευέλικτος, ούτως ή άλλως.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Να περνάω κι εγώ χρόνο με την οικογένειά μου. Για μένα το Σάββατο κατά κανόνα είναι εργάσιμη μέρα, τουλάχιστον μέχρι το μεσημέρι, τουλάχιστον προσπαθώ να προστατεύω τις Κυριακές μου, να διαβάζω λίγο το βράδυ, να βλέπω αθλητικά, να παρακολουθώ τις ελληνικές ομάδες μπάσκετ, ποδόσφαιρο.
Νίκος Μάνεσης: Πρόσφατα έμαθα ότι βλέπετε και Netflix.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Βεβαίως βλέπω.
Νίκος Μάνεσης: Ταινίες διάφορες και σειρές.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, «Emily in Paris» και -γιατί όχι;- ίσως «Emily in Athens», πού ξέρεις;
Νίκος Μάνεσης: Ποτέ δεν ξέρεις, ναι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Μπορεί η έκτη σειρά να μας επιφυλάσσει εκπλήξεις, αλλά και αυτό ξέρετε, τίποτα δεν είναι τυχαίο. Το γεγονός ότι έχουμε μεγάλες παραγωγές στην Ελλάδα, που διαφημίζουν τη χώρα -η «Οδύσσεια» ας πούμε, μία ταινία η οποία διαφημίζει πάρα πολύ την Πελοπόννησο-, όλα αυτά δεν γίνονται τυχαία. Βάζουμε και εμείς λίγο το χεράκι μας, είτε με κίνητρα τα οποία δίνουμε οικονομικά είτε με προσωπικές σχέσεις που μπορεί να έχουμε.
Άρα, θέλουμε να δούμε περισσότερες ελληνικές σειρές ή σειρές που να διαφημίζουν την Ελλάδα στις συνδρομητικές πλατφόρμες.
Νίκος Μάνεσης: Μία τελευταία ερώτηση γιατί βλέπω ότι σε ένα λεπτό, δεν θα τα καταφέρετε, πρέπει να είστε στο Μαρούσι.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Μπορούμε να καθυστερήσουμε λίγο.
Νίκος Μάνεσης: Μια και θα πάτε, θα δείτε κόσμο, θα πάτε στην αγορά. Πότε ήταν η τελευταία φορά που ψωνίσατε κάτι;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Είχα πάει σε σούπερ μάρκετ λίγο πριν τα Χριστούγεννα, αλλά η αλήθεια είναι ότι δεν είναι εύκολο ή δεν υπάρχει και πολύς χρόνος για να μπορούμε να το κάνουμε…
Νίκος Μάνεσης: Καλά, είστε και αναγνωρίσιμος και δεν είναι…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Είναι μία διαδικασία που είναι λίγο περίπλοκη.
Τονίζετε, όμως, κάτι σημαντικό: πώς ένας Πρωθυπουργός που είναι μέσα στο Μαξίμου μπορεί να έχει καλή εικόνα του τι γίνεται στην κοινωνία. Θέλω να είμαι δίκαιος, δεν είναι πάντα εύκολο. Προσπαθώ να ακούω, μου αρέσει πολύ να μιλάω με πολίτες στον δρόμο, κινούμαι αρκετά και…
Νίκος Μάνεσης: Ακούτε περισσότερο θετικά ή αρνητικά;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ακούω και τα δύο. Και λογικό είναι.
Νίκος Μάνεσης: Σας έχουν βρίσει;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Και αυτό έχει συμβεί.
Νίκος Μάνεσης: Εκ του σύνεγγυς, λέω.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αλλά είναι σπάνιο, ξέρετε, δεν είναι τόσο συχνό όσο νομίζουμε. Μερικές φορές υπάρχει μία κουλτούρα, δυστυχώς, χυδαιότητας η οποία αναπτύχθηκε, και προσωπικά έχω δεχτεί πάρα πολλές επιθέσεις, θα έλεγα μία συνειδητή στρατηγική δολοφονίας χαρακτήρα από τότε που εκλέχθηκα Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας. Το καταλαβαίνω, το δέχομαι, δεν μου αρέσει, δεν με ευχαριστεί, δεν με επηρεάζει.
Αλλά όταν συναντώ κόσμο, αυτή η χυδαιότητα του διαδικτύου δεν υπάρχει στην κοινωνία όταν βλέπεις τον άλλον από κοντά. Μπορεί κάποιος να στρίψει το πρόσωπό του, να μην θέλει να σε χαιρετήσει…
Νίκος Μάνεσης: Παραβιάζεται ο μισός ποινικός κώδικας.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Αλλά μη νομίζουμε ότι η κοινωνία ή οι προσωπικές σχέσεις είναι αυτό το οποίο βλέπουμε στο διαδίκτυο.
Νίκος Μάνεσης: Ούτε η ενημέρωση, να προσθέσω εγώ, γιατί είμαι εκ των θιγόμενων. Επιλέγουν κάποιοι να ενημερώνονται μέσα από τα social media, ενώ υπάρχουν επίσημες ιστοσελίδες, εφημερίδες, κανάλια και τα λοιπά.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το ζήτημα της ενημέρωσης και του ελέγχου της ακρίβειας της πληροφορίας έχει τεράστια σημασία την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και των ψευδών ειδήσεων.
Να το πούμε έτσι όπως είναι: ο αλγόριθμος θα σου «σερβίρει» αυτό το οποίο θέλεις να ακούσεις. Άρα, θα σε φέρει σε επαφή με ανθρώπους που πιστεύουν τα ίδια με εσένα. Δεν θα σε εκθέσει στην άλλη άποψη.
Εσείς, τουλάχιστον, με τις ερωτήσεις που κάνετε, γενικά τα μέσα, θα βάλουν τον άλλον να προβληματιστεί λίγο. Αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα με τα social media. Μπαίνουμε σε «σιλό» και ακούμε μόνο αυτά τα οποία θέλουμε να ακούμε και δεν προβληματιζόμαστε.
Νίκος Μάνεσης: Χαριτολογώντας να πούμε ότι με την τεχνητή νοημοσύνη είναι πια εφικτό, έχουμε δει διάφορα fake videos και τα λοιπά, εσείς μπορεί μέχρι το βράδυ να είστε εκεί που είστε και να μιλάτε με τον Αλέξη Τσίπρα, είναι πάρα πολύ πιθανό.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, και θα τα δούμε όλα αυτά στις εκλογές του 2027, γι’ αυτό συνιστώ πολύ μεγάλη προσοχή και έλεγχο. Η νέα γενιά, επειδή είναι εξοικειωμένη, «ψάχνεται» πιο πολύ.
Πιο πολύ φοβάμαι τους ανθρώπους που δεν έχουν μεγάλη εξοικείωση, που δεν θα καταλάβουν και δεν θα ξεχωρίσουν τι είναι πραγματικό από το τι είναι ψεύτικο. Άρα, έχουμε κι εσείς κι εμείς μια μεγάλη δουλειά να κάνουμε, να ενημερώνουμε την κοινή γνώμη.
Νίκος Μάνεσης: Τελειώνοντας, παραμένετε Παναθηναϊκός;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Τι είναι αυτά που μου λέτε; Μη με τρομάζετε έτσι.
Νίκος Μάνεσης: Γιατί;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Γελάνε.
Νίκος Μάνεσης: Ούτε μια προβοκατόρικη ερώτηση δεν μπορούμε να κάνουμε.
Μου λένε οι φίλοι μας εδώ μία πρόβλεψη για το Final Four.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εγώ αυτό το οποίο μπορώ να πω είναι ότι εμείς κάναμε αυτό το οποίο έπρεπε, φέραμε το Final Four στην Αθήνα.
Νίκος Μάνεσης: Σωστό είναι κι αυτό.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Από εκεί και πέρα…
Νίκος Μάνεσης: Και θα είναι αποτυχία αν δεν έχουμε στο Final Four δύο ελληνικές ομάδες.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το ελπίζουμε, εμείς πάντως κάναμε αυτό το οποίο έπρεπε και ευελπιστώ να δούμε δύο ελληνικές ομάδες στο Final Four.
Νίκος Μάνεσης: Καλή χρονιά και καλά ψώνια στο Μαρούσι, κ. Πρόεδρε.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ευχαριστώ πάρα πολύ, καλή χρονιά σε εσάς και στους τηλεθεατές σας.
Νίκος Μάνεσης: Ευχαριστούμε πολύ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου